§1.39.1eo tempore in regia prodigium visu eventuque mirabile fuit: puero dormienti, cui Servio Tullio fuit nomen, caput arsisse ferunt multorum in conspectu.
その時、王宮において、見た目にもその結果においても驚くべき予兆が現れた。 眠っている少年――その名をセルウィウス・トゥッリウスといったが――の頭が、多くの人々の目の前で燃え上がったと伝えられている。
§1.39.2plurimo igitur clamore inde ad tantae rei miraculum orto excitos reges, et cum quidam familiarium aquam ad restinguendum ferret, ab regina retentum, sedatoque eam tumultu moveri vetuisse puerum, donec sua sponte experrectus esset.
それゆえ、そのあまりの奇跡にそこで非常に大きな叫び声が沸き起こり、その声に驚いて王たちが駆けつけた。 そして使用人の一人が消火のために水を持ってきたとき、王妃によって制止され、騒ぎが静まると、彼女は少年が自ら目覚めるまでは動かしてはならないと禁じた。
§1.39.3mox cum somno et flammam abisse.
まもなく、眠りからの覚醒とともに炎も消え去った。
tum abducto in secretum viro Tanaquil “uiden tu puerum hunc” inquit, “quem tam humili cultu educamus? scire licet hunc lumen quondam rebus nostris dubiis futurum praesidiumque regiae adflictae;
その後、夫を人目のない場所へ連れて行き、タナクィルは言った。 「あなたには、私たちがこれほど卑しい境遇で育てているこの少年が見えますか。 知っておくべきです、この者はいつか、私たちの危うい形勢において光となり、苦境にある王宮の守りとなるであろうことを。
proinde materiam ingentis publice privatimque decoris omni indulgentia nostra nutriamus. ”
ですから、公私にわたる大いなる栄誉の源となるこの子を、私たちのあらゆる慈しみをもって育もうではありませんか」。
§1.39.4inde puerum liberum loco coeptum haberi erudirique artibus, quibus ingenia ad magnae fortunae cultum excitantur.
それ以来、少年は自由人の身分として扱われ始め、高い地位に就くために天分を奮い立たせるような様々な技術を教え込まれるようになった。
evenit facile, quod diis cordi esset: iuvenis evasit vere indolis regiae, nec, cum quaereretur gener Tarquinio, quisquam Romanae iuventutis ulla arte conferri potuit, filiamque ei suam rex despondit.
神々の御心にかなうことは、容易に実現した。 青年は真に王者の資質を備えた者へと成長し、タルクィニウスのために娘婿が探されていたとき、ローマの若者のうち誰一人としていかなる能力においても彼に比肩する者はなく、王は自らの娘を彼に婚約させた。
§1.39.5hic quacumque de causa tantus illi honos habitus credere prohibet serva natum eum parvumque ipsum servisse.
彼にこれほど大きな敬意が払われたというこの事実は、その理由が何であれ、彼が女奴隷から生まれ、自身も幼い頃に奴隷として仕えていたという説を信じることを拒ませる。
eorum magis sententiae sum, qui Corniculo capto Servi Tulli, qui princeps in illa urbe fuerat, gravidam viro occiso uxorem, cum inter reliquas captivas cognita esset, ob unicam nobilitatem ab regina Romana prohibitam ferunt servitio partum Romae edidisse in Prisci Tarquini domo;
私はむしろ、次のように伝える人々の意見に賛同する。 すなわち、コルニクルムが攻略された際、その都市の第一人者であったセルウィウス・トゥッリウスの、夫を殺された妊娠中の妻が、他の捕虜の女たちの中で身元が知られたとき、その卓越した高貴さのゆえにローマの王妃によって奴隷の身分から遠ざけられ、プリスクス・タルクィニウスの家において、ローマで出産したと。
§1.39.6inde tanto beneficio et inter mulieres familiaritatem auctam, et puerum, ut in domo a parvo eductum, in caritate atque honore fuisse;
そこから、これほど大きな恩恵によって女性たちの間で親密さが増し、また少年も、幼い頃からその家で育てられた者として、愛情と敬意を注がれた。
fortunam matlis, quod capta patria in hostium manus venerit, ut serva natus crederetur, fecisse.
ただ、祖国が攻略されて敵の手に落ちたという母親の境遇が、彼が女奴隷から生まれたと信じられる原因を作ったのだと。