§1.12.1tenuere tamen arcem Sabini atque inde postero die, cum Romanus exercitus instructus quod inter Palatinum Capitolinumque collem campi est complesset, non prius descenderunt in aequum, quam ira et cupiditate recuperandae arcis stimulante animos in adversum Romani subiere.
しかしながら、サビニ人は砦を保持し、そこから翌日、ローマ軍が整列してパラティヌスの丘とカピトリヌスの丘の間にある平原を満たしたとき、ローマ人が砦を奪還したいという怒りと渇望に心を刺激されて坂を登ってくるまでは、彼らは平地に降りてこなかった。
§1.12.2principes utrimque pugnam ciebant, ab Sabinis Mettius Curtius, ab Romanis Hostius Hostilius.
両陣営の指導者たちが戦闘を呼びかけており、サビニ人側からはメッティウス・クルティウスが、ローマ人側からはホスティウス・ホスティリウスがそうしていた。
hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo atque audacia sustinebat.
後者は、不利な場所において、第一戦列で勇気と大胆さをもってローマ軍を支えていた。
§1.12.3ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies fusaque est ad veterem portam Palatii.
ホスティウスが倒れると、たちまちローマの戦列は傾き、パラティヌスの古い門へと潰走した。
§1.12.4Romulus et ipse turba fugientium actus arma ad caelum tollens “Iuppiter, tuis” inquit “iussus avibus hic in Palatio prima urbi fundamenta ieci.
ロームルス自身も逃亡する者たちの群れに押し流され、武器を天に掲げて言った。 「ユピテルよ、あなたの鳥たちの託センに命じられて、私はここパラティヌスに都市の最初の基礎を築きました。
arcem iam scelere emptam Sabini habent;
今やサビニ人は犯罪によって買収された砦を手にしています。
inde huc armati superata media valle tendunt;
そこから彼らは武装して、中間の谷を越えて、ここへと向かってきています。
at tu, §1.12.5pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes, deme terrorem Romanis fugamque foedam siste.
しかし、あなたよ、神々と人間の父よ、せめてここから敵を退け、ローマ人から恐怖を取り除き、恥ずべき退却を止めてください。
hic ego tibi templum Statori Iovi,
ここに私はあなたに対し、ステイ(とどまらせるもの)としてのユピテルに神殿を捧げることを誓います。
§1.12.6quod monumentum sit posteris tua praesenti ope servatam urbem esse, voveo.
それは、あなたのタイムリーな助力によって都市が救われたという、後世の人々への記念碑となるでしょう。
” §1.12.7haec precatus, velut si sensisset auditas preces, “hinc” inquit, “Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet.
」このように祈ると、まるで祈りが聞き届けられたのを感じたかのように、彼は言った。 「ローマ人よ、至高至大のユピテルが、ここから踏みとどまり、戦闘を再開することを命じておられる。
” restitere Romani tamquam caelesti voce iussi;
」ローマ人は天の声に命じられたかのように踏みとどまった。
ipse ad primores Romulus provolat.
ロームルス自身は先頭の者たちのところへ突進した。
§1.12.8Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effisos egerat Romanos, toto quantum foro spatium est.
サビニ人側の指導者メッティウス・クルティウスは、砦から駆け下りて、散り散りになったローマ人を、フォーラムの全空間にわたって追いやっていた。
nec procul iam a porta Palatii erat clamitans: “vicimus perfidos hospites, inbelles hostes;
彼はすでにパラティヌスの門の近くにおり、大声で叫んでいた。
iam sciunt longe aliud esse virgines rapere, aliud pugnare cum viris. ”
「不実な饗応者たち、戦うことのできない敵どもを、我々は破った。 今や彼らは、乙女たちを誘拐することと、本物の男たちと戦うことが全く異なることであると知ったのだ。
§1.12.9in eum haec gloriantem cum globo ferocissimorum iuvenum Romulus impetum facit.
」このように豪語する彼に対し、ロームルスは最も猛々しい若者たちの集団とともに突撃した。
ex equo tum forte Mettius pugnabat;
その時、メッティウスは偶然にも馬上で戦っていた。
eo pelli facilius fuit.
それゆえ、彼を撃退することはより容易であった。
pulsum Romani persequuntur;
敗走する彼をローマ人は追跡した。
et alia Romana acies audacia regis accensa fundit Sabinos.
そして別のローマの戦列も、王の大胆さに火をつけられてサビニ人を潰走させた。
§1.12.10Mettius in paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit;
メッティウスは、追跡者たちの騒音によって怯える馬とともに、沼地へと身を投じた。
averteratque ea res etiam Sabinos tanti periculo viri.
その出来事は、これほど偉大な人物の危険ゆえに、サビニ人たちの関心をもそらせていた。
et ille quidem annuentibus ac vocantibus suis favore multorum addito animo evadit;
そして彼自身は、味方たちが合図を送り呼びかける中、多くの人々の励ましによって勇気を得て脱出した。
Romani Sabinique in media convalle duorum montium redintegrant proelium.
ローマ人とサビニ人は二つの山の間の谷のただ中で戦闘を再開した。
sed res Romana erat superior.
しかし、ローマ軍の方が優勢であった。