§1.40.1duodequadragesimo ferme anno, ex quo regnare coeperat Tarquinius, non apud regem modo sed apud patres plebemque longe maximo honore Servius Tullius erat.
타르퀴니우스가 통치하기 시작한 지 거의 서른여덟 해째 되던 해에, 세르비우스 툴리우스는 왕에게뿐만 아니라 원로원 의원들과 평민들 사이에서도 단연 최고의 존경을 받고 있었다.
§1.40.2tum Anci filii duo, etsi antea semper pro indignissimo habuerant se patrio regno tutoris fraude pulsos, regnare Romae advenam non modo vicinae sed ne Italicae quidem stirpis, tum inpensius iis indignitas crescere,
그때 안쿠스의 두 아들은, 후견인의 기만으로 아버지의 왕국에서 쫓겨난 것을 이전부터 항상 가장 굴욕적인 일로 여겨왔고, 이웃 민족뿐만 아니라 이탈리아 혈통조차 아닌 이방인이 로마에서 왕노릇 하는 것을 불만스러워했으나, 그때 그들의 굴욕감은 더욱 격렬하게 커져갔다.
§1.40.3si ne ab Tarquinio quidem ad se rediret regnum, sed praeceps inde porro ad servitia caderet, ut in eadem civitate post centesimum fere annum quod Romulus, deo prognatus, deus ipse, tenuerit regnum, donec in terris fuerit, id servus serva natus possideat.
만약 왕권이 타르퀴니우스로부터조차 자신들에게 돌아오지 않고, 거기서 더 나아가 노예의 신분으로 곤두박질치게 된다면. 그리하여 같은 국가에서, 신의 자손이자 그 자신도 신이었던 로물루스가 지상에 있는 동안 유지했던 왕권을 거의 백 년이 지난 후에 노예이자 여노예의 자식이 차지하게 된다면 말이다.
cum commune Romani nominis tum praecipue id domus suae dedecus fore, si Anci regis virili stirpe salva non modo advenis sed servis etiam regnum Romae pateret.
안쿠스 왕의 남계 혈통이 온전히 살아있음에도 로마의 왕권이 이방인뿐만 아니라 노예에게까지 열리게 된다면, 이는 로마라는 이름 전체의 수치일 뿐만 아니라 특히 그들 가문의 수치가 될 터였다.
§1.40.4ferro igitur eam arcere contumeliam statuunt.
그리하여 그들은 무력으로 이 모욕을 막아내기로 결심한다.
sed et iniuriae dolor in Tarquinium ipsum magis quam in Servium eos stimulabat, et quia gravior ultor caedis, si superesset, rex futurus erat quam privatus, tum Servio occiso quemcumque alium generum delegisset, eundem regni heredem facturus videbatur,
그러나 부당한 일에 대한 분노는 세르비우스보다 타르퀴니우스 본인을 향해 그들을 더 자극했는데, 이는 왕이 살아남는다면 평민보다 살해에 대한 더 무서운 복수자가 될 것이기 때문이었고, 또한 세르비우스가 죽더라도 왕이 사위로 택할 다른 어떤 자든 마찬가지로 왕위 계승자로 삼을 것처럼 보였기 때문이었다.
§1.40.5ob haec ipsi regi insidiae parantur.
이런 이유로 왕 자신을 노린 음모가 꾸며진다.
ex pastoribus duo ferocissimi delecti ad facinus, quibus consueti erant uterque agrestibus ferramentis, in vestibulo regiae quam potuere tumultuosissime specie rixae in se omnes apparitores regios convertunt;
거사를 위해 목동들 중에서 가장 사나운 두 명이 선발되었고, 그들은 각각 익숙한 농업용 철기 도구를 지닌 채, 왕궁 현관에서 자신들이 할 수 있는 한 가장 소란스럽게 싸우는 시늉을 하여 왕의 호위병들의 시선을 모두 자신들에게로 돌려놓았다.
inde, cum ambo regem appellarent clamorque eorum penitus in regiam pervenisset, vocati ad regem pergunt.
그러고 나서 둘 다 왕에게 호소하고 그들의 고함 소리가 왕궁 깊숙이 도달하자, 왕 앞으로 부름을 받아 나아갔다.
§1.40.6primo uterque vociferari et certatim alter alteri obstrepere; coerciti ab lictore et iussi in vicem dicere tandem obloqui desistunt;
처음에는 둘 다 고함을 지르며 경쟁하듯 서로를 향해 왁자지껄 떠들어댔으나, 리크토르에게 제지당하고 차례로 말하라는 지시를 받자 마침내 서로 말을 가로막는 것을 멈추었다.
§1.40.7unus rem ex conposito orditur.
한 사람이 합의된 대로 말을 시작했다.
dum intentus in eum se rex totus averteret, alter elatam securim in caput deiecit, relictoque in vulnere telo ambo se foras eiciunt.
왕이 그에게 온 정신을 빼앗겨 온전히 몸을 돌린 사이, 다른 한 사람이 치켜든 도끼를 왕의 머리에 내리쳤고, 상처 부위에 무기를 남겨둔 채 둘 다 문밖으로 뛰어 나갔다.