§1.15.1belli Fidenatis contagione inritati Veientium animi et consanguinitate — nam Fidenates quoque Etrusci fuerunt —, et quod ipsa propinquitas loci, si Romana arma omnibus infesta finitimis essent, stimulabat, in fines Romanos excucurrerunt populabundi magis quam iusti more belli.
피데나에와의 전쟁의 파장과 혈연관계 때문에 — 피데나에인들 역시 에트루리아인들이었기 때문이다 —, 또한 만약 로마의 무력이 모든 이웃 나라들에 위협이 된다면 지리적 근접성 자체가 자극이 되었기 때문에, 흥분한 베이이인들의 마음은 정규 전쟁의 방식이라기보다는 약탈을 목적으로 로마의 영토로 돌입했다.
§1.15.2itaque non castris positis, non expectato hostium exercitu raptam ex agris praedam portantes Veios rediere.
그리하여 그들은 진영을 치지도 않고 적의 군대를 기다리지도 않은 채, 들판에서 약탈한 전리품을 가지고 베이이로 돌아갔다.
Romanus contra, postquam hostem in agris non invenit, dimicationi ultimae instructus intentusque Tiberim transit.
반면에 로마군은 들판에서 적을 발견하지 못하자, 최종 결전을 준비하고 다짐하면서 티베리스 강을 건넜다.
§1.15.3quem postquam castra ponere et ad urbem accessurum Veientes audivere, obviam egressi, ut potius acie decernerent, quam inclusi de tectis moenibusque dimicarent.
베이이인들은 그가 진영을 치고 도시로 접근해 온다는 소식을 듣고, 안에 갇혀 지붕과 성벽에서 싸우기보다는 차라리 전열을 갖추어 결판을 내고자 그들을 맞이하러 밖으로 나왔다.
§1.15.4ibi viribus nulla arte adiutis tantum veterani robore exercitus rex Romanus vicit persecutusque fusos ad moenia hostes urbe valida muris ac situ ipso munita abstinuit;
그곳에서 로마 왕은 어떤 계책의 도움도 없이 오직 힘만으로, 단지 노련한 군대의 강인함으로 승리를 거두었고, 패주하는 적들을 성벽까지 추격했으나 성벽과 지형 자체로 굳건히 방비된 도시를 공격하는 것은 삼갔다.
agros rediens vastat ulciscendi magis quam praedae studio.
돌아오는 길에 그는 약탈보다는 복수의 열망으로 들판을 황폐화했다.
§1.15.5eaque clade haud minus quam adversa pugna subacti Veientes pacem petitum oratores Romam mittunt.
이 재난으로 패전 못지않게 굴복한 베이이인들은 평화를 청하기 위해 사절들을 로마로 보냈다.
agri parte multatis in centum annos indutiae datae.
영토의 일부를 빼앗기는 벌을 받은 그들에게 백 년간의 휴전이 허용되었다.
§1.15.6haec ferme Romulo regnante domi militiaeque gesta, quorum nihil absonum fidei divinae originis divinitatisque post mortem creditae fuit, non animus in regno avito recuperando, non condendae urbis consilium, non bello ac pace firmandae.
로물루스 통치기에 국내와 전장에서 행해진 일들은 대략 이러하며, 이 중 어떤 것도 그의 신성한 기원에 대한 믿음이나 사후에 믿어진 신성과 모순되는 것은 없었다. 조부의 왕국을 되찾을 때의 기백도, 도시를 창건하려는 계획도, 그것을 전쟁과 평화로 확고히 하려는 계획도 그러했다.
§1.15.7ab illo enim profecto viribus datis tantum valuit, ut in quadraginta deinde annos tutam pacem haberet.
왜냐하면 그로부터 확실히 부여받은 힘 덕분에 로마는 그 후 사십 년 동안 안전한 평화를 누릴 수 있을 정도로 강력해졌기 때문이다.
§1.15.8multitudini tamen gratior fuit quam patribus, longe ante alios acceptissimus militum animis;
그러나 그는 원로원 의원들보다 민중에게 더 인기가 있었고, 다른 누구보다도 군사들의 마음에 가장 환영받았다.
trecentosque armatos ad custodiam corporis, quos Celeres appellavit, non in bello solum sed etiam in pace habuit.
그리하여 그는 신변 경호를 위해, 자신이 켈레레스라 부른 삼백 명의 무장한 군사들을 전쟁 때뿐만 아니라 평화 시에도 거느렸다.