Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §6.449-6.522

ディードーの拒絶とデーイポボスとの再会

56 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネーアスは「嘆きの平原」でディードーの影に遭遇し、愛と神々の宿命について語りかけるが、彼女は冷ややかに立ち去る。その後、戦死した英雄たちの野を進み、惨殺されたプリアモスの子デーイポボスと再会してトロイア陥落の夜の悲劇を聞く。

§6.449rursus et in veterem fato revoluta figuram.
そして運命によって再びかつての姿へと戻されたのだ。
§6.450Inter quas Phoenissa recens a volnere Dido §6.451errabat silva in magna;
彼女たちの中に、傷も新しいフェニキアのディードーが、広大な森をさまよっていた。
quam Troius heros §6.452ut primum iuxta stetit adgnovitque per umbras §6.453obscuram, qualem primo qui surgere mense §6.454aut videt, aut vidisse putat per nubila lunam, §6.455demisit lacrimas, dulcique adfatus amore est:
トロイアの英雄は、彼女の傍らに立ち、影を通して彼女がおぼろげながらもそこにいるのを認めるやいなや ――それはまるで、月の初めに雲の合間から昇りゆく月を見た、あるいは見たと思ったかのような姿であったが―― 涙を流し、優しい愛を込めて話しかけた。
§6.456Infelix Dido, verus mihi nuntius ergo §6.457venerat exstinctam, ferroque extrema secutam?
「不幸なディードーよ、では、お前が息絶え、刃によって最期を遂げたという知らせは、私に届いた真実の知らせであったのだな?
§6.458Funeris heu tibi causa fui? Per sidera iuro,
ああ、私がお前の死の原因であったのか?
§6.459per superos, et si qua fides tellure sub ima est, §6.460invitus, regina, tuo de litore cessi.
星々にかけて、天の神々にかけて、そして地底の底に何らかの信義があるならばそれにかけて私は誓う、女王よ、私は望まぬままお前の岸辺を去ったのだ。
§6.461Sed me iussa deum, quae nunc has ire per umbras, §6.462per loca senta situ cogunt noctemque profundam, §6.463imperiis egere suis;
しかし、今こうして影の中を、荒れ果てた場所や深い夜を歩むことを強いている神々の命令が、その権威をもって私を駆り立てたのだ。
nec credere quivi §6.464hunc tantum tibi me discessu ferre dolorem.
私が去ることでこれほど大きな苦痛をお前に与えることになるとは、信じることもできなかった。
§6.465Siste gradum, teque aspectu ne subtrahe nostro.
歩みを止めておくれ、私たちの眼差しから身を引かないでほしい。
§6.466Quem fugis? Extremum fato, quod te adloquor, hoc est.
誰から逃げるのだ? これがお前に語りかける、運命が許す最後の機会なのだ。
§6.467Talibus Aeneas ardentem et torva tuentem §6.468lenibat dictis animum, lacrimasque ciebat.
」アエネーアスはこのような言葉で、燃え上がり、険しい目つきで睨みつける彼女の心をなだめようとし、涙を誘い出していた。
§6.469Illa solo fixos oculos aversa tenebat, §6.470nec magis incepto voltum sermone movetur,
彼女は顔を背け、眼を地面に固定したままにしており、語りかけられた言葉に対しても、その表情は少しも動かなかった。
§6.471quam si dura silex aut stet Marpesia cautes.
あたかも硬い石や、マルペーソスの岩壁がそこに立っているかのようであった。
§6.472tandem corripuit sese, atque inimica refugit §6.473in nemus umbriferum, coniunx ubi pristinus illi
ついに彼女は身をひるがえし、敵意を抱いたまま逃げ去った、影の深い森の中へと。
§6.474respondet curis aequatque Sychaeus amorem.
そこではかつての夫シカエウスが彼女の憂いに応え、その愛を等しく分け合っていた。
§6.475Nec minus Aeneas, casu concussus iniquo, §6.476prosequitur lacrimis longe, et miseratur euntem.
アエネーアスもまた、その不条理な運命に深く衝撃を受け、涙ながらに遠くまで見送り、去りゆく彼女を憐れんだ。
§6.477Inde datum molitur iter.
そこから彼は、定められた道を進む。
Iamque arva tenebant §6.478ultima, quae bello clari secreta frequentant.
そして彼らはすでに、戦争で名を馳せた者たちが隠れ集まる、最も奥の野に達していた。
§6.479Hic illi occurrit Tydeus, hic inclutus armis §6.480Parthenopaeus et Adrasti pallentis imago;
ここで彼のもとにテュデウスが駆け寄り、ここで武名高きパルテノパイオスと、青ざめたアドラストスの幻影が現れた。
§6.481hic multum fleti ad superos belloque caduci §6.482Dardanidae, quos ille omnes longo ordine cernens §6.483ingemuit, Glaucumque Medontaque Thersilochumque, §6.484tris Antenoridas, Cererique sacrum Polyphoeten, §6.485Idaeumque, etiam currus, etiam arma tenentem.
ここには、生者の世界で大いに嘆かれ、戦いで斃れたダルダノスの末裔たちがいた。 アエネーアスは彼ら全員が長い列をなしているのを見て呻き声を上げた。 グラウコス、メドーン、テルシロコス、アンテーノールの子ら三人、そしてケレースの神官ポリュポイテース、さらに戦車を、今なお武器を手にしているイダイオスを。
§6.486circumstant animae dextra laevaque frequentes;
影たちが左右に数多く取り囲む。
§6.487nec vidisse semel satis est; iuvat usque morari, §6.488et conferre gradum, et veniendi discere causas.
一度見るだけでは足りず、彼らは立ち止まり、歩みを共にし、やって来た理由を知ることを好む。
§6.489At Danaum proceres Agamemnoniaeque phalanges §6.490ut videre virum fulgentiaque arma per umbras,
しかし、ダナオス人の将領たちとアガメムノーンの軍勢は、影を通してその英雄と、燦然と輝く武器を見るや、途方もない恐怖に震え上がった。
§6.491ingenti trepidare metu; pars vertere terga, §6.492ceu quondam petiere rates;
ある者は背を向けた、かつて船へと逃げ戻った時のように。
pars tollere vocem §6.493exiguam, inceptus clamor frustratur hiantes.
ある者はか細い声を上げようとしたが、発せられかけた叫びは、口を開けた彼らを裏切った。
§6.494Atque hic Priamiden laniatum corpore toto §6.495Deiphobum videt et lacerum crudeliter ora, §6.496ora manusque ambas, populataque tempora raptis §6.497auribus, et truncas inhonesto volnere nares. §6.498Vix adeo adgnovit pavitantem et dira tegentem §6.499supplicia, et notis compellat vocibus ultro:
そしてここで彼は、全身をずたずたに引き裂かれたプリアモスの子デーイポボスを見る。その顔は無残にも引き裂かれ、顔も両手も、そして耳を削ぎ落とされて荒れ果てたこめかみも、さらに恥ずべき傷によって切り取られた鼻も。恐怖に震え、その恐ろしい懲罰を隠そうとしている彼を、アエネーアスはかろうじて認め、聞き慣れた声で自ら彼に呼びかけた。
§6.500Deiphobe armipotens, genus alto a sanguine Teucri §6.501quis tam crudeles optavit sumere poenas?
「武勇に優れたデーイポボスよ、高貴なるテウクロスの血を引く者よ、誰がこれほど残酷な処罰を下すことを望んだのか?
§6.502Cui tantum de te licuit? Mihi fama suprema
誰にこれほどまでのことがお前に対して許されたのか?
§6.503nocte tulit fessum vasta te caede Pelasgum §6.504procubuisse super confusae stragis acervum.
私には、あの最後の夜、お前がギリシア人の凄まじい虐殺に疲れ果て、混迷を極めた死体の山の上に倒れ伏したという噂が届いていた。
§6.505Tunc egomet tumulum Rhoeteo litore inanem §6.506constitui, et magna Manes ter voce vocavi.
その時、私自身がロイテオンの岸辺に空の墓を建て、大いなる声で三度、御霊を呼び求めた。
§6.507Nomen et arma locum servant;
名と武器がその場所を守っている。
te, amice, nequivi §6.508conspicere, et patria decedens ponere terra.
友よ、お前の姿を見出すことはできず、祖国の地に葬ることも叶わずに私は去ったのだ。
§6.509Ad quae Priamides: Nihil O tibi amice relictum;
」これに対し、プリアモスの子は言った。 「友よ、お前が残したやり残しは何もない。
§6.510omnia Deiphobo solvisti et funeris umbris.
お前はデーイポボスに対しても、その亡骸の影に対しても、すべてを果たしてくれた。
§6.511Sed me fata mea et scelus exitiale Lacaenae §6.512his mersere malis;
しかし、私の過酷な運命と、ラコニアの女の破滅的な大罪が、私をこれらの苦難に沈めたのだ。
illa haec monumenta reliquit.
彼女がこれらの記念碑を遺したのだ。
§6.513Namque ut supremam falsa inter gaudia noctem §6.514egerimus, nosti;
というのも、偽りの喜びの中で私たちがどのように最後の夜を過ごしたか、お前は知っている。
et nimium meminisse necesse est.
そしてそれを記憶しているのはあまりにも辛い。
§6.515Cum fatalis equus saltu super ardua venit §6.516Pergama, et armatum peditem gravis attulit alvo, §6.517illa, chorum simulans, evantes orgia circum §6.518ducebat Phrygias;
宿命の馬が、跳躍して高きペルガモンへと至り、武装した歩兵をその重い胎内に乗せて運んできた時、彼女は、舞踊を装いながら、狂乱の儀式を叫ぶフリュギアの女たちを率いていた。
flammam media ipsa tenebat §6.519ingentem, et summa Danaos ex arce vocabat.
彼女自身がその中央で巨大な松明を掲げ、城塞の頂上からダナオス人たちを呼び寄せていたのだ。
§6.520Tum me, confectum curis somnoque gravatum, §6.521infelix habuit thalamus, pressitque iacentem §6.522dulcis et alta quies placidaeque simillima morti.
その時、心痛に疲れ果て、眠りに沈んでいた私を、不幸な寝室が迎えた。 横たわる私を穏やかな死に酷似した、甘く深い眠りが包み込んでいた。 」

語釈・文法注

  1. 6.453primo qui surgere mense — qui は先行詞(通常は is や aliquis など)が省略された関係代名詞で、後続する videt および putat の主語。mense は「月」を表し、形容詞 primo と合わさって「月の初めに、新月の頃に」を意味する。
  2. 6.470voltum sermone movetur — voltum は「関係の対格」(いわゆるギリシア的対格)で、「表情に関して」という限定を表す。sermone は手段または原因の奪格で、incepto と一致して「(アエネーアスによって)開始された言葉によって」を意味する。
  3. 6.493inceptus clamor frustratur hiantes — hiantes は現在分詞 hiantis(口を開ける)の対格複数で、ここでは「(声を上げようとして)口を開けているギリシア兵たち」を指す名詞的用法。frustratur はデポネント動詞で「〜を裏切る、失望させる、無駄にする」の意。
  4. 6.502Cui tantum de te licuit? — cui は疑問代名詞 quis の与格。非人称動詞 licuit(許された)は、与格(cui)と「de te(あなたに関して/あなたに対して)」という前置詞句を伴い、「誰にあなたに対してこれほどの(tantum)支配/残虐行為が許されたのか」という反語的な問いを構成する。
  5. 6.513ut ... egerimus — ut は「どのように」を意味する疑問副詞。接続法完了 egerimus を伴って、主節の動詞 nosti (= novisti, 「知っている」) の直接目的語となる間接疑問節を形成している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §6.449-6.522. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:6.449-6.522

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。