§1.26.1priusquam inde digrederentur, roganti Mettio, ex foedere icto quid imperaret, imperat Tullus, uti iuventutem in armis habeat;
そこから立ち去る前に、条約の締結に基づいて自分が何を命じるべきかを尋ねるメッティウスに対し、トゥッルスは、若者たちを武装させておくようにと命じる。
usurum se eorum opera, si bellum cum Veientibus foret.
ヴェーイー人との戦争が起きた場合には彼らの力を借りるつもりであった。
ita exercitus inde domos abducti.
こうして、両軍はそこからそれぞれの家へと撤退した。
§1.26.2princeps Horatius ibat trigemina spolia prae se gerens;
ホラティウスが、三つ子の戦利品を目の前に掲げて先頭を行進していた。
cui soror virgo, quae desponsa uni ex Curiatiis fuerat, obvia ante portam Capenam fuit;
彼の未婚の妹は、クリアティウス兄弟の一人と婚約していたが、カペーナ門の前で彼と出くわした。
cognitoque super umeros fratris paludamento sponsi, quod ipsa confecerat, solvit crines et flebiliter nomine sponsum mortuum appellat.
そして、自分が作った、兄の肩の上にある婚約者のマントに気づくと、彼女は髪をほどき、涙ながらに死んだ婚約者の名を呼んだ。
§1.26.3movet feroci iuveni animum conploratio sororis in victoria sua tantoque gaudio publico.
自身の勝利とこれほど大きな国家の喜びの最中にあって、妹の嘆きは猛り立つ若者の心を動かした。
stricto itaque gladio simul verbis increpans transfigit puellam.
それゆえ、剣を抜くと同時に、言葉で彼女を激しく責め立てながら、少女を突き刺した。
§1.26.4“abi hinc cum inmaturo amore ad sponsum” inquit, “oblita fratrum mortuorum vivique, oblita patriae.
「不届きな愛を抱いて、ここから婚約者のところへ去るがよい」と彼は言った。 「死んだ兄弟たちも、生きている兄も、そして祖国をも忘れたお前よ。
§1.26.5sic eat, quaecumque Romana lugebit hostem.
敵のために喪に服すローマの女は、誰であれこのように去るがよい。
” atrox visum id facinus patribus plebique, sed recens meritum facto obstabat.
」この行為は元老院議員たちにとっても平民にとっても極悪非道なものと思われたが、直近の功績がその行為を阻んでいた(処罰を躊躇わせた)。
tamen raptus in ius ad regem.
それでも彼は王のもとへと裁判に引き立てられた。
rex, ne ipse tamen tristis ingratique ad vulgus iudicii ac secundum iudicium supplicii auctor esset, concilio populi advocato “duumviros” inquit, “qui Horatio perduellionem iudicent, secundum legem facio. ”
王は、自分自身が民衆にとって残酷で不評な判決、およびその判決に基づく死刑の責任者となることを避けるため、市民集会を召集して言った。 「私は、ホラティウスに国家反逆罪を宣告するための二人官を、法に従って任命する。
§1.26.6lex horrendi carminis erat: duumviri perduellionem iudicent;
」その恐るべき公式の法は以下のようなものであった。 「二人官は国家反逆罪を判決せよ。
si a duumviris provocarit, provocatione certato;
もし二人官の判決に対して控訴したならば、控訴によって争わせよ。
si vincent, caput obnubito;
もし彼ら(二人官)が勝訴したならば、頭部を覆え。
infelici arbori reste suspendito;
不吉な木に縄で吊るせ。
verberato vel intra pomerium vel extra pomerium.
ポメリウム(神聖境界線)の内であれ外であれ、鞭打て。
§1.26.7hac lege duumviri creati.
」この法に基づいて二人官が選出された。
qui se absolvere non rebantur ea lege ne innoxium quidem posse, cum condemnassent, tum alter ex iis “P. Horati, tibi perduellionem iudico” inquit;
彼らは、この法の下では無罪の者であっても放免することはできないと考え、有罪と判決したとき、そのうちの一人が言った。 「プブリウス・ホラティウスよ、私はお前に国家反逆罪を宣告する。
§1.26.8“i, lictor, conliga manus.
行け、警士よ、両手を縛れ。
” accesserat lictor iniciebatque laqueum.
」警士が近づき、縄をかけようとした。
tum Horatius auctore Tullo, clemente legis interprete, “provoco” inquit.
そのとき、法の慈悲深き解釈者であるトゥッルスの勧めにより、ホラティウスは「私は控訴する」と言った。
§1.26.9ita provocatione certatum ad populum est.
こうして、民衆に対する控訴による争いが行われた。
moti homines sunt in eo iudicio maxime P. Horatio patre proclamante se filiam iure caesam iudicare; ni ita esset, patrio iure in filium animadversurum fuisse.
この裁判において人々は、父親のプブリウス・ホラティウスが、娘は正当に殺害されたと自分は判断する、もしそうでなければ、父親としての権利に基づいて息子を処罰したであろうと叫んだことによって、最も強く心を動かされた。
orabat deinde, ne se, quem paulo ante cum egregia stirpe conspexissent, orbum liberis facerent.
次いで彼は、少し前に優れた子孫たちに囲まれているのを目にされた自分を、子供を失った身にしないでほしいと懇願した。
§1.26.10inter haec senex iuvenem amplexus, spolia Curiatiorum fixa eo loco, qui nunc pila Horatia appellatur, ostentans “huncine” aiebat, “quem modo decoratum ovantemque victoria incedentem vidistis, Quirites, eum sub furca vinctum inter verbera et cruciatus videre potestis? quod vix Albanorum oculi tam deforme spectaculum ferre possent.
この間、老父は若者を抱きしめ、現在「ホラティウスの柱」と呼ばれている場所に固定されたクリアティウス兄弟の戦利品を指し示しながら、次のように言っていた。 「市民の皆さん、つい先ほど勝利の栄誉に飾られ、勝ち誇って進み行くのを見たこの男を、鞭打ちと拷問の中、首枷(フルカ)に縛られた姿で見るに堪えられますか。 これほど無惨な光景は、アルバ人の目であっても耐え難いものです。
§1.26.11i, lictor, conliga manus, quae paulo ante armatae imperium populo Romano pepererunt.
行け、警士よ、少し前に武装してローマの民に支配権をもたらした両手を縛れ。
i, caput obnube liberatoris urbis huius;
行け、この都市の解放者の頭部を覆え。
arbore infelici suspende;
不吉な木に吊るせ。
verbera vel intra pomerium, modo inter illa pila et spolia hostium, vel extra pomerium, modo inter sepulcra Curiatiorum.
ポメリウムの内であれ――ただし敵のあの柱と戦利品の真ん中で――、あるいはポメリウムの外であれ――ただしクリアティウス兄弟の墓の真ん中で――、鞭打て!
quo enim ducere hunc iuvenem potestis, ubi non sua decora eum a tanta foeditate supplicii vindicent?”
この若者を連れて行ける場所で、彼の受けた栄誉がこれほど不名誉な刑罰から彼を救い出さない場所が、一体どこにあるというのですか。
§1.26.12non tulit populus nec patris lacrimas nec ipsius parem in omni periculo animum, absolveruntque admiratione magis virtutis quam iure causae.
」民衆は、父親の涙にも、あらゆる危険にあっても変わらない彼自身の気概にも耐えられず、事件の法的な正当性によってというよりは、むしろその勇気への感嘆から彼を放免した。
itaque, ut caedes manifesta aliquo tamen piaculo lueretur, imperatum patri, ut filium expiaret pecunia publica.
こうして、明白な殺害が何らかの贖罪によって償われるように、父親に対し、公費によって息子を贖うよう命令が下された。
§1.26.13is quibusdam piacularibus sacrificiis factis, quae deinde genti Horatiae tradita sunt, transmisso per viam tigillo capite adoperto velut sub iugum misit iuvenem.
彼はいくつかの贖罪の犠牲を捧げ――これは後にホラティウス氏族に受け継がれた――、通りを横切って横木を渡し、頭を覆った若者をあたかも軛の下をくぐらせるようにして通らせた。
id hodie quoque publice semper refectum manet; sororium tigillum vocant.
これは今日でも公的に常に修復されて残っており、人々はこれを「妹の横木(ソロリウム・ティギッルム)」と呼んでいる。
§1.26.14Horatiae sepulcrum, quo loco corruerat icta, constructum est saxo quadrato.
ホラティウスの妹の墓は、彼女が刺されて倒れた場所に、切り石で築かれた。