Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §4.81-4.161

ユノーとウェヌスの合意と狩猟の出発

31 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ディードーはアエネーアースへの想いに苦しみ、カルタゴの建設工事は停滞する。ユノーとウェヌスは妥協案として二人を婚礼で結びつける計略に合意し、狩猟の最中に嵐を起こす計画が立てられる。そして、アエネーアースとディードーを筆頭とする華やかな狩猟の一行が出発する。

§4.81luna premit suadentque cadentia sidera somnos,
月はその光を抑え、沈みゆく星々は眠りを誘う。
§4.82sola domo maeret vacua, stratisque relictis
彼女は無人の館で一人嘆き、残された長椅子に身を横たえる。
§4.83incubat, illum absens absentem auditque videtque;
互いに離れていながら、彼女は彼を聴き、彼を見る。
§4.84aut gremio Ascanium, genitoris imagine capta, §4.85detinet, infandum si fallere possit amorem.
あるいは、父親の面影に捉えられて、アスカニウスを膝に引き留める、もしその言いようのない愛を欺くことができるならば。
§4.86Non coeptae adsurgunt turres, non arma iuventus §4.87exercet, portusve aut propugnacula bello §4.88tuta parant;
開始された塔はそびえ立たず、若者たちは武器の訓練をせず、港や戦争に安全な防壁を準備しない。
pendent opera interrupta, minaeque §4.89murorum ingentes aequataque machina caelo.
工事は中断されたままになり、そびえ立つ城壁の脅威となる巨体や、天にまで届く起重機も宙に浮いたままである。
§4.90Quam simul ac tali persensit peste teneri §4.91cara Iovis coniunx, nec famam obstare furori, §4.92talibus adgreditur Venerem Saturnia dictis:
ジュピターの愛する妻は、彼女がそのような疫病に囚われており、その狂気に対して名声も障害にならないことを悟るや否や、サトゥルヌスの娘はこのような言葉でウェヌスに働きかける。
§4.93Egregiam vero laudem et spolia ampla refertis §4.94tuque puerque tuus, magnum et memorabile numen,
「素晴らしい称賛と豊かな戦利品を、君たちは持ち帰るものだ、あなたとあなたの息子は。
§4.95una dolo divom si femina victa duorum est!
それは偉大で記念すべき神威だ、二人の神の計略によって、たった一人の女が征服されるとは!
§4.96Nec me adeo fallit veritam te moenia nostra §4.97suspectas habuisse domos Karthaginis altae.
あなたがわが城壁を恐れ、そびえ立つカルタゴの家々を疑いの目で見ていたことを、私はそれほど見逃してはいない。
§4.98Sed quis erit modus, aut quo nunc certamine tanto?
しかし、どこに限界があるのか、あるいはこれほどの激しい争いで今どこへ向かうのか?
§4.99Quin potius pacem aeternam pactosque hymenaeos
それよりも、永遠の平和と約束された婚礼を我々は結ぼうではないか。
§4.100exercemus? Habes, tota quod mente petisti:
あなたは心から求めていたものを手に入れた。
§4.101ardet amans Dido, traxitque per ossa furorem.
愛するディードーは燃え上がり、骨の髄まで狂気を吸い込んだのだ。
§4.102Communem hunc ergo populum paribusque regamus §4.103auspiciis;
それゆえ、この共通の民を、等しい権能をもって我々が支配しよう。
liceat Phrygio servire marito, §4.104dotalisque tuae Tyrios permittere dextrae.
彼女がフリュギア人の夫に仕えることを許し、持参金としてテュロス人をあなたの右手に委ねることを認めよう。
§4.105Olli—sensit enim simulata mente locutam, §4.106quo regnum Italiae Libycas averteret oras— §4.107sic contra est ingressa Venus: Quis talia demens
」ウェヌスは、彼女が偽りの意図で語っていること―― イタリアの支配権をリビュアの海岸へとそらすためであることを悟り―― このように答えた。
§4.108abnuat, aut tecum malit contendere bello,
「そのような提案を正気で拒む者、あるいはあなたと戦争で争うことを望む者がいるだろうか。
§4.109si modo, quod memoras, factum fortuna sequatur.
もし幸運が、あなたの言う通りの結果をもたらすならば。
§4.110Sed fatis incerta feror, si Iuppiter unam §4.111esse velit Tyriis urbem Troiaque profectis, §4.112miscerive probet populos, aut foedera iungi.
しかし、私は運命によって不安に駆られている、はたしてジュピターがテュロス人とトロイアからの亡命者たちのために一つの都市を望まれるのか、あるいは民が混じり合うことや、同盟が結ばれることを認められるのかを。
§4.113Tu coniunx tibi fas animum temptare precando.
あなたは妻なのだから、嘆願によって彼の心を探ることはあなたにとって許されている。
§4.114Perge;
進めなさい。
sequar .
私は従いましょう。
Tum sic excepit regia Iuno:
」すると、王妃ユノーはこう引き取った。
§4.115Mecum erit iste labor: nunc qua ratione, quod instat
「その骨折りは私が引き受けよう。
§4.116confieri possit, paucis, adverte, docebo.
さて、今直面している課題がどのような方法で成し遂げられるか、手短に教えよう。 注意して聞きなさい。
§4.117Venatum Aeneas unaque miserrima Dido §4.118in nemus ire parant, ubi primos crastinus ortus §4.119extulerit Titan, radiisque retexerit orbem.
アエネーアースと、最も哀れなディードーがともに狩りのために森へ行く準備をしている、明日、最初の日の出をティーターンが昇らせ、その光で世界を照らし出す時に。
§4.120His ego nigrantem commixta grandine nimbum, §4.121dum trepidant alae, saltusque indagine cingunt, §4.122desuper infundam, et tonitru caelum omne ciebo.
彼らの上に、私は雹を交えた黒い嵐の雲を、勢子たちが忙しく動き回り、網で森を囲んでいる間に、上空から注ぎ、雷によって天全体を揺り動かそう。
§4.123Diffugient comites et nocte tegentur opaca:
同行者たちは四方に逃げ散り、暗い夜に覆われるだろう。
§4.124speluncam Dido dux et Troianus eandem §4.125devenient;
ディードーとトロイアの指導者は同じ洞窟にたどり着くだろう。
adero, et, tua si mihi certa voluntas, §4.127hic hymenaeus erit.
私もそこに立ち会い、もしあなたの確かな同意があるなら、ここで婚礼を行おう。
—Non adversata petenti §4.128adnuit, atque dolis risit Cytherea repertis.
」クテーラは求める相手に反対せず同意し、見破られた計略に微笑んだ。
§4.129Oceanum interea surgens Aurora reliquit.
その間に、昇りゆくアウローラはオーケアノスを去った。
§4.130It portis iubare exorto delecta iuventus;
陽光が立ち上ると、選ばれた若者たちが門から進み出る。
§4.131retia rara, plagae, lato venabula ferro, §4.132Massylique ruunt equites et odora canum vis.
目の粗い網、罠、幅広の鉄を持つ猟槍、マッスュリア人の騎兵たち、そして匂いをかぎ分ける犬の群れが駆け出す。
§4.133Reginam thalamo cunctantem ad limina primi §4.134Poenorum exspectant, ostroque insignis et auro
寝室でためらう女王を、カルタゴの主要な人々が入り口で待ち受ける。
§4.135stat sonipes, ac frena ferox spumantia mandit.
紫と金で飾られた駿馬が立ち、猛々しく泡立つハミを噛んでいる。
§4.136Tandem progreditur, magna stipante caterva,
ついに彼女が進み出る。
§4.137Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo.
大勢の従者を従え、縁取りを刺繍したシドンのマントを身にまとって。
§4.138Cui pharetra ex auro, crines nodantur in aurum, §4.139aurea purpuream subnectit fibula vestem.
彼女の矢筒は金製、髪は金で結ばれ、黄金の留め金が紫の衣服を下に留めている。
§4.140Nec non et Phrygii comites et laetus Iulus §4.141incedunt.
また、フリュギアの同行者たちや、喜びに満ちたイウルースも進む。
Ipse ante alios pulcherrimus omnis §4.142infert se socium Aeneas atque agmina iungit.
他のみなよりも何よりも美しいアエネーアース自身が、仲間として加わり、隊列を一つにする。
§4.143Qualis ubi hibernam Lyciam Xanthique fluenta §4.144deserit ac Delum maternam invisit Apollo,
それはちょうど、冬のリュキアとクサントスの流れを去り、母なるデーロスを訪れるアポローンのようだ。
§4.145instauratque choros, mixtique altaria circum §4.146Cretesque Dryopesque fremunt pictique Agathyrsi;
彼は舞踏を再興し、祭壇の周りでは混じり合ったクレータ人、ドリュオペス人、そして刺青をしたアガテュルソス人が歓声をあげる。
§4.147ipse iugis Cynthi graditur, mollique fluentem §4.148fronde premit crinem fingens atque implicat auro;
彼自身はキュントスの尾根を歩み、流れる髪を柔らかな葉で整えて押さえ、金で編み込んでいる。
§4.149tela sonant umeris: haud illo segnior ibat
矢は肩で音を立てる。
§4.150Aeneas;
彼に劣らず敏捷に進むのはアエネーアースであった。
tantum egregio decus enitet ore.
これほどの気品がその優れた顔立ちから輝き出ている。
§4.151Postquam altos ventum in montis atque invia lustra, §4.152ecce ferae, saxi deiectae vertice, caprae §4.153decurrere iugis;
高い山々や道なき茂みにたどり着くと、見よ、岩の頂から突き落とされた野生の山羊たちが尾根を駆け下りてきた。
alia de parte patentis §4.154transmittunt cursu campos atque agmina cervi §4.155pulverulenta fuga glomerant montisque relinquunt.
別の場所からは、開けた平原を鹿たちが駆け抜け、逃走によって埃まみれの群れを形成し、山々を去っていく。
§4.156At puer Ascanius mediis in vallibus acri §4.157gaudet equo, iamque hos cursu, iam praeterit illos, §4.158spumantemque dari pecora inter inertia votis §4.159optat aprum, aut fulvum descendere monte leonem.
しかし、少年アスカニウスは谷のただ中で、元気な馬を喜び、今やこの者たちを、今やあの者たちを追い越し、臆病な獲物の間に、泡を吹く野猪が与えられること、あるいは獰猛なライオンが山から下りてくることを祈る。
§4.160Interea magno misceri murmure caelum §4.161incipit;
その間に、大いなる轟音とともに天が混じり合い始める。
insequitur commixta grandine nimbus;
雹を交えた激しい嵐がそれに続く。

語釈・文法注

  1. 4.83illum absens absentem — absens(立ち去っている彼女が)とabsentem(そこにいない彼を)という主格と対格の並置は、空間的な隔たりがありながらも精神的に強く結びついているディードーの妄執を強調する修辞的表現(ポリプトートン)である。
  2. 4.93Egregiam vero laudem et spolia ampla refertis — ユノーがウェヌスに向けて放つ痛烈な皮肉(反語)。主動詞 refertis(君たちは持ち帰る)の主語は、次の行の tuque puerque tuus(あなたとあなたの息子[クピードー])である。
  3. 4.105simulata mente locutam — locutam [esse] は対格不定詞句で、sensit(気づいた、悟った)の目的語。simulata mente(偽りの意図をもって、本心を隠して)は奪格。ユノーの表向きの提案の裏にある意図をウェヌスが見抜いたことを示す。
  4. 4.120His ego nigrantem commixta grandine nimbum — 主節の骨格は ego(私は)... infundam([上空から]注ごう)... ciebo(呼び起こそう)であり、His(彼らの上に)は与格で、122行目の infundam に係る。121行目の dum(〜の間に)節がその間に挿入されている。
  5. 4.151ventum — ventum [est] は自動詞 venire(来る、たどり着く)の非人称受動態で、「人々がたどり着いたとき」を意味する。ラテン語において動作の主体を特定せず、状況全体を示す際によく用いられる表現。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §4.81-4.161. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.81-4.161

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。