Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.35.1-1.35.10

タルクィニウス・プリスクスの即位と大競技場の創設

36 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アンクス王の死後、タルクィニウス・プリスクスは王の息子たちを遠ざけた上で、説得力ある演説によって王位に選出され、即位後は元老院を増員した。彼はラティウム人との戦いに勝利してその戦利品で豪華な競技会を開催し、後の大競技場の基礎を築き、広場周辺を整備した。

§1.35.1regnavit Ancus annos quattuor et viginti, cuilibet superiorum regum belli pacisque et artibus et gloria par.
アンクスは二十四年間統治し、戦争と平和における技量と栄光のいずれにおいても、先代の王たちの誰に比べても劣らぬ名君であった。
iam filii prope puberem aetatem erant.
すでにその息子たちは成人に近い年齢に達していた。
eo magis Tarquinius instare, ut quam primum comitia regi creando fierent;
それゆえにタルクィニウスは、王を選出するための民会ができるだけ早く開催されるよう、いっそう強く迫った。
§1.35.2quibus indictis sub tempus pueros venatum ablegavit.
民会が布告されると、彼はその時期を見計らって少年たちを狩りへと送り出した。
isque primus et petisse ambitiose regnum et orationem dicitur habuisse ad conciliandos plebis animos conpositam:
そして、彼が王位を自ら積極的に求め、平民の心を惹きつけるために周到に用意された演説を行った最初の人物であると言われている。
§1.35.3se non rem novam petere, quippe qui non primus, quod quisquam indignari mirarive posset, sed tertius Romae peregrinus regnum adfectet;
自分は前例のないことを求めているのではない、なぜなら、誰かが憤慨したり驚いたりするかもしれないが、自分はローマで最初ではなく、三人目の異邦人として王位を目指しているからである。
et Tatium non ex peregrino solum sed etiam ex hoste regem factum, et Numam ignarum urbis non petentem in regnum ultro accitum:
タティウスは単なる異邦人であるだけでなく、かつての敵から王となり、ヌマはローマの街を何も知らず、王位を求めもしなかったのに、自ら進んで王に招かれたのである。
§1.35.4se, ex quo sui potens fuerit, Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrasse;
自分自身は、自立して以来、妻とすべての財産を携えてローマへ移住した。
maiorem partem aetatis eius, qua civilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in vetere patria vixisse;
人間が市民としての義務を果たす年齢の大部分を、自分はかつての祖国ではなくローマで過ごしてきた。
§1.35.5domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse;
国内においても戦場においても、悔いるところのない師、すなわちアンクス王ご自身のもとで、自分はローマの法と儀礼を学んだ。
obsequio et observantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse.
王への服従と敬意においてはすべての人と競い合い、他人への寛大さにおいては王ご自身とも引けを取らなかった、と。
§1.35.6haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus Romanus regnare iussit.
彼がこれらの真実を語るのを聞いて、ローマの民は絶大な一致をもって彼が統治することを命じた。
ergo virum cetera egregium secuta, quam in petendo habuerat, etiam regnantem ambitio est;
したがって、他の点では極めて優れたこの男に、王位を求めていたときに抱いていた野心は、王となってからもつきまとった。
nec minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum in patres legit, qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis, cuius beneficio in curiam venerant.
彼は、自らの王権を強化することにも、国家を拡大することに劣らず心を配り、新たに百人の父祖を選出した。 彼らはのちに「下級の家系」と呼ばれ、王の確実な支持派となった。 彼らは王の恩恵によって元老院に入ることを得たからである。
bellum primum cum Latinis gessit
彼は最初の戦争をラティウム人と戦った。
§1.35.7et oppidum ibi Apiolas vi cepit praedaque inde maiore, quam quanta belli fama fuerat, revecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecit.
そこでアピオラエの町を力づくで攻め落とし、そこから戦争の風聞を上回るほどの多大な戦利品を持ち帰ると、先代の王たちよりもはるかに豪華で入念に準備された競技会を開催した。
§1.35.8tum primum circo, qui nunc maximus dicitur, designatus locus est.
そのとき初めて、現在「マクシムス」と呼ばれている競技場の場所が定められた。
loca divisa patribus equitibusque, ubi spectacula sibi quisque facerent;
場所は父祖たちと騎士たちに分配され、各自が自分たちのための観覧席を設けることになった。
§1.35.9fori appellati.
これらは「フォルス」と呼ばれた。
spectavere furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinentibus pedes.
彼らは、地上から十二フィートの高さに観覧席を支える二又の支柱の上から見物した。
ludicrum fuit equi pugilesque, ex Etruria maxime acciti.
出し物は、主にエトルリアから招かれた競走馬と拳闘士であった。
sollemnes, deinde annui, mansere ludi, Romani magnique varie appellati.
この競技会は定例のものとなり、のちには毎年の行事として残り、様々に「ローマ競技会」あるいは「大競技会」と呼ばれた。
§1.35.10ab eodem rege et circa forum privatis aedificanda divisa sunt loca;
同じ王によって、広場の周辺の土地も私人が建物を建てるために分配された。
porticus tabernaeque factae.
こうして、回廊や店舗が建設された。

語釈・文法注

  1. 1.35.1instare — 歴史的不定詞(historical infinitive)であり、主節の未完了過去形(ここでは Tarquinius instabat)と同等。物語の躍動感や、主体の意気込みを際立たせる効果がある。
  2. 1.35.2venatum — 目的を表すスピーヌム(supine in -um)。移動を伴う他動詞(ここでは ablegavit)の後に用いられて、目的を示す副詞的機能を果たす。
  3. 1.35.3quippe qui ... adfectet — quippe qui + 接続法は原因・理由を表す関係節。接続法現在形 adfectet が使われているのは、間接話法(oratio obliqua)の従属節としての二次的な伝聞・主観を示すためである。
  4. 1.35.6minorum gentium — 性質の属格(genitive of quality / description)。元々の元老院議員である「大名門(maiorum gentium)」に対比して、タルクィニウスが新たに追加した元老院議員の家系を「下級の家系(小名門)」と呼んだことを指す。
  5. 1.35.7praedaque inde maiore, quam quanta belli fama fuerat, revecta — 独立奪格(praeda revecta)の中に、比較の相関句である quam quanta(than as much as)を伴う比較節が挟み込まれている構造。belli fama fuerat は「戦争の噂がどの程度であったか」という名詞的な概念として quanta の後に続いている。
  6. 1.35.9spectavere — 完了直説法能動態三人称複数形 spectaverunt の古風・詩的な縮約形。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.35.1-1.35.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.35.1-1.35.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。