Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §5.321-5.397

徒競走の決着と拳闘試合の名乗り

43 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

競走で首位のニーススが血に滑って転倒しつつも友エウリュアルスの勝利を助け、続くボクシング競技ではダレースが名乗り出るが相手が現れず、アケステースが老雄エンテッルスを奮起させる。

§5.321insequitur Salius;
サリーウスが追う。
spatio post deinde relicto §5.322tertius Euryalus:
その後、間隔を空けて、第三にエウリュアルス。
§5.323Euryalumque Helymus sequitur;
そしてエウリュアルスをヘリュムスが追う。
quo deinde sub ipso §5.324ecce volat calcemque terit iam calce Diores,
そのすぐ後に、見よ、ディオレースが飛び走り、すでに踵を踵でこすり、その肩にのしかかる。
§5.325incumbens umero, spatia et si plura supersint, §5.326transeat elapsus prior, ambiguumque relinquat.
もし進むべき距離がもっと残されていたなら、彼は滑り出て先に行き、追い越して、勝負を勝敗未決のまま残しただろう。
§5.327Iamque fere spatio extremo fessique sub ipsam §5.328finem adventabant, levi cum sanguine Nisus
そして、ほぼ最後の走路になり、疲れ果てて、まさにそのゴールに近づいていた時、滑りやすい血のためにニーススが不運にも滑ってしまう。
§5.329labitur infelix, caesis ut forte iuvencis §5.330fusus humum viridisque super madefecerat herbas.
ちょうど、屠られた若い雄牛たちから流れ出た血が、地面と上の緑の草を濡らしていたその場所で。
§5.331Hic iuvenis iam victor ovans vestigia presso §5.332haud tenuit titubata solo, sed pronus in ipso §5.333concidit immundoque fimo sacroque cruore.
ここで、この若者は、すでに勝利を確信して歓喜していたが、踏みしめた足元がよろめき、保つことができず、うつ伏せに、まさにその汚い糞と犠牲の血の中に倒れ込んだ。
§5.334Non tamen Euryali, non ille oblitus amorum;
しかし彼はエウリュアルスを、その愛を忘れてはいなかった。
§5.335nam sese opposuit Salio per lubrica surgens;
というのも、彼は滑りやすい場所から立ち上がりながら、サリーウスの前に立ちはだかったからである。
§5.336ille autem spissa iacuit revolutus harena.
一方、サリーウスは分厚い砂の上に転がって倒れた。
§5.337Emicat Euryalus, et munere victor amici §5.338prima tenet, plausuque volat fremituque secundo.
エウリュアルスが飛び出し、友の贈り物によって勝者として第一位を占め、拍手喝采と好意的な歓声の中を飛び走る。
§5.339Post Helymus subit, et nunc tertia palma Diores.
その後にヘリュムスが続き、今やディオレースが第三の勝者となる。
§5.340Hic totum caveae consessum ingentis et ora §5.341prima patrum magnis Salius clamoribus implet, §5.342ereptumque dolo reddi sibi poscit honorem.
ここで、サリーウスは、巨大な観客席の集まり全体と、最前列の長老たちの顔を、大声での抗議で満たし、欺きによって奪われた栄誉を自分に返すよう要求する。
§5.343Tutatur favor Euryalum, lacrimaeque decorae, §5.344gratior et pulchro veniens in corpore virtus.
エウリュアルスを、衆望と、美しい涙、そして美しい体においていっそう魅力的に現れる美徳が守る。
§5.345Adiuvat et magna proclamat voce Diores,
ディオレースも彼を助けて大声で叫ぶ。
§5.346qui subiit palmae, frustraque ad praemia venit §5.347ultima, si primi Salio reddentur honores.
彼は賞品の順位に入ったが、もし最初の栄誉がサリーウスに返されるなら、最後の賞品へとむなしく達することになるからである。
§5.348Tum pater Aeneas Vestra inquit munera vobis §5.349certa manent, pueri, et palmam movet ordine nemo;
そのとき、父アエネーアースは言った。 「お前たちの贈り物は、お前たちのために確実に留まる、若者たちよ。 誰も順位から勝者の位を動かしはしない。
§5.350me liceat casus misereri insontis amici.
私には、罪のない友の不運を憐れむことを許してほしい。
§5.351Sic fatus, tergum Gaetuli immane leonis
」こう言って、彼はゲートゥーリアの巨大なライオンの皮をサリーウスに与えた。
§5.352dat Salio, villis onerosum atque unguibus aureis.
それは、ふさふさした毛と金色の爪で重みのあるものであった。
§5.353Hic Nisus, Si tanta inquit sunt praemia victis, §5.354et te lapsorum miseret, quae munera Niso
ここでニーススが言った。 「もし敗者たちにこれほど大きな褒美があり、そしてあなたが滑り落ちた者たちを憐れむのであれば、ニーススに、どのようなふさわしい贈り物をくださるのですか。
§5.355digna dabis, primam merui qui laude coronam, §5.356ni me, quae Salium, fortuna inimica tulisset?
私は第一の冠を得るはずだったのです、もしサリーウスを襲ったのと同じ敵意ある運命が私を襲わなかったならば。
§5.357Et simul his dictis faciem ostentabat et udo §5.358turpia membra fimo.
」これらの言葉と同時に、彼は自分の顔と、濡れた糞で汚れた手足を差し出した。
Risit pater optimus olli §5.359et clipeum efferri iussit, Didymaonis artem,
最良の父は彼を見て微笑み、ディデュマオーンの手による盾を持ってこさせさせた。
§5.360Neptuni sacro Danais de poste refixum.
それはネプトゥーヌスの神聖な柱から、ギリシア人たちによって取り外されたものであった。
§5.361Hoc iuvenem egregium praestanti munere donat;
この傑出した贈り物で、彼は優れた若者を飾った。
§5.362Post, ubi confecti cursus, et dona peregit: §5.363Nunc, si cui virtus animusque in pectore praesens, §5.364adsit, et evinctis attollat brachia palmis.
その後、競走が終わり、彼が贈り物を配り終えたとき、「今や、もし誰かの胸に勇気と毅然とした心があるならば、名乗り出て、拳に革紐を縛りつけて両腕を上げよ。
§5.365Sic ait, et geminum pugnae proponit honorem,
」彼はこう言って、拳闘の二つの褒美を提示した。
§5.366victori velatum auro vittisque iuvencum, §5.367ensem atque insignem galeam solacia victo.
勝者には、金とリボンで飾られた若い雄牛を、敗者への慰めとしては、剣と立派な兜を。
§5.368Nec mora: continuo vastis cum viribus effert §5.369ora Dares, magnoque virum se murmure tollit;
遅れることなく、ただちに、巨大な力とともにダレースが顔を現し、人々の大きなどよめきの中で立ち上がった。
§5.370solus qui Paridem solitus contendere contra, §5.371idemque ad tumulum, quo maximus occubat Hector, §5.372victorem Buten immani corpore, qui se §5.373Bebrycia veniens Amyci de gente ferebat, §5.374perculit, et fulva moribundum extendit harena.
彼はかつて、唯一人パリスと対戦し、また、偉大なヘクトルが横たわる墓の傍らで、巨大な体の勝者ブーテースを、(彼は自らをベブリュクスのアミュコスの一族から来たと誇っていたが、)打ち倒し、黄色い砂の上に瀕死の彼を横たえた。
§5.375Talis prima Dares caput altum in proelia tollit, §5.376ostenditque umeros latos, alternaque iactat §5.377brachia protendens, et verberat ictibus auras.
そのようなダレースが、戦いのためにまず高く頭を上げ、広い肩を示し、交互に腕を突き出しては振り回し、パンチで空気を打つ。
§5.378Quaeritur huic alius; nec quisquam ex agmine tanto §5.379audet adire virum manibusque inducere caestus.
彼に対する別の対戦相手が捜し求められるが、これほど多くの群衆の中から誰もあえてこの男に進み寄り、両手に革紐をはめようとはしない。
§5.380Ergo alacris, cunctosque putans excedere palma, §5.381Aeneae stetit ante pedes, nec plura moratus §5.382tum laeva taurum cornu tenet, atque ita fatur:
それゆえ彼は意気揚々と、全員が勝利を諦めたと思い、アエネーアースの足元に立ち、もはやためらうことなく、左手で牡牛の角を掴み、このように語りかける。
§5.383Nate dea, si nemo audet se credere pugnae, §5.384quae finis standi? Quo me decet usque teneri?
「女神の息子よ、もし誰も戦いに身を委ねようとしないのであれば、立ち尽くしている期限はいつまでですか。 いつまで私を引き留めておくおつもりですか。
§5.385Ducere dona iube.
贈り物を連れて行くように命じてください。
Cuncti simul ore fremebant §5.386Dardanidae, reddique viro promissa iubebant.
」ダルダニア人たちは声を揃えてどよめき、約束されたものをこの男に与えるように求めた。
§5.387Hic gravis Entellum dictis castigat Acestes,
ここで、重々しいアケステースが、きつくエンテッルスを言葉で咎めた。
§5.388proximus ut viridante toro consederat herbae:
ちょうど彼は、草の生い茂る緑豊かな座席で、彼のすぐ隣に腰掛けていた。
§5.389Entelle, heroum quondam fortissime frustra, §5.390tantane tam patiens nullo certamine tolli
「エンテッルスよ、かつては英雄たちの中で最も勇敢であったのに、今はむなしくもある男よ、これほど大きな贈り物が、何の対戦もなしに奪い去られるのを、それほどまで辛抱強く許すつもりか。
§5.391dona sines? Ubi nunc nobis deus ille magister §5.392nequiquam memoratus Eryx? Ubi fama per omnem §5.393Trinacriam, et spolia illa tuis pendentia tectis?
我々にとって、あの神聖な師匠、むなしくも語られるエリュクスは今いずこ。 シチリア全体に響き渡ったあの名声と、お前の屋根に掛けられているあの戦利品はどこへ行ったのか。
§5.394Ille sub haec: Non laudis amor, nec gloria cessit §5.395pulsa metu;
」彼はこれに対して言った。 「名誉への愛も、栄光も、恐怖によって追い払われて消え去ったわけではない。
sed enim gelidus tardante senecta §5.396sanguis hebet, frigentque effetae in corpore vires.
しかし、冷たくなった血が老いによって遅れ、鈍っており、体の中で力は衰え、冷え切っている。
§5.397Si mihi, quae quondam fuerat, quaque improbus iste
もし、かつて私にあり、あの不届き者が

語釈・文法注

  1. 5.325spatia et si plura supersint, / transeat elapsus prior, ambiguumque relinquat. — 接続法現在形 `supersint`, `transeat`, `relinquat` を用いた条件文であり、過去の文脈(歴史的現在)における可能または反実仮想的な表現である。「もし(さらに進むべき)距離がもっと残されていたならば、彼は追い抜いて、勝負を勝敗未決のまま(あるいは彼を後ろに)残しただろう」という生き生きとした仮定を表す。
  2. 5.329caesis ut forte iuvencis — `ut` はここでは時間あるいは場所を表す関係副詞的に機能しており、後続の `madefecerat` とともに「(犠牲として)屠られた雄牛たちから(血が流れ出て)……濡らしていたその場所で」という意味を表す。
  3. 5.334Non tamen Euryali, non ille oblitus amorum — 動詞 `oblitus`(`obliviscor` の完了分詞)に続く属格として、`Euryali`(固有名詞の単数属格)と `amorum`(複数属格)が並列されている。`obliviscor` が属格を支配する典型例である。また、コピュラ `est` が省略されている。
  4. 5.355primam merui qui laude coronam, / ni me, quae Salium, fortuna inimica tulisset? — 帰結節の直説法完了 `merui` と、条件節の接続法過去完了 `ni ... tulisset` が組み合わされた混合条件文である。直説法を用いることで、「敵意ある運命が襲わなかったなら、私は第一の冠を得るはずだった(得る資格があったことは既定の事実である)」という確実性を強調している。
  5. 5.391Ubi nunc nobis deus ille magister — `nobis` は「倫理与格」または「所有・関心の与格」として機能しており、「我々にとってのあの神聖な師匠はどこにいるのか」という親しい関係や強い関心、あるいは嘆きを表現している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §5.321-5.397. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:5.321-5.397

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。