§1.33.1Ancus demandata cura sacrorum flaminibus sacerdotibusque aliis, exercitu novo conscripto profectus Politorium, urbem Latinorum, vi cepit secutusque morem regum priorum, qui rem Romanam auxerant hostibus in civitatem accipiendis, multitudinem omnem Romam traduxit,
アンクスは、祭祀の配慮をフラメン(祀官)や他の神官たちに委ね、新たな軍隊を徴募して出発すると、ラティニ人の都市ポリトリウムを武力で奪取し、敵を市民として受け入れることによってローマの国力を増大させていた先代の王たちの慣習に従って、全住民をローマへと移した。
§1.33.2et cum circa Palatium, sedem veterum Romanorum, Sabini Capitolium atque arcem, Caelium montem Albani inplessent, Aventinum novae multitudini datum.
そして、古いローマ人の居住地であったパラティウムの周辺を、サビニ人がカピトリアおよび砦で、アルバ人がカエリウス山で満たしていたので、アウェンティヌスが新たな住民に与えられた。
additi eodem haud ita multo post, Tellenis Ficanaque captis, novi cives.
それから間もなく、テッレナエとフィカナが攻略されて、新しい市民たちが同じ場所へと加えられた。
§1.33.3Politorium inde rursus bello repetitum, quod vacuum occupaverant Prisci Latini;
その後、古ラティニ人が無人となったポリトリウムを占領していたため、再び戦争によって奪還された。
eaque causa diruendae urbis eius fuit Romanis, ne hostium semper receptaculum esset.
そして、この都市が常に敵の避難所となるのを防ぐため、それを破壊することがローマ人にとっての理由となった。
§1.33.4postremo omni bello Latino Medulliam conpulso aliquamdiu ibi Marte incerto varia victoria pugnatum est;
最後に、ラティニ人との戦争全体がメドゥッリアへと追い込まれると、しばらくの間そこでは、勝敗の定まらない一進一退の戦闘が繰り広げられた。
nam et urbs tuta munitionibus praesidioque firmata valido erat, et castris in aperto positis aliquotiens exercitus Latinus comminus cum Romanis signa contulerat.
というのも、その都市は防御壁によって安全であり、強力な守備隊によって固められていただけでなく、平野に陣を敷いたラティニ人の軍隊が、幾度となくローマ人と接近戦で交戦したからである。
§1.33.5ad ultimum omnibus copiis conisus Ancus acie primum vincit;
最終的に、アンクスは全軍をもって全力で臨み、まず野戦で勝利を収めた。
inde ingenti praeda potens Romam redit, tum quoque multis milibus Latinorum in civitatem acceptis, quibus, ut iungeretur Palatio Aventinum, ad Murciae datae sedes.
その後、莫大な戦利品を擁してローマに帰還したが、このときも数千人のラティニ人が市民として受け入れられ、アウェンティヌスがパラティウムと結ばれるように、彼らにはムルキアの神殿の近くに居住地が与えられた。
§1.33.6Ianiculum quoque adiectum, non inopia loci, sed ne quando ea arx hostium esset.
イアニクルム山もまた、土地の不足からではなく、この砦がいつか敵の手に渡るのを防ぐために、市域に加えられた。
id non muro solum, sed etiam ob commoditatem itineris ponte sublicio, tum primum in Tiberi facto, coniungi urbi placuit.
この場所は、城壁だけでなく、往来の利便性のためにテヴェレ川に初めて架けられたスブリキウス橋によって都市と結ばれることが決定された。
Quiritium quoque fossa, §1.33.7haud parvum munimentum a planioribus aditu locis, Anci regis opus est.
さらにクィリテスの堀も、平坦で接近しやすい場所からの防衛として決して小さくない守りであるが、アンクス王の事業である。
§1.33.8ingenti incremento rebus auctis cum in tanta multitudine hominum discrimine recte an perperam facti confuso facinora clandestina fierent, carcer ad terrorem increscentis audaciae media urbe inminens foro aedificatur.
国家の規模が著しく拡大したことで、これほど膨大な人口の中にあって、正しい行為と誤った行為の境界が曖昧になり、陰の犯罪が頻発するようになったため、増大する不敵な不法行為を威嚇するために、都市の中央、フォーラムを見下ろす場所に監獄が建設された。
§1.33.9nec urbs tantum hoc rege crevit, sed etiam ager finesque: silva Maesia Veientibus adempta usque ad mare imperium prolatum et in ore Tiberis Ostia urbs condita, salinae circa factae egregieque rebus bello gestis aedis Iovis Feretrii amplificata.
この王の治世において、都市だけでなく領土や国境も拡大した。 マイシアの森がウェイイ人から奪われて領土は海にまで拡張され、テヴェレ川の河口にはオスティアの都市が築かれ、その周囲には塩田が作られた。 また、戦争において輝かしい業績を挙げたことで、ユーピテル・フェレトリウスの神殿が拡張された。