§1.59.1Brutus illis luctu occupatis cultrum ex vulnere Lucretiae extractum manantem cruore prae se tenens, “per hunc” inquit “castissimum ante regiam iniuriam sanguinem iuro vosque, dii, testes facio me L. Tarquinium Superbum cum scelerata coniuge et omni liberorum stirpe ferro, igni, quacumque dehinc vi possim, exacturum nec illos nec alium quemquam regnare Romae passurum.
布鲁图斯在他们沉浸在悲痛中时,手里举着从鲁克丽丝伤口中拔出、正滴着鲜血的匕首,说道:“凭这在受到王室暴行侵害前无比贞洁的鲜血,我起誓,并请神明你们作证,我必将用刀剑、烈火以及我今后所能使用的一切武力,驱逐卢基乌斯·塔克文·苏培布斯及其恶毒的妻子和所有子嗣,决不容许他们或任何人在罗马称王。
” §1.59.2cultrum deinde Collatino tradit, inde Lucretio ac Valerio, stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore ingenium.
” 接着他把匕首传给科拉提努斯,然后传给鲁克雷提乌斯和瓦莱里乌斯,他们对这件异事感到惊愕,不知布鲁图斯心中何以产生如此崭新的性情。
ut praeceptum erat, iurant; totique ab luctu versi in iram, Brutum iam inde ad expugnandum regnum vocantem sequuntur ducem.
他们按照吩咐起誓;所有人从悲痛转为愤怒,跟随了当即号召他们去推翻王权的布鲁图斯,视他为领袖。
§1.59.3elatum domo Lucretiae corpus in forum deferunt concientque miraculo, ut fit, rei novae atque indignitate homines.
他们把鲁克丽丝的遗体从屋里抬出来,送到广场上,并因对新奇之事的惊异(如常有的那样)以及对其不公而召集起人们。
§1.59.4pro se quisque scelus regium ac vim queruntur.
每个人都各自控诉着王室的罪行与暴力。
movet cum patris maestitia, tum Brutus castigator lacrimarum atque inertium querellarum auctorque, quod viros, quod Romanos deceret, arma capiendi adversus hostilia ausos.
父亲的悲伤打动了人心,而布鲁图斯更是打动了人们,他斥责眼泪和无益的抱怨,并倡议人们拿起武器去反抗那些敢于进行敌对暴行的人,因为这才是男子汉、才是罗马人该做的事。
§1.59.5ferocissimus quisque iuvenum cum armis voluntarius adest; sequitur et cetera iuventus.
年轻人中最血气方刚的人都自愿拿起武器集结起来;其余的青年也跟随其后。
inde parte praesidio relicta Collatiae custodibusque ad portas locatis, ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti.
随后,他们在科拉提亚留下一部分人作为驻军,并在城门设立哨兵,以免有人向国王报告这一动乱,其余的武装人员便在布鲁图斯的率领下出发前往罗马。
§1.59.6ubi eo ventum est, quacumque incedit armata multitude, pavorem ac tumultum facit; rursus ubi anteire primores civitatis vident, quidquid sit, haud temere esse rentur.
当他们到达那里时,武装的人群所到之处,无不引起恐慌与混乱;但另一方面,当人们看到城邦的首要人物走在最前面时,他们便认为,无论发生了什么事,绝非事出无因。
§1.59.7nec minorem motum animorum Romae tam atrox res facit, quam Collatiae fecerat.
如此残酷的事件在罗马人心目中激起的动荡,丝毫不亚于它在科拉提亚所激起的。
ergo ex omnibus locis urbis in forum curritur.
因此,人们从城市的各个角落奔向广场。
quo simul ventum est, praeco ad tribunum celerum, in quo tum magistratu forte Brutus erat, populum advocavit.
一到达那里,传令官便把民众召集到速达骑兵长官面前——布鲁图斯当时恰好担任这一官职。
ibi oratio habita nequaquam eius pectoris ingeniique, §1.59.8quod simulatum ad eam diem fuerat, de vi ac libidine Sex.
在那里,他发表了一篇与他在此之前的胸怀和智谋截然不同的演说,那种愚钝是他直到那天为止一直在伪装的。
Tarquinii, de stupro infando Lucretiae et miserabili caede, de orbitate Tricipitini, cui morte filiae causa mortis indignior ac miserabilior esset.
演说谈到了塞克斯图斯·塔克文的暴行与淫欲,谈到了鲁克丽丝难以言表的受辱与悲惨的死亡,也谈到了特里奇皮提努斯的丧女之痛——对他来说,女儿死亡的原因比死亡本身更加令人不齿和悲痛。
§1.59.9addita superbia ipsius regis miseriaeque et labores plebis in fossas cloacasque exhauriendas demersae; Romanos homines, victores omnium circa populorum, opifices ac lapicidas pro bellatoribus factos.
此外还加上了国王本人的傲慢,以及平民被派去挖掘沟渠和清理下水道所承受的悲惨境遇与苦役;罗马人,这群周围所有民族的征服者,如今竟不再是战士,而被降格为工匠和采石工。
indigna Servi Tulli regis memorata caedis et invecta corpori patris nefando vehiculo filia, invocatique ultores parentum dii.
他还提到了塞尔维乌斯·图利乌斯国王被无理杀害惨状,以及他的女儿驾着可憎的马车碾过父亲遗体的恶行,并呼唤了为父母复仇的神明。
§1.59.10his atrocioribusque, credo, aliis, quae praesens rerum indignitas haudquaquam relatu scriptoribus facilia subicit, memoratis incensam multitudinem perpulit, ut imperium regi abrogaret exulesque esse iuberet L. Tarquinium cum coniuge ac liberis.
在叙述了这些以及(我相信)其他更为惨烈的事情——当时的悲惨现实为历史学家们提供了绝非易于言表素材——之后,他推动了被激怒的民众,废除了国王的统治权,并下令将卢基乌斯·塔克文连同其妻子和儿女一同驱逐出境。
§1.59.11ipse iunioribus, qui ultro nomina dabant, lectis armatisque ad concitandum inde adversus regem exercitum Ardeam in castra est profectus; imperium in urbe Lucretio, praefecto urbis iam ante ab rege instituto, relinquit.
他自己挑选并武装了那些主动报名参军的青年,前往阿尔德亚的军营,以便在那里煽动军队反抗国王;他把城内的统治权留给了鲁克雷提乌斯,后者此前已被国王任命为城市长官。
§1.59.12inter hunc tumultum Tullia domo profugit exsecrantibus, quacumque incedebat, invocantibusque parentum furias viris mulieribusque.
在这场动乱中,图利娅逃离了家门,无论她走到哪里,男女老少都诅咒她,并呼唤她父母的复仇女神惩罚她。