§1.40.1duodequadragesimo ferme anno, ex quo regnare coeperat Tarquinius, non apud regem modo sed apud patres plebemque longe maximo honore Servius Tullius erat.
タルクィニウスが支配し始めてからほぼ三十八年目に、セルウィウス・トゥッリウスは王のもとでだけでなく、元老院議員や平民の間でも、はるかに最大の敬意を受けていた。
§1.40.2tum Anci filii duo, etsi antea semper pro indignissimo habuerant se patrio regno tutoris fraude pulsos, regnare Romae advenam non modo vicinae sed ne Italicae quidem stirpis, tum inpensius iis indignitas crescere,
その時、アンクスの二人の息子たちは、以前から常に、後見人の欺瞞によって父の王位から追われたことをきわめて不当なことと考えており、また、近隣だけでなくイタリアの系統ですらない余所者がローマを支配していることを不当に思っていたが、その時、彼らの屈辱感はいっそう激しく増大した。
§1.40.3si ne ab Tarquinio quidem ad se rediret regnum, sed praeceps inde porro ad servitia caderet, ut in eadem civitate post centesimum fere annum quod Romulus, deo prognatus, deus ipse, tenuerit regnum, donec in terris fuerit, id servus serva natus possideat.
もし王権がタルクィニウスからさえも自分たちのもとに戻らず、そこからさらに奈落の底へと落ちて奴隷階級に下るならば。 それは、同じ国家において、神から生まれ、自身も神であるロムルスが、地上にいた間保持していた王権を、ほぼ百年後に、奴隷であり奴隷から生まれた者が領有することになるからである。
cum commune Romani nominis tum praecipue id domus suae dedecus fore, si Anci regis virili stirpe salva non modo advenis sed servis etiam regnum Romae pateret.
アンクス王の男系の系統が健在であるにもかかわらず、ローマの王権が余所者だけでなく奴隷にまで開かれるならば、それはローマの名全体の恥辱であるとともに、とりわけ彼ら自身の家の恥辱となるであろう。
§1.40.4ferro igitur eam arcere contumeliam statuunt.
それゆえ、彼らは武力によってこの屈辱を払いのけることを決意する。
sed et iniuriae dolor in Tarquinium ipsum magis quam in Servium eos stimulabat, et quia gravior ultor caedis, si superesset, rex futurus erat quam privatus, tum Servio occiso quemcumque alium generum delegisset, eundem regni heredem facturus videbatur,
しかし、不正に対する怒りは、セルウィウスに対してよりも、タルクィニウス自身に対して彼らを駆り立てていた。 それはまた、もし彼が生きていれば、王の方が一市民よりも殺害に対する厳しい復讐者になるであろうからであり、さらに、セルウィウスが殺された場合、王が選ぶであろう他のいかなる娘婿をも、同様に王位の継承者にするであろうと思われたからである。
§1.40.5ob haec ipsi regi insidiae parantur.
これらの理由から、王自身に対する陰謀が企てられる。
ex pastoribus duo ferocissimi delecti ad facinus, quibus consueti erant uterque agrestibus ferramentis, in vestibulo regiae quam potuere tumultuosissime specie rixae in se omnes apparitores regios convertunt;
犯行のために羊飼いの中から最も凶暴な二人が選ばれ、彼らはそれぞれ使い慣れた農耕用の鉄器を携え、王宮の玄関で、できる限り大騒ぎをして喧嘩のふりをし、王の護衛兵全員の注意を自分たちに引きつけた。
inde, cum ambo regem appellarent clamorque eorum penitus in regiam pervenisset, vocati ad regem pergunt.
それから、二人とも王に呼びかけ、彼らの叫び声が王宮の奥深くまで届いたので、王のもとに召し出されて進み出た。
§1.40.6primo uterque vociferari et certatim alter alteri obstrepere;
最初、二人はそれぞれ大声を上げ、互いに張り合ってわめき立てた。
coerciti ab lictore et iussi in vicem dicere tandem obloqui desistunt;
リクトルによって制止され、交代で話すように命じられると、ようやく互いを遮るのをやめた。
§1.40.7unus rem ex conposito orditur.
一人が計画通りに話を始めた。
dum intentus in eum se rex totus averteret, alter elatam securim in caput deiecit, relictoque in vulnere telo ambo se foras eiciunt.
王がそちらに気を取られて完全に身をそらしている間に、もう一人が振り上げた斧を王の頭に振り下ろし、傷口に武器を残したまま、二人とも外へと飛び出した。