§1.38.1Collatia et quidquid citra Collatiam agri erat, Sabinis ademptum;
コッラティアと、コッラティアのこちら側にあるすべての土地が、サビーニー人から奪われた。
Egerius — fratris hic filius erat regis — Collatiae in praesidio relictus.
エゲリウス――彼は王の兄弟の息子であったが――が守備隊としてコッラティアに残された。
deditosque Collatinos ita accipio eamque deditionis formulam esse;
そして、コッラティアの人々がこのように降伏し、その降伏の方式は次のようなものであったと私は伝え聞いている。
§1.38.2rex interrogavit: “estisne vos legati oratoresque missi a populo Conlatino, ut vos populumque Collatinum dederetis?” sumus.
王は尋ねた。 「そなたたちは、そなたたち自身とコラティウムの民を降伏させるために、コラティウムの民から派遣された使節および談判者であるか」。 「そうです」。
“estne populus Collatinus in sua potestate?” est.
「コラティウムの民は自己の支配権のもとにあるか」。 「あります」。
“deditisne vos populumque Collatinum, urbem, agros, aquam, terminos, delubra, utensilia, divina humanaque omnia in meam populique Romani dicionem?”
「そなたたちは、そなたたち自身とコラティウムの民、都市、土地、水、境界、神殿、器具、神聖なものおよび世俗的なもののすべてを、私とローマの民の支配権に引き渡すか」。
§1.38.3dedimus.
「引き渡します」。
“at ego recipio.
「では、私はそれを受け取ろう」。
” bello Sabino perfecto Tarquinius triumphans Romam redit.
サビーニー戦争が終結し、タルクィニウスは凱旋してローマへ帰還した。
inde Priscis Latinis bellum fecit.
その後、彼は古きラティウム人に対して戦争を起こした。
§1.38.4ubi nusquam ad universae rei dimicationem ventum est;
そこでは、大勢を決する決戦に至ることは一度もなかった。
ad singula oppida circumferendo arma omne nomen Latinum domuit.
個々の町へ兵を進めることによって、彼はラティウムの名を持つすべての者を屈服させた。
Corniculum, Ficulea vetus, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, Nomentum, haec de Priscis Latinis aut qui ad Latinos defecerant, capta oppida.
コルニクルム、古きフィクレア、カメリア、クルストゥメリウム、アメリオラ、メドゥッリア、ノメントゥム、これらが古きラティウム人、またはラティウム人へと寝返った者たちから奪い取った都市であった。
pax deinde est facta.
その後、平和が結ばれた。
§1.38.5maiore inde animo pacis opera inchoata, quam quanta mole gesserat bella, ut non quietior populus domi esset, quam militiae fuisset;
その後、彼が戦争を戦った時の規模よりも、さらに大きな意気込みで平和時の事業が始められ、民は軍務にあった時と同様に、国内にあっても休まることがないほどであった。
§1.38.6nam et muro lapideo, cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat, urbem, qua nondum munierat, cingere parat et infima urbis loca circa forum aliasque interiectas collibus convalles, quia ex planis locis haud facile evehebant aquas, cloacis fastigio in Tiberim ductis siccat et aream ad aedem in Capitolio Iovis, §1.38.7quam voverat bello Sabino, iam praesagiente animo futuram olim amplitudinem loci occupat fundamentis.
すなわち、サビーニー戦争によって工事の着手が妨げられていた石壁で、まだ防備を固めていなかった場所において都市を囲む準備をし、また、フォーラム周辺の都市の最も低い場所や、丘の間に挟まれた他の谷あいは、平坦な土地から水が容易に排出されなかったため、ティベリス川へと傾斜をつけた下水道を引くことで乾燥させ、さらに、カピトリウムの丘のユーピテル神殿のための敷地を、 ――この神殿はサビーニー戦争の際に向うを立てていたものであったが――かつてその場所が将来持つことになる壮大さをすでに心に予見しつつ、基礎工事を施した。