Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §5.79-5.161

大蛇の瑞祥と競技会の開幕および船の競争

40 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネアスは父アンキセスの墓前で神聖な儀式を執り行い、突如出現した大蛇に吉兆を見出す。その後、九日目に競技会が開会され、第一種目である四隻の船によるボートレースが熱狂のうちに開幕する。

§5.79purpureosque iacit flores, ac talia fatur:
そして紫色の花を投げ入れ、次のように語る。
§5.80Salve, sancte parens: iterum salvete, recepti
「救いあれ、聖なる父よ。
§5.81nequiquam cineres, animaeque umbraeque paternae.
再び救いあれ、無駄に引き取られた灰よ、そして父の魂と影よ。
§5.82Non licuit fines Italos fataliaque arva, §5.83nec tecum Ausonium (quicumque est) quaerere Thybrim.
イタリアの境界と運命の野を、またあなたと共に、それが何であれアウソニアのティブリス川を求めることは、私に許されなかった。
§5.84Dixerat haec, adytis cum lubricus anguis ab imis §5.85septem ingens gyros, septena volumina traxit, §5.86amplexus placide tumulum lapsusque per aras,
」彼がこのように語ったとき、神殿の最も奥深くから、滑るように動く大蛇が巨大な七つの輪、七つの巻きを引きずり出し、穏やかに墓を抱き、祭壇をすり抜けて滑り落ちた。
§5.87caeruleae cui terga notae, maculosus et auro
その背には紺青の斑点があり、金色の斑のある輝きが鱗を燃え立たせていた。
§5.88squamam incendebat fulgor, ceu nubibus arcus §5.89mille iacit varios adverso sole colores.
それはあたかも、雲の中の虹が対向する太陽によって千の様々な色を放つかのようであった。
§5.90Obstipuit visu Aeneas.
アエネアスはその光景に驚愕した。
Ille agmine longo §5.91tandem inter pateras et levia pocula serpens §5.92libavitque dapes, rursusque innoxius imo §5.93successit tumulo, et depasta altaria liquit.
蛇は長い列をなし、ついに捧げ物の皿と滑らかな杯の間を走って這いながら、供え物をなめ、再び無害のまま墓の底へと入っていき、味わい尽くした祭壇を去った。
§5.94Hoc magis inceptos genitori instaurat honores,
これにより、彼は父のために始めた儀式をいっそう熱心に執り行う。
§5.95incertus, geniumne loci famulumne parentis
その場所の守護神か、あるいは父の召使か、どちらと考えるべきか迷いつつ。
§5.96esse putet: caedit binas de more bidentes, §5.97totque sues, totidem nigrantis terga iuvencos;
彼は慣例に従って二頭の二歳の羊を屠り、同数の豚、同じく背の黒い未経産の若い雄牛を屠った。
§5.98vinaque fundebat pateris, animamque vocabat §5.99Anchisae magni Manisque Acheronte remissos.
そして杯からワインを注ぎ、大いなるアンキセスの魂とアケロンから解き放たれた死者の霊を呼び求めた。
§5.100Nec non et socii, quae cuique est copia, laeti §5.101dona ferunt, onerant aras, mactantque iuvencos;
さらにまた仲間たちも、それぞれが持つ豊かさに応じて、喜びながら贈り物を運び、祭壇を満たし、若い雄牛を屠る。
§5.102ordine aena locant alii, fusique per herbam §5.103subiciunt veribus prunas et viscera torrent.
他の者たちは順序よく青銅の釜を据え、草の上に身を横たえて串の下に炭火を置き、内臓をあぶる。
§5.104Exspectata dies aderat, nonamque serena
待ち望まれた日が到来した。
§5.105Auroram Phaethontis equi iam luce vehebant,
晴れやかな光とともに、パエトンの馬たちがすでに九日目のオーローラを運んできた。
§5.106famaque finitimos et clari nomen Acestae §5.107excierat;
噂と高名なアケステスの名前が近隣の人々を呼び覚ましていた。
laeto complerant litora coetu,
彼らは喜びの集いをもって海岸を埋め尽くした。
§5.108visuri Aeneadas, pars et certare parati.
アエネアスの一行を見ようとし、一部の者は競い合う用意を整えていた。
§5.109Munera principio ante oculos circoque locantur
まず最初に、彼らの目の前、円形競技場の中央に賞品が置かれる。
§5.110in medio, sacri tripodes viridesque coronae, §5.111et palmae pretium victoribus, armaque et ostro §5.112perfusae vestes, argenti aurique talenta;
聖なる三脚器、緑の冠、勝者への報酬たるシュロの葉、武器、紫に染められた衣服、そして銀と金のタレント。
§5.113et tuba commissos medio canit aggere ludos.
そしてラッパが、丘の中央から競技の開始を告げる。
§5.114Prima pares ineunt gravibus certamina remis §5.115quattuor ex omni delectae classe carinae.
第一の競技として、重い櫂を備えた、互いに拮抗する四隻の船が、船団全体から選ばれて参入する。
§5.116Velocem Mnestheus agit acri remige Pristim,
ムネステウスは、鋭い漕ぎ手たちを率いて快速船プリスティスを駆る。
§5.117mox Italus Mnestheus, genus a quo nomine Memmi;
のちにイタリアのムネステウス、その名からメミウスの家系が始まる。
§5.118ingentemque Gyas ingenti mole Chimaeram,
ギュアースは、巨大な体積の巨大なキマエラ号を駆る。
§5.119urbis opus, triplici pubes quam Dardana versu §5.120impellunt, terno consurgunt ordine remi;
これは都市のような大作であり、トロイアの若者たちが三段の列でこれを押し進め、櫂は三次の秩序をもって立ち上がる。
§5.121Sergestusque, domus tenet a quo Sergia nomen,
セルゲストゥス(セルギアの家系がその名から名前を得ている)は、巨大なケンタウルス号に乗って進む。
§5.122Centauro invehitur magna, Scyllaque Cloanthus
クロアントゥスは紺青のスキュラ号に乗る。
§5.123caerulea, genus unde tibi, Romane Cluenti.
ローマのクルエンティウスよ、お前の血統はここから始まる。
§5.124Est procul in pelago saxum spumantia contra
遠く波立つ海岸の対岸、海の中に岩がある。
§5.125litora, quod tumidis submersum tunditur olim §5.126fluctibus, hiberni condunt ubi sidera cori;
それは、冬の北西風が星々を覆い隠すときに、膨れ上がる波に没して絶えず叩かれる。
§5.127tranquillo silet, immotaque attollitur unda §5.128campus, et apricis statio gratissima mergis.
穏やかな時には静まり返り、動かぬ波から平地のように持ち上がり、日当たりの良いウたちの格好の休み場となる。
§5.129Hic viridem Aeneas frondenti ex ilice metam §5.130constituit signum nautis pater, unde reverti
ここに、父なるアエネアスは、葉の茂るヒイラギガシから作った緑の標識を船乗りたちのための目印として立てた。
§5.131scirent, et longos ubi circumflectere cursus.
そこから彼らが引き返すべきことを知り、そこで長い進路を回り込むためである。
§5.132Tum loca sorte legunt, ipsique in puppibus auro §5.133ductores longe effulgent ostroque decori;
それから彼らはくじで場所を選び、指導者たち自身は船尾で金と紫で遠くから美しく輝く。
§5.134cetera populea velatur fronde iuventus, §5.135nudatosque umeros oleo perfilsa nitescit.
残りの若者たちはポプラの葉で頭を覆い、裸の肩に油を塗って光らせる。
§5.136Considunt transtris, intentaque brachia remis;
彼らは腰掛けに腰を下ろし、腕は櫂に引き絞られる。
§5.137intenti exspectant signum, exsultantiaque haurit §5.138corda pavor pulsans, laudumque arrecta cupido.
緊張して合図を待ち、高鳴る鼓動が脈打つ恐れと、かき立てられた名誉への渇望を吸い込む。
§5.139Inde, ubi clara dedit sonitum tuba, finibus omnes, §5.140haud mora, prosiluere suis;
その時、澄んだラッパが音を鳴らすと、全員が、遅れることなく、それぞれの出発点から飛び出した。
ferit aethera clamor §5.141nauticus, adductis spumant freta versa lacertis.
船乗りたちの叫びが天空を打ち、引き絞られた腕によってかき回された海が泡立つ。
§5.142Infindunt pariter sulcos, totumque dehiscit §5.143convulsum remis rostrisque tridentibus aequor.
彼らは同時に溝を刻み、櫂と三叉の船首によって引き裂かれた海全体が大きく開く。
§5.144Non tam praecipites biiugo certamine campum §5.145corripuere, ruuntque effusi carcere currus,
二頭立て馬車の競技において、これほど急激に野を駆け抜け、発走門から解き放たれて戦車が突進することはない。
§5.146nec sic immissis aurigae undantia lora §5.147concussere iugis pronique in verbera pendent.
御者たちが、放たれた馬の首に波打つ手綱をこれほど激しく振るい、前傾して鞭打つ姿勢になることもない。
§5.148Tum plausu fremituque virum studiisque faventum §5.149consonat omne nemus, vocemque inclusa volutant §5.150litora, pulsati colles clamore resultant.
その時、人々の拍手と歓声、支持者たちの熱意によって、すべての森が共鳴し、囲まれた海岸が声を響かせ、叫び声に打たれた丘が反響する。
§5.151Effugit ante alios primisque elabitur undis §5.152turbam inter fremitumque Gyas;
ギュアースは他者より先に抜け出し、最初の波を滑り抜ける、喧騒と歓声の渦を抜けて。
quem deinde Cloanthus
その後をクロアントゥスが追う。
§5.153consequitur, melior remis, sed pondere pinus §5.154tarda tenet.
彼は櫂に勝るが、重い松材が遅れとなって彼を引き留める。
Post hos aequo discrimine Pristis §5.155Centaurusque locum tendunt superare priorem;
彼らの後方で、等しい距離を保ち、プリスティスとケンタウルスが、前方の位置を奪おうと競い合う。
§5.156et nunc Pristis habet, nunc victam praeterit ingens §5.157Centaurus, nunc una ambae iunctisque feruntur §5.158frontibus, et longa sulcant vada salsa carina.
ある時はプリスティスが占め、ある時は巨大なケンタウルスが追い抜かれた彼女を追い越し、ある時は両者が並んで船首を揃えて進み、長い船体で塩辛い浅瀬に溝を刻む。
§5.159Iamque propinquabant scopulo metamque tenebant, §5.160cum princeps medioque Gyas in gurgite victor §5.161rectorem navis compellat voce Menoeten:
岩に近づき、彼らは標識に達しようとしていた、その時、先頭を進み、渦の真ん中で勝者であったギュアースが、船の舵手メノエテスを大声で叱咤する。

語釈・文法注

  1. §5.84cum ... traxit — 主節(Dixerat haec)に続いて接続詞 cum と直説法完了(traxit)が用いられる「逆転の cum」(cum inversum)の構文。背景となる動作の最中に、突然発生した主要な出来事を際立たせる効果を持つ。
  2. §5.136intentaque brachia remis — 名詞 remis の格は、形容詞 intentus に支配された与格(「櫂に向かって引き絞られた」)と解釈するのが、直後の intenti exspectant との並行性からも自然である。道具・手段の奪格(「櫂によって緊張させられた」)とする解釈も可能。
  3. §5.144Non tam... nec sic... — 船の猛烈な進み具合を陸上の戦車レースの激しさと比較する相関否定構文。これほど急激に(Non tam)また、これほど激しく(nec sic)戦車が突進することはないと述べることで、ボートレースの異常な熱気と速度を際立たせている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §5.79-5.161. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.79-5.161

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。