§1.33.1Ancus demandata cura sacrorum flaminibus sacerdotibusque aliis, exercitu novo conscripto profectus Politorium, urbem Latinorum, vi cepit secutusque morem regum priorum, qui rem Romanam auxerant hostibus in civitatem accipiendis, multitudinem omnem Romam traduxit,
안쿠스는 제의에 대한 보살핌을 플라멘(제관)들과 다른 사제들에게 위임하고, 새로운 군대를 징집하여 출발한 뒤 라티움인들의 도시 폴리토리움을 무력으로 함락시켰으며, 적들을 시민으로 받아들임으로써 로마의 국력을 신장시켰던 선대 왕들의 관습을 따라 모든 주민을 로마로 이주시켰다.
§1.33.2et cum circa Palatium, sedem veterum Romanorum, Sabini Capitolium atque arcem, Caelium montem Albani inplessent, Aventinum novae multitudini datum.
그리고 옛 로마인들의 거처였던 팔라티움 주변을 사비니인들이 카피톨리움과 요새로, 알바인들이 카일리우스 산으로 채우고 있었기 때문에, 아벤티누스가 새로운 주민들에게 주어졌다.
additi eodem haud ita multo post, Tellenis Ficanaque captis, novi cives.
그 뒤 오래지 않아 텔레나이와 피카나가 함락되자 새로운 시민들이 같은 곳으로 추가되었다.
§1.33.3Politorium inde rursus bello repetitum, quod vacuum occupaverant Prisci Latini;
그 후 고대 라티움인들이 비어 있던 폴리토리움을 점령했기 때문에 전쟁을 통해 다시 탈환되었다.
eaque causa diruendae urbis eius fuit Romanis, ne hostium semper receptaculum esset.
그리고 그 도시가 끊임없이 적들의 은신처가 되는 것을 막기 위해 도시를 파괴하는 것이 로마인들에게 명분이 되었다.
§1.33.4postremo omni bello Latino Medulliam conpulso aliquamdiu ibi Marte incerto varia victoria pugnatum est;
마침내 라티움인들과의 전체 전쟁이 메둘리아로 집중되자, 그곳에서 얼마 동안 승패를 가늠할 수 없는 혼전이 벌어졌다.
nam et urbs tuta munitionibus praesidioque firmata valido erat, et castris in aperto positis aliquotiens exercitus Latinus comminus cum Romanis signa contulerat.
왜냐하면 그 도시는 성벽으로 안전하고 강력한 수비대로 요새화되어 있었을 뿐만 아니라, 탁 트인 벌판에 진을 친 라티움 군대가 여러 번 로마군과 육탄전으로 맞붙었기 때문이다.
§1.33.5ad ultimum omnibus copiis conisus Ancus acie primum vincit;
마침내 안쿠스는 전 군력을 다해 노력한 끝에 먼저 야전에서 승리를 거두었다.
inde ingenti praeda potens Romam redit, tum quoque multis milibus Latinorum in civitatem acceptis, quibus, ut iungeretur Palatio Aventinum, ad Murciae datae sedes.
그 후 막대한 전리품을 가지고 로마로 돌아왔는데, 이때에도 수천 명의 라티움인들이 시민으로 받아들여졌고, 아벤티누스가 팔라티움과 연결될 수 있도록 그들에게는 무르키아 신전 근처에 거처가 주어졌다.
§1.33.6Ianiculum quoque adiectum, non inopia loci, sed ne quando ea arx hostium esset.
야니쿨룸 언덕 역시 토지의 부족 때문이 아니라, 이 요새가 언젠가 적들의 수중에 들어가는 것을 막기 위해 추가되었다.
id non muro solum, sed etiam ob commoditatem itineris ponte sublicio, tum primum in Tiberi facto, coniungi urbi placuit.
이 곳은 장벽뿐만 아니라 통행의 편의를 위해 당시 티베리스 강에 최초로 놓인 목조 다리(폰스 수블리키우스)에 의해 도시와 연결하기로 결정되었다.
Quiritium quoque fossa, §1.33.7haud parvum munimentum a planioribus aditu locis, Anci regis opus est.
크비리테스의 참호 역시, 평탄하여 접근하기 쉬운 곳으로부터의 방어 시설로서 결코 작지 않은 요새였는데, 안쿠스 왕의 업적이다.
§1.33.8ingenti incremento rebus auctis cum in tanta multitudine hominum discrimine recte an perperam facti confuso facinora clandestina fierent, carcer ad terrorem increscentis audaciae media urbe inminens foro aedificatur.
국가가 이 거대한 증가로 인해 크게 번성하자, 이토록 수많은 사람들 사이에서 옳은 행위와 그릇된 행위의 구분이 모호해져 은밀한 범죄들이 저질러지게 되었으므로, 증대하는 대담한 비행들을 억제하기 위해 도시 한가운데 광장을 굽어보는 곳에 감옥이 건설되었다.
§1.33.9nec urbs tantum hoc rege crevit, sed etiam ager finesque: silva Maesia Veientibus adempta usque ad mare imperium prolatum et in ore Tiberis Ostia urbs condita, salinae circa factae egregieque rebus bello gestis aedis Iovis Feretrii amplificata.
이 왕의 치세 하에서 도시뿐만 아니라 영토와 국경도 확장되었다. 웨이이인들로부터 마이시아 숲을 빼앗아 지배 영역을 바다까지 확장하였고, 티베리스 강구에는 오스티아 도시가 건설되었으며, 그 주변에는 염전이 만들어졌다. 또한 전쟁에서 올린 뛰어난 업적으로 인해 유피테르 페레트리우스 신전이 확장되었다。