§1.12.1tenuere tamen arcem Sabini atque inde postero die, cum Romanus exercitus instructus quod inter Palatinum Capitolinumque collem campi est complesset, non prius descenderunt in aequum, quam ira et cupiditate recuperandae arcis stimulante animos in adversum Romani subiere.
그러나 사비니인들은 요새를 장악했고, 그곳에서 이튿날 로마 군대가 전열을 정비하여 팔라티누스 언덕과 카피톨리누스 언덕 사이의 평원을 가득 채웠을 때, 요새를 되찾으려는 분노와 갈망에 투지가 자극된 로마인들이 비탈을 올라와 맞설 때까지는 평지로 내려오지 않았다.
§1.12.2principes utrimque pugnam ciebant, ab Sabinis Mettius Curtius, ab Romanis Hostius Hostilius.
양측의 지도자들이 전투를 격려하고 있었는데, 사비니인 측에서는 메티우스 쿠르티우스가, 로마인 측에서는 호스티우스 호스티리우스가 그러했다.
hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo atque audacia sustinebat.
후자는 불리한 위치에서도 제1열에서 용기와 대담함으로 로마군의 전선을 지탱했다.
§1.12.3ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies fusaque est ad veterem portam Palatii.
호스티우스가 전사하자 즉시 로마의 전열이 흔들리며 팔라티누스의 옛 문으로 퇴각했다.
§1.12.4Romulus et ipse turba fugientium actus arma ad caelum tollens “Iuppiter, tuis” inquit “iussus avibus hic in Palatio prima urbi fundamenta ieci.
로물루스 자신도 도망치는 자들의 무리에 밀려 무기를 하늘로 치켜들며 말했다. "유피테르여, 당신의 새들의 계시를 받들어 저는 이곳 팔라티누스에 도시의 첫 기초를 놓았습니다.
arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media valle tendunt;
사비니인들은 이제 죄악으로 매수된 요새를 차지하고 있으며, 그곳에서 무장한 채 중간 계곡을 넘어 이곳으로 향하고 있습니다.
at tu, §1.12.5pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes, deme terrorem Romanis fugamque foedam siste.
하지만 당신은, 신들과 인간들의 아버지시여, 적어도 이곳에서 적들을 물리치시고, 로마인들의 공포를 거두시며 비겁한 도주를 멈추게 하소서.
hic ego tibi templum Statori Iovi,
여기에 제가 당신께, '머무르게 하는 자' 유피테르를 위한 신전의 건립을 서약합니다.
§1.12.6quod monumentum sit posteris tua praesenti ope servatam urbem esse, voveo. ”
그것은 당신의 시의적절한 도우심으로 이 도시가 구원받았음을 후세에 전하는 기념비가 될 것입니다." 이같이 기도한 후, 마치 기도가 열납되었음을 느낀 듯이 그는 말했다.
§1.12.7haec precatus, velut si sensisset auditas preces, “hinc” inquit, “Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet. ” restitere Romani tamquam caelesti voce iussi; ipse ad primores Romulus provolat.
"로마인들이여, 지고지대하신 유피테르께서 이곳에서 멈추어 서서 전투를 재개할 것을 명하신다." 로마인들은 마치 천상의 목소리에 명을 받은 듯이 멈추어 섰고, 로물루스 자신은 선두의 장졸들에게로 돌진했다.
§1.12.8Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effisos egerat Romanos, toto quantum foro spatium est.
사비니 측의 지도자 메티우스 쿠르티우스는 요새에서 달려 내려와 흩어진 로마인들을 포룸의 전 공간에 걸쳐 몰아내고 있었다.
nec procul iam a porta Palatii erat clamitans: “vicimus perfidos hospites, inbelles hostes;
그는 이미 팔라티누스 문에서 멀지 않은 곳에 이르러 이렇게 외치고 있었다. "우리는 배신무도한 호스트들을, 나약한 적들을 이겼다!
iam sciunt longe aliud esse virgines rapere, aliud pugnare cum viris. ” §1.12.9in eum haec gloriantem cum globo ferocissimorum iuvenum Romulus impetum facit.
처녀를 납치하는 것과 진짜 남자들과 싸우는 것은 전혀 다른 일임을 이제 그들은 알았도다." 이같이 기세를 올리는 그를 향해 로물루스는 가장 용맹한 젊은이들의 무리와 함께 돌격했다.
ex equo tum forte Mettius pugnabat; eo pelli facilius fuit.
마침 그때 메티우스는 말을 타고 싸우고 있었는데, 그 때문에 그를 격퇴하기가 더 쉬웠다.
pulsum Romani persequuntur; et alia Romana acies audacia regis accensa fundit Sabinos.
로마인들은 격퇴당한 그를 추격했고, 왕의 용맹함에 자극받은 다른 로마 전열도 사비니인들을 패주시켰다.
§1.12.10Mettius in paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit;
메티우스는 추격자들의 소음에 놀란 말과 함께 늪지대로 뛰어들었다.
averteratque ea res etiam Sabinos tanti periculo viri.
그 일은 이토록 위대한 인물이 처한 위험 때문에 사비니인들의 주의를 돌려놓았다.
et ille quidem annuentibus ac vocantibus suis favore multorum addito animo evadit;
그리고 그는 자신의 동료들이 고개를 끄덕이고 부르는 가운데 많은 이들의 격려로 용기를 얻어 탈출했다.
Romani Sabinique in media convalle duorum montium redintegrant proelium.
로마인들과 사비니인들은 두 산 사이의 계곡 한가운데서 전투를 다시 일으켰다.
sed res Romana erat superior.
그러나 로마군이 우세했다.