§1.59.1Brutus illis luctu occupatis cultrum ex vulnere Lucretiae extractum manantem cruore prae se tenens, “per hunc” inquit “castissimum ante regiam iniuriam sanguinem iuro vosque, dii, testes facio me L. Tarquinium Superbum cum scelerata coniuge et omni liberorum stirpe ferro, igni, quacumque dehinc vi possim, exacturum nec illos nec alium quemquam regnare Romae passurum. ” §1.59.2cultrum deinde Collatino tradit, inde Lucretio ac Valerio, stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore ingenium.
브루투스는 그들이 슬픔에 잠겨 있는 동안, 루크레티아의 상처에서 뽑아내어 피가 흐르는 단검을 자신 앞에 치켜들고 말했다. "왕가의 불의를 당하기 전에는 지극히 순결했던 이 피에 두고 맹세하며, 신들이여, 당신들을 증인으로 삼노라. 나는 루키우스 타르퀴니우스 수페르부스를 그 사악한 아내와 모든 자손과 함께 칼과 불, 그리고 앞으로 내가 발휘할 수 있는 모든 무력으로 추방할 것이며, 그들이나 다른 어떤 사람도 로마에서 왕으로 군림하는 것을 결코 허용하지 않겠노라." 이어서 그는 단검을 콜라티누스에게 전하고, 다음으로 루크레티우스와 발레리우스에게 전했는데, 그들은 브루투스의 가슴속에 어디서 그런 새로운 기상이 생겨났는지 그 기이한 일에 경악하고 있었다.
ut praeceptum erat, iurant; totique ab luctu versi in iram, Brutum iam inde ad expugnandum regnum vocantem sequuntur ducem.
그들은 명해진 대로 맹세했고, 모두 슬픔에서 분노로 돌아서서, 그 순간부터 왕정을 타도하기 위해 외치고 있는 브루투스를 지도자로 따랐다.
§1.59.3elatum domo Lucretiae corpus in forum deferunt concientque miraculo, ut fit, rei novae atque indignitate homines.
그들은 루크레티아의 시신을 집 밖으로 메어 광장으로 운반했고, 흔히 있는 일이듯, 새로운 사건에 대한 경악과 그 부당함으로 사람들을 불러 모았다.
§1.59.4pro se quisque scelus regium ac vim queruntur.
각자 저마다 왕의 범죄와 폭력을 한탄했다.
movet cum patris maestitia, tum Brutus castigator lacrimarum atque inertium querellarum auctorque, quod viros, quod Romanos deceret, arma capiendi adversus hostilia ausos.
아버지의 슬픔도 사람들을 움직였지만, 눈물과 무익한 불평을 꾸짖으며 사내답게, 로마인답게 적대적인 폭거를 감행한 자들에 대항하여 무기를 들 것을 촉구한 선동자 브루투스가 사람들을 더욱 크게 움직였다.
§1.59.5ferocissimus quisque iuvenum cum armis voluntarius adest; sequitur et cetera iuventus.
젊은이들 중 가장 기개 있는 이들이 모두 무기를 들고 자발적으로 합류했고, 나머지 청년들도 그 뒤를 따랐다.
inde parte praesidio relicta Collatiae custodibusque ad portas locatis, ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti.
그리하여 콜라티아에 일부를 수비대로 남겨두고, 이 소요 사태를 누구도 왕들에게 알리지 못하도록 성문에 파수꾼들을 배치한 뒤, 나머지 무장한 이들은 브루투스를 지도자로 삼아 로마로 출발했다.
§1.59.6ubi eo ventum est, quacumque incedit armata multitude, pavorem ac tumultum facit; rursus ubi anteire primores civitatis vident, quidquid sit, haud temere esse rentur.
그곳에 도달하자, 무장한 군중이 행진하는 곳마다 공포와 소동이 일어났으나, 한편으로 국가의 지도자들이 앞장서 가는 것을 보자, 그것이 무엇이든 결코 까닭 없이 일어난 일이 아니라고 사람들은 생각했다.
§1.59.7nec minorem motum animorum Romae tam atrox res facit, quam Collatiae fecerat.
이 끔찍한 사건은 콜라티아에서 일으켰던 것 못지않은 마음의 격동을 로마에서도 일으켰다.
ergo ex omnibus locis urbis in forum curritur.
그리하여 도시의 모든 곳으로부터 광장으로 사람들이 달려갔다.
quo simul ventum est, praeco ad tribunum celerum, in quo tum magistratu forte Brutus erat, populum advocavit.
그곳에 도착하자마자 포고관은 켈레레스의 장관—당시 마침 브루투스가 그 관직에 있었다—에게로 민중을 소집했다.
ibi oratio habita nequaquam eius pectoris ingeniique,
그곳에서, 지금까지 그가 보여준 마음과 기상과는 전혀 딴판인 연설이 행해졌다.
§1.59.8quod simulatum ad eam diem fuerat, de vi ac libidine Sex. Tarquinii, de stupro infando Lucretiae et miserabili caede, de orbitate Tricipitini, cui morte filiae causa mortis indignior ac miserabilior esset.
그 기상은 그날까지 그가 꾸미고 있었던 것이었다. 연설은 섹스투스 타르퀴니우스의 폭력과 정욕에 대해, 루크레티아의 입에 담을 수 없는 능욕과 비참한 죽음에 대해, 그리고 딸의 죽음 자체보다 그 죽음의 원인이 훨씬 더 부당하고 비참했던 트리키피티누스의 자식 잃은 슬픔에 대해 이야기했다.
§1.59.9addita superbia ipsius regis miseriaeque et labores plebis in fossas cloacasque exhauriendas demersae;
여기에 왕 자신의 오만함과, 도랑과 하수구를 파내기 위해 동원된 평민들의 비참함과 노역이 덧붙여졌다.
Romanos homines, victores omnium circa populorum, opifices ac lapicidas pro bellatoribus factos.
주변 모든 민족의 정복자인 로마인들이 전사 대신 노동자와 석공으로 전락했다는 것이었다.
indigna Servi Tulli regis memorata caedis et invecta corpori patris nefando vehiculo filia, invocatique ultores parentum dii.
또한 세르비우스 툴리우스 왕의 부당한 살해와, 사악한 수레를 타고 아버지의 시신 위를 지나간 딸의 이야기, 그리고 부모의 원수를 갚는 신들에 대한 청원이 언급되었다.
§1.59.10his atrocioribusque, credo, aliis, quae praesens rerum indignitas haudquaquam relatu scriptoribus facilia subicit, memoratis incensam multitudinem perpulit, ut imperium regi abrogaret exulesque esse iuberet L. Tarquinium cum coniuge ac liberis.
이 일들과, 그리고 (내가 믿기로는) 당시 상황의 참담함이 역사가들에게 결코 서술하기 쉽지 않은 소재로 제공해 주는 다른 더 끔찍한 일들이 언급되자, 그는 격앙된 군중을 충동질하여 왕에게서 통치권을 박탈하고 루키우스 타르퀴니우스를 그의 아내 및 자식들과 함께 추방하도록 명령하게 만들었다.
§1.59.11ipse iunioribus, qui ultro nomina dabant, lectis armatisque ad concitandum inde adversus regem exercitum Ardeam in castra est profectus;
그 자신은 자진해서 이름을 올린 젊은이들을 선발하고 무장시켜, 그곳에서 왕에 대항하여 군대를 봉기시키기 위해 아르데아의 진영으로 출발했다.
imperium in urbe Lucretio, praefecto urbis iam ante ab rege instituto, relinquit.
그리고 도시의 통치권은 이미 이전에 왕에 의해 도시 장관으로 임명되어 있던 루크레티우스에게 남겨두었다.
§1.59.12inter hunc tumultum Tullia domo profugit exsecrantibus, quacumque incedebat, invocantibusque parentum furias viris mulieribusque.
이 소란 중에 툴리아는 집에서 도망쳤으나, 그녀가 지나가는 곳마다 남녀 모두가 그녀를 저주하고 부모의 복수의 여신들을 불러내었다.