§1.15.1belli Fidenatis contagione inritati Veientium animi et consanguinitate — nam Fidenates quoque Etrusci fuerunt —, et quod ipsa propinquitas loci, si Romana arma omnibus infesta finitimis essent, stimulabat, in fines Romanos excucurrerunt populabundi magis quam iusti more belli.
フィデナエとの戦争の伝染と、血縁関係――というのもフィデナエ人もまたエトルリア人であったからである――によって、さらには、もしローマの武力がすべての隣国にとって脅威となるならば、その場所が極めて近いということ自体が刺激となったことによって、興奮したウェイイ人の心は、正規の戦争というよりは、むしろ略奪を目的としてローマの領土へと突入した。
§1.15.2itaque non castris positis, non expectato hostium exercitu raptam ex agris praedam portantes Veios rediere.
それゆえ、彼らは陣を張ることも、敵の軍勢を待つこともなく、農地から奪い取った獲物を携えてウェイイへと帰還した。
Romanus contra, postquam hostem in agris non invenit, dimicationi ultimae instructus intentusque Tiberim transit.
他方、ローマ軍は、野に敵の姿を見出さないと、最終的な決戦への準備を整えて意気込みつつ、テヴェレ川を渡った。
§1.15.3quem postquam castra ponere et ad urbem accessurum Veientes audivere, obviam egressi, ut potius acie decernerent, quam inclusi de tectis moenibusque dimicarent.
彼が陣を張り、都市へ近づこうとしているのを耳にしたウェイイ人は、閉じこもって屋根や城壁から戦うよりは、むしろ戦列において決着をつけるために、彼らを迎え撃ちに出撃した。
§1.15.4ibi viribus nulla arte adiutis tantum veterani robore exercitus rex Romanus vicit persecutusque fusos ad moenia hostes urbe valida muris ac situ ipso munita abstinuit;
そこでは、計略を一切用いず純粋な力のみによって、ただ老練な軍隊の強さによってローマの王が勝利を収め、敗走する敵を城壁まで追跡したものの、城壁と地勢そのものによって強固に防御された都市への攻撃は控えた。
agros rediens vastat ulciscendi magis quam praedae studio.
帰路、彼は略奪のためというよりは、むしろ復讐の熱意によって農地を荒廃させた。
§1.15.5eaque clade haud minus quam adversa pugna subacti Veientes pacem petitum oratores Romam mittunt.
この大敗によって、敗戦と同じくらいに屈服させられたウェイイ人は、和平を懇願するために使節をローマへ派遣した。
agri parte multatis in centum annos indutiae datae.
領土の一部を奪うという罰を科された彼らに対して、百年の休戦協定が与えられた。
§1.15.6haec ferme Romulo regnante domi militiaeque gesta, quorum nihil absonum fidei divinae originis divinitatisque post mortem creditae fuit, non animus in regno avito recuperando, non condendae urbis consilium, non bello ac pace firmandae.
ロームルスの統治期に、国内および戦場において行われたのは、およそこのようなことである。 それらのうち、神聖な出自という信念や、死後に信じられた神格化と矛盾するものは何一つなかった。 祖父の王権を取り戻す際の大胆さも、都市を創建するという計画も、それを戦争と平和によって強固にするという計画も同様である。
§1.15.7ab illo enim profecto viribus datis tantum valuit, ut in quadraginta deinde annos tutam pacem haberet.
というのも、彼によって確実に力が与えられたおかげで、ローマはその後の四十年にわたって安全な平和を享受できるほど強力になったからである。
§1.15.8multitudini tamen gratior fuit quam patribus, longe ante alios acceptissimus militum animis;
しかし、彼は元老院議員たちに対するよりも、一般の民衆に対してより気に入られており、何よりも兵士たちの心に最も受け入れられていた。
trecentosque armatos ad custodiam corporis, quos Celeres appellavit, non in bello solum sed etiam in pace habuit.
そして、身辺の警護のために、彼がケレレスと呼んだ三百人の武装兵を、戦争時だけでなく平和な時にも従えていた。