Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §3.81-3.158

アポローンの神託とクレータ島での疫病

22 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネアース一行はデロス島に到着し、アポローンから先祖の地へ戻るよう神託を受ける。アンキーセースの解釈に従ってクレータ島へ向かい定住を始めるが、疫病が発生し、夜半にトロイアの神々がアエネアースに真の目的地がイタリアであることを告げる。

§3.81vittis et sacra redimitus tempora lauro, §3.82occurrit;
帯と聖なる月桂樹でその神聖なこめかみを包み、彼は出迎えた。
veterem Anchisen adgnovit amicum.
そして旧友アンキーセースを認めた。
§3.83Iungimus hospitio dextras, et tecta subimus.
私たちはもてなしの契りをもって右手を結び、彼の屋敷に入る。
§3.84Templa dei saxo venerabar structa vetusto: §3.85Da propriam, Thymbraee, domum;
私は古い石で築かれた神の神殿を敬意をもって仰ぎ見ていた:「テュムブラの神よ、永続する家を与えたまえ。
da moenia fessis §3.86et genus et mansuram urbem;
疲れ果てた者たちに城壁を、そして子孫と、存続すべき都市を与えたまえ。
serva altera Troiae §3.87Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli.
トロイアの第二のペルガマを、ギリシア人と無慈悲なアキレウスの生き残りを、お守りください。
§3.88Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes?
私たちは誰に従うべきか? どこへ行くよう命じられるのか? どこに居所を定めるべきか?
§3.89Da, pater, augurium, atque animis inlabere nostris.
父よ、神託を与え、私たちの心に流れ込んでください。
§3.90Vix ea fatus eram: tremere omnia visa repente, §3.91liminaque laurusque dei, totusque moveri §3.92mons circum, et mugire adytis cortina reclusis.
」私がこれらの言葉をようやく語り終えたとき、突然すべてが震えるように見えた、神の敷居も月桂樹も、そして全体が動き、周囲の山も動き、開かれた至聖所から三脚台がうなり声を上げた。
§3.93Submissi petimus terram, et vox fertur ad auris: §3.94Dardanidae duri, quae vos a stirpe parentum §3.95prima tulit tellus, eadem vos ubere laeto §3.96accipiet reduces.
私たちは身を低くして地面にひれ伏し、声が耳に届く:「強きダルダニアの人々よ、あなた方の先祖の血統から、最初にあなた方を産み出した同じ土地が、豊かな乳房をもって、帰還するあなた方を受け入れるだろう。
Antiquam exquirite matrem: §3.97hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris, §3.98et nati natorum, et qui nascentur ab illis.
古き母を求めよ:ここにおいて、アエネアースの家がすべての海岸を支配するだろう、そして彼の子らの子ら、さらに彼らから生まれる者たちも。
§3.99Haec Phoebus;
」ポイボスはこう語った。
mixtoque ingens exorta tumultu §3.100laetitia, et cuncti quae sint ea moenia quaerunt, §3.101quo Phoebus vocet errantis iubeatque reverti?
そして、混乱の混ざり合った、大きな喜びが沸き起こり、全員が、その城壁とはどこなのか、ポイボスは彷徨う者たちをどこへ呼び、どこへ戻るよう命じているのかを尋ねる。
§3.102Tum genitor, veterum volvens monumenta virorum, §3.103Audite, O proceres ait et spes discite vestras:
そのとき、父は、古の人々の伝える伝承を思い巡らしながら、言った。
§3.104Creta Iovis magni medio iacet insula ponto; §3.105mons Idaeus ubi, et gentis cunabula nostrae.
「聞くがよい、指導者たちよ、そしてあなた方の希望を知るがよい:偉大なるユーピテルの島クレータが、海の真ん中に横たわっている、そこにはイーダー山があり、我々の一族の発祥の地がある。
§3.106Centum urbes habitant magnas, uberrima regna; §3.107maximus unde pater, si rite audita recordor, §3.108Teucrus Rhoeteas primum est advectus in oras, §3.109optavitque locum regno.
人々は百の巨大な都市、極めて豊かな王国に住んでいる、そこから、我々の最古の父は、もし私が聞いたことを正しく記憶しているなら、テウクロスが、最初にロエテウムの海岸へと渡ってきて、王国のための場所を選んだのだ。
Nondum Ilium et arces §3.110Pergameae steterant;
まだイーリウムもペルガマの城砦も立ってはいなかった。
habitabant vallibus imis.
人々は低い谷底に住んでいた。
§3.111hinc mater cultrix Cybeli Corybantiaque aera §3.112Idaeumque nemus;
ここから、山を崇拝する母キュベレーが、コリュバースたちの青銅のシンバルが、イーダーの聖なる森がもたらされた。
hinc fida silentia sacris, §3.113et iuncti currum dominae subiere leones.
ここから、秘儀のための忠実な沈黙が、そして繋がれた獅子たちが女主人の戦車の下に従ったのだ。
§3.114Ergo agite, et, divom ducunt qua iussa, sequamur;
それゆえ、いざ進もう。
§3.115placemus ventos et Gnosia regna petamus.
神々の命令が導くところへ従おう、風をなだめ、クノッソスの王国を求めよう。
§3.116Nec longo distant cursu;
道のりは遠くはない。
modo Iuppiter adsit, §3.117tertia lux classem Cretaeis sistet in oris.
ただユーピテルが味方してくだされば、三日目の光が、船団をクレータの海岸に到着させるだろう。
§3.118Sic fatus, meritos aris mactavit honores, §3.119taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo §3.120nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam.
」こう語って、彼は祭壇にふさわしい供物を屠った、ネプトゥーヌスに牡牛を、美しきアポローンよ、あなたに牡牛を、「嵐」には黒い家畜を、恵み深き西風には白いそれを。
§3.121Fama volat pulsum regnis cessisse paternis
噂が飛び交う。
§3.122Idomenea ducem, desertaque litora Cretae §3.123hoste vacare domos, sedesque adstare relictas.
指導者イドメネウスが父祖の王国から追放されて去り、クレータの海岸は放棄され、住居は敵もおらず、空いたまま、残された住まいが待っている、と。
§3.124Linquimus Ortygiae portus, pelagoque volamus, §3.125bacchatamque iugis Naxon viridemque Donysam, §3.126Olearon, niveamque Paron, sparsasque per aequor §3.127Cycladas, et crebris legimus freta consita terris.
私たちはオルテュギアーの港を離れ、海を進む、山々でバッコス祭が催されるナクソス、緑豊かなドニュサ、オレアロス、雪のように白いパロス、そして海に散らばるキュクラデス諸島を、そして多くの島々がちりばめられた海峡を、私たちはかすめて進む。
§3.128Nauticus exoritur vario certamine clamor; §3.129hortantur socii: Cretam proavosque petamus!
船乗りたちの叫び声が、様々な競い合いの中で沸き起こる、仲間たちは励まし合う:「クレータと祖先たちの地を求めよう!
§3.130Prosequitur surgens a puppi ventus euntis §3.131et tandem antiquis Curetum adlabimur oris.
」船尾から湧き起こる風が、進む私たちを追いかけ、そしてついに、私たちはクレースたちの古き海岸に到着する。
§3.132Ergo avidus muros optatae molior urbis, §3.133Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem §3.134hortor amare focos arcemque attollere tectis.
そこで私は、熱望していた望みの都市の城壁を熱心に築き、それをペルガメアと呼び、その名に喜ぶ一族に、炉を愛し、家々に砦を築くよう勧める。
§3.135Iamque fere sicco subductae litore puppes; §3.136conubiis arvisque novis operata iuventus; §3.137iura domosque dabam: subito cum tabida membris, §3.138corrupto caeli tractu, miserandaque venit §3.139arboribusque satisque lues et letifer annus.
そして今や、船は乾いた海岸に引き揚げられつつあり、若者たちは新しい婚姻と開墾に勤しんでいた、私が法と住まいを与えていたそのとき、突然、空の乱れによって、身体に消耗をもたらす、憐れむべき疫病が、樹木や農作物にやってきて、死をもたらす年となった。
§3.140Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant §3.141corpora;
人々は愛しい命を捨て去るか、あるいは病んだ身体を引きずっていた。
tum sterilis exurere Sirius agros; §3.142arebant herbae, et victum seges aegra negabat.
そのとき、シリウスが不毛な畑を焼き尽くし、草は枯れ、病んだ作物は糧を拒んだ。
§3.143Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso §3.144hortatur pater ire mari, veniamque precari: §3.145quam fessis finem rebus ferat; unde laborum §3.146temptare auxilium iubeat; quo vertere cursus.
再びオルテュギアーの神託所とポイボスのもとへ、海を渡り戻って行くよう父は勧め、慈悲を祈るよう勧める:疲れ果てた事態にどのような終わりをもたらしてくれるのか、苦難の助けをどこに求めるよう命じるのか、どこへ進路を向けるべきなのかを尋ねるために。
§3.147Nox erat, et terris animalia somnus habebat:
夜であった。
§3.148effigies sacrae divom Phrygiique Penates, §3.149quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis §3.150extuleram, visi ante oculos adstare iacentis
そして地上では生き物たちを眠りが支配していた:神々の聖なる像と、フリュギアのペナーテース、これらを私はトロイアから、都市の燃え盛る火の中から持ち出していたのだが、それらが横たわる私の目の前に眠りの中で立っているように見えた。
§3.151in somnis, multo manifesti lumine, qua se §3.152plena per insertas fundebat luna fenestras; §3.153tum sic adfari et curas his demere dictis: §3.154Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est, §3.155hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit.
多くの光に照らされて明白であり、その光は満月が、はめ込まれた窓を通して注ぎ込んでいたものである、そして彼らはこのように語りかけ、これらの言葉で私の不安を取り除いた:「あなたがオルテュギアーに渡ったときにアポローンが言おうとしていることを、ここで彼は告げており、見よ、自ら私たちをあなたの敷居へと送ってくれたのだ。
§3.156Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, §3.157nos tumidum sub te permensi classibus aequor, §3.158idem venturos tollemus in astra nepotes,
私たちは、ダルダニアが燃え盛る中、あなたとあなたの武力に従い、私たちは、あなたの指揮のもと、船団で膨れ上がる海を渡り切り、同じ私たちが、これから生まれるあなたの子孫を星々へと高めるだろう、

語釈・文法注

  1. 3.81sacra redimitus tempora lauro — 受動完了分詞 redimitus は、ギリシア語風の対格(関係の対格) tempora を伴い、中動態的に「自らの神聖なこめかみを包んで」という意味を表す。
  2. 3.92mugire adytis cortina reclusis — mugire は歴史的不定詞であり、主節の定動詞として機能する。主語は cortina(三脚台)であり、adytis reclusis は「神殿の奥の部屋が開かれた状態で」という絶対的奪格。
  3. 3.121Fama volat pulsum regnis cessisse — Fama volat(噂が飛び交う)という主節に導かれた、対格+不定詞による間接話法。Idomenea が不定詞 cessisse の意味上の主語(対格)であり、以下 vacare、adstare も同様に Fama にかかる不定詞節である。
  4. 3.137subito cum tabida membris ... venit ... lues — 主節の未完了過去(dabam)による継続的な状況描写の最中に、突然の出来事を cum +直説法完了(venit)で示す、いわゆる「逆時相のcum(cum inversum)」の構文。
  5. 3.150visi ante oculos adstare iacentis — visi (sunt) は「(〜のように)見えた」という個人称構文で、その補語として不定詞 adstare が使われている。iacentis は分詞 iaceo(横たわる)の属格単数で、me(文脈上省略)を修飾し、「横たわっている(私の)目の前に」の意味となる。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §3.81-3.158. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.81-3.158

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。