Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §5.162-5.238

船の競技での追走劇とクロアントゥスの祈願

41 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ギュアースが舵手メノエテスを海に投げ捨てて自ら舵を取る中、後方のムネステウスとセルゲストゥスが追撃するが、セルゲストゥスは岩礁に激突する。最後はムネステウスがクロアントゥスに迫る中、クロアントゥスが海神に祈って勝利を誓う。

§5.162Quo tantum mihi dexter abis? Huc dirige gressum;
「なぜそれほど右へそれるのだ、我が友よ? こちらへ進路を向けよ。
§5.163litus ama, et laevas stringat sine palmula cautes;
岸を愛せ、そして櫂の刃に左の岩礁をこすらせよ。
§5.164altum alii teneant.
沖合は他の者たちに占めさせておけ。
Dixit;
」と彼は言った。
sed caeca Menoetes §5.165saxa timens proram pelagi detorquet ad undas.
しかし、隠れた岩礁を恐れて、メノエテスは舳先を外海の水流へとそらす。
§5.166Quo diversus abis? iterum Pete saxa, Menoete!
「なぜ違う方向へ行くのだ? 岩礁を狙え、メノエテス、もう一度だ!
§5.167cum clamore Gyas revocabat;
」と、ギュアースは叫びながら呼び戻していた。
et ecce Cloanthum §5.168respicit instantem tergo, et propiora tenentem.
すると見よ、クロアントゥスが背後に迫り、より内側の進路を取っているのを目にする。
§5.169Ille inter navemque Gyae scopulosque sonantes §5.170radit iter laevum interior, subitoque priorem §5.171praeterit, et metis tenet aequora tuta relictis.
彼はギュアースの船と轟音を立てる岩礁の間を、内側から左の航路をかすめて進み、突然、先行していた者を追い越し、標識を後ろにして安全な海域を占める。
§5.172Tum vero exarsit iuveni dolor ossibus ingens, §5.173nec lacrimis caruere genae, segnemque Menoeten,
その時、まさに若者の骨の髄に巨大な怒りが燃え上がり、頬は涙を欠くことがなかった。
§5.174oblitus decorisque sui sociumque salutis, §5.175in mare praecipitem puppi deturbat ab alta;
そして怠慢なメノエテスを、自らの尊厳も仲間の安全も忘れて、高い船尾から海へと真っ逆さまに突き落とした。
§5.176ipse gubernaclo rector subit, ipse magister, §5.177hortaturque viros, clavumque ad litora torquet.
彼は自ら舵を取り、舵手となり、指導者となって、男たちを励まし、舵柄を岸へと回す。
§5.178At gravis, ut fundo vix tandem redditus imo est, §5.179iam senior madidaque fluens in veste Menoetes §5.180summa petit scopuli siccaque in rupe resedit.
しかし、重い体で、ようやく海の底から這い上がってきた時、すでに老齢であり、濡れた衣服から水を滴らせながら、メノエテスは岩礁の頂を目指し、乾いた岩の上に腰を下ろした。
§5.181Ilium et labentem Teucri et risere natantem, §5.182et salsos rident revomentem pectore fluctus.
トロイア人たちは、彼が落ちる時も泳ぐ時も嘲笑し、胸から塩辛い波を吐き出しているのを見て笑う。
§5.183Hic laeta extremis spes est accensa duobus, §5.184Sergesto Mnestheique, Gyan superare morantem.
ここで、最後尾 of 二人の者、セルゲストゥスとムネステウスに、遅れをとっているギュアースを追い抜くという、喜ばしい希望が灯った。
§5.185Sergestus capit ante locum scopuloque propinquat, §5.186nec tota tamen ille prior praeeunte carina;
セルゲストゥスが先に場所を取り、岩礁に近づくが、それでも、船体全体で先行して勝っているわけではなかった。
§5.187parte prior, partem rostro premit aemula Pristis.
一部で先行し、一部は競合するプリスティス号が船首で圧迫していた。
§5.188At media socios incedens nave per ipsos §5.189hortatur Mnestheus: Nunc, nunc insurgite remis,
一方、ムネステウスは船の中ほどを進み、仲間たちの間を歩きながら激励する。
§5.190Hectorei socii, Troiae quos sorte suprema §5.191delegi comites;
「今だ、今こそ櫂に立ち上がれ、ヘクトールの戦友たちよ、トロイアの最後の運命の時に、私が随行者として選んだ者たちよ。
nunc illas promite vires,
今こそあの力を引き出せ、あの気概を。
§5.192nunc animos, quibus in Gaetulis Syrtibus usi, §5.193Ionioque mari Maleaeque sequacibus undis.
ゲトゥーリアのシュルティスや、イオニア海やマレア岬の追ってくる波の中で示したあの気概を。
§5.194Non iam prima peto Mnestheus, neque vincere certo;
私、ムネステウスは、もはや第一位を求めているのではない、勝利を争っているのではない。
§5.195quamquam O!—sed superent, quibus hoc, Neptune, dedisti;
もっとも、ああ! ―― しかし、ネプトゥーヌスよ、あなたがこれをお与えになった者たちが勝つがよい。
§5.196extremos pudeat rediisse;
最下位で帰還することを恥と思え。
hoc vincite, cives, §5.197et prohibete nefas.
同胞たちよ、このことにおいて勝利し、不名誉を阻止せよ!
Olli certamine summo §5.198procumbunt;
」彼らは極限の奮闘をもって前傾する。
vastis tremit ictibus aerea puppis, §5.199subtrahiturque solum;
凄まじい打撃によって青銅の船尾は震え、海面が彼らの下から引き去られる。
tum creber anhelitus artus §5.200aridaque ora quatit, sudor fluit undique rivis.
そして激しい息切れが手足を、渇いた口を揺さぶり、汗がいたるところから川のように流れる。
§5.201Attulit ipse viris optatum casus honorem.
偶然そのものが、男たちに望まれた名誉をもたらした。
§5.202Namque furens animi dum proram ad saxa suburguet §5.203interior, spatioque subit Sergestus iniquo, §5.204infelix saxis in procurrentibus haesit.
なぜなら、セルゲストゥスが狂気のごとき心で舳先を岩礁へと押し寄せ、内側に入り込み、不利な空間に進入した時、不運にも、突き出た岩礁に乗り上げて動けなくなった。
§5.205Concussae cautes, et acuto in murice remi §5.206obnixi crepuere, inlisaque prora pependit.
岩礁は衝撃を受け、鋭い突起の上で櫂は突っ張ったまま砕け散り、叩きつけられた舳先は引っかかったまま宙ぶらりんになった。
§5.207Consurgunt nautae et magno clamore morantur, §5.208ferratasque trudes et acuta cuspide contos §5.209expediunt, fractosque legunt in gurgite remos.
船乗りたちは一斉に立ち上がり、大声を上げて立ち往生し、鉄を巻いた棹や、鋭い先端の棒を取り出し、渦巻く海から折れた櫂を拾い集める。
§5.210At laetus Mnestheus successuque acrior ipso §5.211agmine remorum celeri ventisque vocatis §5.212prona petit maria et pelago decurrit aperto.
一方、ムネステウスは歓喜し、その成功自体によってさらに鋭気を増し、素早い櫂の隊列と、呼び寄せた風を味方にして、傾斜する海を目指し、開けた海を滑り走る。
§5.213Qualis spelunca subito commota columba, §5.214cui domus et dulces latebroso in pumice nidi, §5.215fertur in ana volans, plausumque exterrita pennis §5.216dat tecto ingentem, mox aere lapsa quieto §5.217radit iter liquidum, celeres neque commovet alas:
まるで、洞窟から突然驚き飛び立った一羽の鳩が、その家と愛しい巣が軽石の隠れ家の中にあり、野へと飛んで運ばれ、恐怖のあまり羽で巣に激しい羽ばたきを響かせた後、やがて静かな空気へと滑り落ち、澄んだ路をかすめ飛び、もはや素早い羽を動かしもしないかのように。
§5.218sic Mnestheus, sic ipsa fuga secat ultima Pristis §5.219aequora, sic illam fert impetus ipse volantem.
そのようにムネステウスは、そのようにプリスティス号自身はその逃走において最後の海原を切り裂き、その惰性自体が、飛ぶような彼女を運んでいく。
§5.220Et primum in scopulo luctantem deserit alto §5.221Sergestum, brevibusque vadis frustraque vocantem §5.222auxilia, et fractis discentem currere remis
そしてまず、彼は高い岩礁の上でもがいているセルゲストゥスを、浅瀬の中で、むなしく助けを求め、折れた櫂で進む方法を学んでいるのを見捨てて去る。
§5.223Inde Gyan ipsamque ingenti mole Chimaeram §5.224consequitur;
それから彼はギュアースと、巨大な体積のキマエラ号自体を追いかける。
cedit, quoniam spoliata magistro est.
彼女は舵手を奪われていたため、道を譲る。
§5.225Solus iamque ipso superest in fine Cloanthus:
そして今や、ゴールの目前にはクロアントゥスだけが残っている。
§5.226quem petit, et summis adnixus viribus urguet.
彼はこれを目指し、極限の力を振り絞って追い詰める。
§5.227Tum vero ingeminat clamor, cunctique sequentem §5.228instigant studiis, resonatque fragoribus aether.
その時、まさに歓声は倍加し、すべての者が追う者を熱意をもって鼓舞し、天空は轟音とともに鳴り響く。
§5.229Hi proprium decus et partum indignantur honorem §5.230ni teneant, vitamque volunt pro laude pacisci;
こちらの者たちは、手に入れた名誉と自らの栄光を保持できなければ屈辱と感じ、名声のために命を差し出すことも辞さない。
§5.231hos successus alit: possunt, quia posse videntur.
あちらの者たちは成功に勢いづいている。 彼らはできる、できると思えるからだ。
§5.232Et fors aequatis cepissent praemia rostris, §5.233ni palmas ponto tendens utrasque Cloanthus §5.234fudissetque preces, divosque in vota vocasset:
そして、おそらく彼らは船首を並べて賞品を手にしていただろう、もし、クロアントゥスが海に向かって両の手のひらを広げ、祈りを捧げ、誓いを立てて神々を呼び求めていなかったならば。
§5.235Di, quibus imperium est pelagi, quorum aequora curro, §5.236vobis laetus ego hoc candentem in litore taurum §5.237constituam ante aras, voti reus, extaque salsos §5.238porriciam in fluctus et vina liquentia fundam.
「海の支配権を持ち、私がその平原を走っている神々よ、私は喜んで、この海岸で、白い雄牛を祭壇の前に立たせましょう、誓いを果たす義務を負う者として。 そして内臓を塩辛い波の中に投げ入れ、澄んだワインを注ぎましょう。 」

語釈・文法注

  1. §5.163stringat sine — 接続法現在 stringat は、動詞 sinere(許す、〜させる)の命令法現在単数 sine の目的語となる名詞節を導いており、接続詞 ut が省略されている。
  2. §5.172iuveni dolor ossibus — iuveni は「利害関係の与格(所有の与格)」で、ossibus は「場所の与格」あるいは「指示の与格」であり、「若者の骨の髄に」を表現する。
  3. §5.192quibus in Gaetulis Syrtibus usi — 異態動詞(デポネンス) uti(用いる、経験する)の完了分詞 usi は、二人称複数 estis の省略を伴い、関係代名詞の奪格形 quibus を目的語として取っている。
  4. §5.202furens animi — 現在分詞 furens(狂っている)に付随する animi は、性質・指示を表す属格(あるいは処格起源)で、「心において」という意味を表す。
  5. §5.232cepissent ... ni ... fudisset — 接続法過去完了 cepissent(帰結節)と ni(条件節 fudisset、vocasset)による過去の反実仮想文。「もし〜していなかったならば、彼らは〜していただろう」を構成する。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §5.162-5.238. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.162-5.238

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。