Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §8.1-8.80

河神ティベリヌスのアエネアスへの神託

72 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

トゥルヌスがラティウムで開戦の合図を掲げて軍勢を募り、アエネアスが憂慮する中、テヴェレ川の河神ティベリヌスが夢に現れてアルカディア人との同盟を促し、アエネアスは目覚めて神に祈りを捧げる。

§8.1Ut belli signum Laurenti Turnus ab arce §8.2extulit et rauco strepuerunt cornua cantu, §8.3utque acris concussit equos utque impulit arma, §8.4extemplo turbati animi, simul omne tumultu §8.5coniurat trepido Latium saevitque iuventus §8.6effera.
トゥルヌスがラウレントゥムの城砦から戦争の合図を掲げ、ラッパがかすれた音で鳴り響いたとき、そして彼が気性の激しい馬たちを駆り立て、武器を打ち鳴らしたとき、たちまち人々は心を動揺させ、同時にラティウム全体が恐れおののく騒乱の中で結束し、荒々しい若者たちが狂暴に荒れ狂った。
Ductores primi Messapus et Ufens §8.7contemptorque deum Mezentius undique cogunt §8.8auxilia et latos vastant cultoribus agros.
主要な指導者たち、メッサープス、ウフェンス、そして神々を軽蔑するメゼンティウスが、あらゆる場所から援軍を集め、広い田野から耕作者たちを奪って荒廃させた。
§8.9mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem,
さらに、偉大なるディオメデスの都市へとウェヌルスが送られる。
§8.10qui petat auxilium et Latio consistere Teucros, §8.11advectum Aenean classi victosque penatis §8.12inferre et fatis regem se dicere posci §8.13edoceat multasque viro se adiungere gentis §8.14Dardanio et late Latio increbrescere nomen.
援助を求めるため、そして、トロイア人たちがラティウムに定住したこと、アエネアスが艦隊でやって来て、敗北したペナテスを持ち込んでいること、そして運命によって自らが王として求められていると彼が言っていること、また多くの民がそのダルダニア人(アエネアス)に加わりつつあり、その名がラティウムに広く広まりつつあることを知らせるために。
§8.15Quid struat his coeptis, quem, si Fortuna sequatur, §8.16eventum pugnae cupiat, manifestius ipsi §8.17quam Turno regi aut regi apparere Latino.
彼がこれらの試みによって何を企んでいるか、もし幸運が従うならば、どのような戦闘の結末を望んでいるかは、トゥルヌス王やラティヌス王にとってよりも、彼自身にとってより明白に明らかであるはずだ、と伝えるために。
§8.18Talia per Latium.
ラティウムではこのようなことが起こっていた。
Quae Laomedontius heros §8.19cuncta videns magno curarum fluctuat aestu, §8.20atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc.
ラオメドン家の英雄は、これらすべてを見て、心痛の大きな引き潮と満ち潮に揺れ動き、その素早い心をあるときはここへ、あるときはあそこへと分割する。
§8.21In partisque rapit varias perque omnia versat:
そし様々な方向へと心を連れ去り、あらゆることへと巡らせる。
§8.22sicut aquae tremulum labris ubi lumen aenis §8.23sole repercussum aut radiantis imagine lunae §8.24omnia pervolitat late loca iamque sub auras §8.25erigitur summique ferit lacuaria tecti.
まるで、青銅の水盤の中で、太陽あるいは輝く月の姿から反射された、水の小刻みに震える光が、広くあらゆる場所を飛び回り、すでに上方へと立ち上って、高い屋根の格天井を打つかのように。
§8.26Nox erat, et terras animalia fessa per omnis
夜であった。
§8.27alituum pecudumque genus sopor altus habebat:
そして全土で、疲れた動物たち、鳥や家畜の類を深い眠りが捉えていた。
§8.28cum pater in ripa gelidique sub aetheris axe §8.29Aeneas, tristi turbatus pectora bello, §8.30procubuit seramque dedit per membra quietem.
そのとき、父アエネアスは、冷たい天の天球の下の川岸に、悲しい戦争によって胸をかき乱されながらも横たわり、手足に遅い休息を与えた。
§8.31Huic deus ipse loci fluvio Tiberinus amoeno §8.32populeas inter senior se attollere frondes §8.33visus;
彼に、この地の神自身である年老いたティベリヌスが、美しい川の流れの中から、ポプラの葉の間に姿を現したように見えた。
eum tenuis glauco velabat amictu §8.34carbasus, et crinis umbrosa tegebat harundo,
彼を、薄い亜麻布が灰緑色の外套で覆い、影をつくる葦がその髪を覆っていた。
§8.35tum sic adfari et curas his demere dictis:
そのとき、このように話しかけ、これらの言葉で憂いを取り去るように見えた。
§8.36O sate gente deum, Troianam ex hostibus urbem §8.37qui revehis nobis aeternaque Pergama servas, §8.38exspectate solo Laurenti arvisque Latinis, §8.39hic tibi certa domus, certi, ne absiste, penates;
「おお、神々の血統から生まれた者よ、我らのもとに敵からトロイアの都市を持ち帰り、不滅のペルガモンを守る者よ、ラウレントゥムの土地とラティウムの野で待ち望まれていた者よ、ここに、あなたにとって確実な家があり、確実なペナテスがある。 退いてはならない。
§8.40neu belli terrere minis: tumor omnis et irae §8.41concessere deum.
また、戦争の脅しに怯えてはならない。 神々のすべての怒りと憤りは静まったのだ。
§8.49Nunc qua ratione quod instat §8.50expedias victor, paucis (adverte) docebo.
今、差し迫っていることを、あなたが勝利者としていかなる方法で解決すべきか、わずかな言葉で(注意して聞きなさい)教えよう。
§8.51Arcades his oris, genus a Pallante profectum, §8.52qui regem Euandrum comites, qui signa secuti, §8.53delegere locum et posuere in montibus urbem §8.54Pallantis proavi de nomine Pallanteum.
パラスから出た一族であるアルカディア人たちがこの海岸におり、エウアンドロス王を仲間として、またその旗印に従って、彼らは場所を選び、山々の中に都市を建て、彼らの先祖パラスの名にちなんでパランテウムと名付けた。
§8.55Hi bellum adsidue ducunt cum gente Latina;
彼らは絶えずラティウムの民と戦争を行っている。
§8.56hos castris adhibe socios et foedera iunge.
彼らを同盟者として陣営に迎え入れ、同盟を結びなさい。
§8.57Ipse ego te ripis et recto flumine ducam,
私自身が、あなたを川岸とまっすぐな流れに沿って導こう。
§8.58adversum remis superes subvectus ut amnem.
あなたが櫂によって逆流を遡り、上流へと運ばれるように。
§8.59Surge age, nate dea, primisque cadentibus astris
さあ立ち上がりなさい、女神の子よ。
§8.60Iunoni fer rite preces iramque minasque §8.61supplicibus supera votis.
そして最初の星々が沈むとき、ユーノーに儀礼通りに祈りを捧げ、その怒りと脅しを、哀願する誓いによって打ち負かしなさい。
Mihi victor honorem §8.62persolves.
勝利した暁には、私に名誉を払いなさい。
Ego sum pleno quem flumine cernis §8.63stringentem ripas et pinguia culta secantem, §8.64caeruleus Thybris, caelo gratissimus amnis.
私は、あなたが豊かな流れをもって川岸をかすめ、肥沃な耕地を切り裂いて進むのを見ている者であり、紺碧のティブリス、天にとって最も好ましい川である。
§8.65Hic mihi magna domus, celsis caput urbibus, exit.
ここに私の大いなる家が、そびえ立つ都市たちの首都として立ち現れるのだ。
§8.66Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, §8.67ima petens;
」彼はそう言うと、川は深い淵へと身を隠し、底を目指した。
nox Aenean somnusque reliquit.
夜と眠りがアエネアスを去った。
§8.68Surgit et aetherii spectans orientia solis §8.69lumina rite cavis undam de flumine palmis §8.70sustinet ac talis effundit ad aethera voces:
彼は立ち上がり、天の太陽の昇りゆく光を見つめながら、儀礼通りに、両手の窪みで川から水を受け止め、そして天に向かってこのような声を放った。
§8.71Nymphae, Laurentes nymphae, genus amnibus unde est, §8.72tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto, §8.73accipite Aenean et tandem arcete periclis.
「妖精たちよ、ラウレントゥムの妖精たちよ、川々の起源がそこにある者たちよ、そして、おお、その神聖な流れを伴う父なるティブリスよ、アエネアスを受け入れ、ついに彼を危険から遠ざけてくれ。
§8.74Quo te cumque lacus miserantem incommoda nostra §8.75fonte tenet, quocumque solo pulcherrimus exis, §8.76semper honore meo, semper celebrabere donis
どのような泉が、我々の苦難を憐れむあなたをその淵に留めていようとも、どのような土地から、最も美しい姿をしたあなたが現れようとも、あなたは常に私の敬意を受け、常に贈り物によって称えられるだろう。
§8.77corniger hesperidum fluvius regnator aquarum.
角を持つ川、ヘスペリアの水域の支配者よ。
§8.78Adsis o tantum et propius tua numina firmes.
どうかただ寄り添い、あなたの神意をより近くで確かなものにしてほしい。
§8.79sic memorat geminasque legit de classe biremis §8.80remigioque aptat, socios simul instruit armis.
」彼はこのように語り、艦隊から二隻の双橈船を選び、櫂を整え、同時に仲間たちに武器を備えさせた。

語釈・文法注

  1. §8.10qui petat auxilium et Latio consistere Teucros... edoceat — qui は目的を示す関係節の主語であり、接続法(petat, edoceat)を伴う。edoceat の目的語として、対格不定詞句(Teucros consistere, Aenean inferre, se dicere posci, se adiungere, nomen increbrescere)が並列で続いている。
  2. §8.15Quid struat his coeptis — 間接疑問節である quid struat... および quem... cupiat は、続く対格不定詞句の主動詞 apparere(edoceat にかかる間接話法)の主語として機能している。
  3. §8.22sicut aquae tremulum labris ubi lumen aenis — この比喩の構造は、sicut [est] ubi tremulum lumen aquae ... omnia pervolitat late loca である。sole... aut radiantis imagine lunae は、lumen を修飾する過去分詞 repercussum に係る奪格(手段)である。
  4. §8.35tum sic adfari et curas his demere dictis — adfari と demere は、歴史的不定詞ではなく、8.33 の visus [est] に連結する不定詞と解釈するのが最も自然であり、「話しかけ、取り去るように見えた」という意味になる。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §8.1-8.80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:8.1-8.80

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。