Humanitext Reader

ホラティウス · 風刺詩 §1.2.1-1.2.68

両極端に走る愚行と人妻への不義が孕む危険

3 / 30 箇所 · ラテン語

要旨

著者は様々な人物の極端な行動を例に挙げ、人間が一方の極端を避けようとして反対の極端に陥る愚かしさを風刺する。特に対象を人妻に限定する不倫の危険性と、より安全な代替案としての解放自由女との交際を対比させる。

§1.2.1Ambubaiarum collegia, pharmacopolae, §1.2.2mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne §1.2.3maestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli.
シリアの笛吹き女たちの組合、薬売りたち、乞食、女優、放蕩者、この種のすべての者どもは、歌手ティゲリウスの死によって、悲しみ、憂いている。
§1.2.4quippe benignus erat.
なぜなら彼は気前が良かったからだ。
contra hic, ne prodigus esse §1.2.5dicatur metuens, inopi dare nolit amico, §1.2.6frigus quo duramque famem propellere possit.
それに対してこちらの男は、放蕩者だと言われるのを恐れるあまり、貧しい友人に与えようとしない、それによって彼が寒さと厳しい飢えを追い払うことができるかもしれないというのに。
§1.2.7hunc si perconteris, avi cur atque parentis §1.2.8praeclaram ingrata stringat malus ingluvie rem, §1.2.9omnia conductis coemens obsonia nummis,
この男に、なぜ祖父や父の立派な財産を、恩知らずな大食いによってすり潰すのか、と尋ねるなら、借りた金ですべての食材を買い漁りながら。
§1.2.10sordidus atque animi quod parvi nolit haberi, §1.2.11respondet.
人から吝嗇だ、あるいは度量の小さい男だと思われたくないからだ、と彼は答える。
laudatur ab his, culpatur ab illis.
彼は前者からは褒められ、後者からは非難される。
§1.2.12Fufidius vappae famam timet ac nebulonis
フフィディウスは、気が抜けたワインや怠け者の評判を恐れている。
§1.2.13: §1.2.14quinas hic capiti mercedes exsecat atque §1.2.15quanto perditior quisque est, tanto acrius urget;
:彼は元本に対して5倍の利息を天引きし、各人が破滅的であればあるほど、それだけ激しく追い詰める。
§1.2.16nomina sectatur modo sumpta veste virili §1.2.17sub patribus duris tironum.
彼は、成人式のトガをまとったばかりの、厳しい父親のもとにいる若者たちの債権を追い求める。
‘maxime’ quis non §1.2.18‘Iuppiter’ exclamat simul atque audivit? ‘at in se
「偉大なるユピテルよ! 」と、これを聞いた者は誰もが叫ばないだろうか。
§1.2.19pro quaestu sumptum facit hic?’ vix credere possis,
「しかし彼は自分自身に対しては、その利益に見合うだけの支出をしているのだろうか? 」と。
§1.2.20quam sibi non sit amicus, ita ut pater ille, Terenti §1.2.21fabula quem miserum gnato vixisse fugato §1.2.22inducit, non se peius cruciaverit atque hic.
お前はほとんど信じられないだろう、彼がいかに自分自身に冷酷であるか、テレンティウスの劇の中で、息子を追い払って惨めに暮らしたと描かれているあの父親でさえ、この男ほどには自分を苦しめなかったほどに。
§1.2.23siquis nunc quaerat ‘quo res haec pertinet?’ illuc:
もし今、誰かが「この話はどこに向かっているのか? 」と尋ねるなら、こういうことだ。
§1.2.24dum vitant stulti vitia, in contraria currunt.
愚者どもは欠点を避けようとして、反対の欠点に走り込んでしまうのだ。
§1.2.25Maltinus tunicis demissis ambulat, est qui §1.2.26inguen ad obscaenum subductis usque; facetus
マルティヌスはトガの裾を引きずって歩き、別のある男は陰部が露出するほどに裾をたくし上げている。
§1.2.27pastillos Rufillus olet, Gorgonius hircum:
洗練されたルフィッルスは口臭防止の丸薬の匂いがし、ゴルゴニウスは山羊の体臭の匂いがする。
§1.2.28nil medium est.
中間というものがない。
sunt qui nolint tetigisse nisi illas §1.2.29quarum subsuta talos tegat instita veste, §1.2.30contra alius nullam nisi olenti in fornice stantem.
服の縁飾りが裾に縫い付けられ、足首を覆っているような女性にしか触れたがらない人々がいる一方で、他方は、悪臭の漂う売春宿に立っている女しか相手にしない。
§1.2.31quidam notus homo cum exiret fornice, ‘macte §1.2.32virtute esto’ inquit sententia dia Catonis;
ある有名な男が売春宿から出てきた時、「君の徳に幸あれ」と、カトの神聖な言葉が言った。
§1.2.33‘nam simul ac venas inflavit taetra libido, §1.2.34huc iuvenes aequom est descendere, non alienas §1.2.35permolere uxores.
「なぜなら、醜い情欲が血管を膨らませた途端に、若者たちがここへ下ってくるのは当然であり、他人の妻たちを犯すべきではないからだ。
’ ‘nolim laudarier’ inquit §1.2.36‘sic me’ mirator cunni Cupiennius albi.
」「私はそのようなやり方で褒められたくはないな」と、高貴な人妻を賛美するクピエンニウスは言う。
§1.2.37audire est operae pretium, procedere recte §1.2.38qui moechis non voltis, ut omni parte laborent §1.2.39utque illis multo corrupta dolore voluptas §1.2.40atque haec rara cadat dura inter saepe pericla.
不倫を働く者たちのことがうまく進むのを望まない人々よ、彼らがいかにあらゆる面で苦労しているか、そしていかに彼らの快楽が多くの苦痛によって台無しにされ、厳しい危険にしばしば囲まれて、たまにしか手に入らないかを聞くことは、労力に値する。
§1.2.41hic se praecipitem tecto dedit, ille flagellis §1.2.42ad mortem caesus, fugiens hic decidit acrem §1.2.43praedonum in turbam, dedit hic pro corpore nummos, §1.2.44hunc perminxerunt calones;
この男は屋根から身を投げ、あの男は鞭で死ぬほどに殴られ、こちらの男は逃げる途中に凶暴な強盗の群れの中に落ち込み、あちらの男は体の安全と引き換えに金を払い、この男は奴隷たちに小便をかけられた。
quin etiam illud §1.2.45accidit, ut cuidam testis caudamque salacem §1.2.46demeterent ferro.
いや、それどころか、ある男の精巣と好色なペニスを、刃物で切り落とすということまで起きた。
‘iure’ omnes: Galba negabat.
「当然だ」と誰もが言ったが、ガルバだけは否定した。
§1.2.47tutior at quanto merx est in classe secunda, §1.2.48libertinarum dico — Sallustius in quas
しかし、第二の階級の商品、すなわち解放自由女たちの場合は、いかに安全なことか。
§1.2.49non minus insanit quam qui moechatur.
サッルスティウスは彼女たちに対して、姦通を働く者と変わらないほど狂奔している。
at hic si, §1.2.50qua res, qua ratio suaderet quaque modeste §1.2.51munifico esse licet, vellet bonus atque benignus §1.2.52esse, daret quantum satis esset nec sibi damno §1.2.53dedecorique foret.
しかし、もし彼が、状況や理性が勧め、また控えめに気前よくあることが許される範囲で、善良かつ親切でありたいと望んだなら、十分な量を与え、自分自身の損失や恥辱とはならなかっただろう。
verum hoc se amplectitur uno, §1.2.54hoc amat et laudat: ‘matronam nullam ego tango’,
しかし、彼はこの一点だけを誇りとし、これを愛し、称賛している。 「俺は人妻には一切手を出さない」と。
§1.2.55ut quondam Marsaeus, amator Originis ille, §1.2.56qui patrium mimae donat fundumque laremque, §1.2.57‘nil fuerit mi’ inquit ‘cum uxoribus umquam alienis. ’
かつてオリギスの愛人であったあのマルサエウスが、女優に父祖代々の土地と家を贈りながら、「俺は他人の妻たちとは一度も関わりを持ったことがない」と言ったように。
§1.2.58verum est cum mimis, est cum meretricibus, unde §1.2.59fama malum gravius quam res trahit.
しかし、女優や娼婦たちとの関わりがあり、そこから評判は財産そのものよりも重い害を被るのだ。
an tibi abunde §1.2.60personam satis est, non illud, quidquid ubique
お前ににとって、人妻という仮面を避けることだけで十分で、どこであれ害となるものすべてを避けることは必要ないというのか?
§1.2.61officit, evitare? bonam deperdere famam, §1.2.62rem patris oblimare malum est ubicumque.
良い評判を失い、父の遺産を浪費することは、どこであっても悪なのだ。
quid inter- §1.2.63est in matrona, ancilla peccesne togata?
人妻相手に罪を犯すのと、トガをまとった女奴隷相手に罪を犯すのとで、何の違いがあるのか?
§1.2.64Villius in Fausta, Sullae gener, hoc miser uno §1.2.65nomine deceptus, poenas dedit usque superque
ヴィッリウスは、ファウスタの件で、この一つの名に騙され、悲惨にも、十分すぎるほどの処罰を受けた。
§1.2.66quam satis est, pugnis caesus ferroque petitus, §1.2.67exclusus fore, cum Longarenus foret intus.
拳で殴られ、刃物で襲われ、ロンガレヌスが中にいる間は、門前払いにされた。
§1.2.68huic si muttonis verbis mala tanta videnti
もし、これほどの多くの災難を目の当たりにしている彼に、ペニスの言葉を借りて

語釈・文法注

  1. §1.2.4ne prodigus esse dicatur metuens — 分詞 metuens が主動詞 nolit に係る。ne ... dicatur は恐れを表す動詞や分詞に伴う否定目的節(懸念節)であり、dicatur は接続法現在受動態。「放蕩者であると言われるのを恐れて」の意味。
  2. §1.2.22non se peius cruciaverit atque hic — atque(または ac)は比較級や、非類似・類似を表す語(ここでは peius)の後に置かれ、「〜よりも」という比較の基準を表す。cruciaverit は接続法完了。
  3. §1.2.37audire est operae pretium, procedere recte qui moechis non voltis — operae pretium(労力に値する、有益である)は非人称表現 est を伴う。先行詞を欠く関係節 qui moechis non voltis [procedere recte] が主節の注意喚起の対象を構成する。moechis は与格で、procedere の意味上の主語または関係する与格。「姦通者たちにとって(事が)うまく進むことを望まない人々よ」となる。
  4. §1.2.65poenas dedit usque superque quam satis est — poenas dare は「処罰を受ける(罰を支払う)」という慣用表現。usque superque quam satis est は「十分である(限度)を遥かに超えて」を意味する比較構造。

この箇所を引用する

ホラティウス, 風刺詩 §1.2.1-1.2.68. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi004.humanitext-lat2:1.2.1-1.2.68

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。