Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §3.159-3.237

ペナーテースの神託とストロパデス島の怪鳥

23 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ペナーテースはアエネアースに真の目的地であるイタリアへ向かうよう告げ、それを聞いたアンキーセースはクレータを去る決意をする。彼らは航海中に激しい嵐に遭遇して漂流した末、ハルピュイアたちの住むストロパデス島に漂着する。

§3.159imperiumque urbi dabimus: tu moenia magnis
そして我々はその都市に帝国を与えるだろう。
§3.160magna para, longumque fugae ne linque laborem.
汝は大いなる者たちのために大いなる城壁を準備せよ。 そして、逃避行の長き苦難を避けてはならぬ。
§3.161Mutandae sedes: non haec tibi litora suasit §3.162Delius, aut Cretae iussit considere Apollo.
居所は変えられねばならぬ。 デロスのアポローンは、汝にこれらの海岸を勧めもしなかったし、クレータに定住するよう命じもしなかった。
§3.163Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt,
ある場所があり、ギリシア人はそこをヘスペリアの名で呼んでいる。
§3.164terra antiqua, potens armis atque ubere glaebae;
古い土地であり、武力に優れ、土地の肥沃さに富む。
§3.165Oenotri coluere viri;
オエノートリアの男たちがそこを耕していた。
nunc fama minores §3.166Italiam dixisse ducis de nomine gentem:
今や、その後裔たちが指導者の名にちなんでイタリアと呼んでいるという噂である。
§3.167hae nobis propriae sedes;
ここが我々の本来の居所である。
hinc Dardanus ortus,
ここからダーダヌスが生まれ、そして父イアシウスが生まれた。
§3.168Iasiusque pater, genus a quo principe nostrum.
彼という最初の祖から我々の一族が始まったのだ。
§3.169Surge age, et haec laetus longaevo dicta parenti
さあ立ち上がれ、そして喜んでこれらの言葉を、年老いた父に疑う余地のないものとして伝えるがよい。
§3.170haud dubitanda refer: Corythum terrasque requirat §3.171Ausonias;
彼はコリュトゥスとアウソニアの土地を求めるべきである。
Dictaea negat tibi Iuppiter arva.
ユーピテルはクレータのディクテーの畑を汝に拒んでおられる。
§3.172Talibus attonitus visis et voce deorum—
」このような幻視と神々の声に私は愕然とした。
§3.173nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus §3.174velatasque comas praesentiaque ora videbar;
――それは眠りではなかった。 むしろ、私は目の前に彼らの顔立ちと、帯を巻いた髪、そして目前にある顔をはっきりと認めているように見えたのだ。
§3.175tum gelidus toto manabat corpore sudor §3.176corripio e stratis corpus, tendoque supinas §3.177ad caelum cum voce manus, et munera libo §3.178intemerata focis.
そのとき、冷たい汗が体全体から流れ落ちていた―― 私は寝床から体を起こし、声を上げつつ両の手のひらを天へと向け、炉に汚れなき供物を捧げる。
Perfecto laetus honore §3.179Anchisen facio certum, remque ordine pando.
この礼拝を喜びのうちに終え、私はアンキーセースに事の次第を知らせ、すべてを順序立てて明らかにする。
§3.180Adgnovit prolem ambiguam geminosque parentes, §3.181seque novo veterum deceptum errore locorum.
彼は二重の血統と二人の祖先を認めた、そして古い土地に関する新しい思い違いによって、自分が欺かれていたことを。
§3.182Tum memorat: Nate, Iliacis exercite fatis, §3.183sola mihi talis casus Cassandra canebat.
それから彼は語った。 「我が子よ、イーリウムの運命に鍛えられた者よ、ただカッサンドラーだけが、私にこのような出来事を歌い告げていた。
§3.184Nunc repeto haec generi portendere debita nostro, §3.185et saepe Hesperiam, saepe Itala regna vocare.
今や私は、これらが我が一族に約束された未来として予告されていたことを思い出し、彼女がしばしばヘスペリアを、しばしばイタリアの王国を呼んでいたことを思い出す。
§3.186Sed quis ad Hesperiae venturos litora Teucros §3.187crederet, aut quem tum vates Cassandra moveret?
だが、テウクロスの一族がヘスペリアの海岸に来るなどと誰が信じただろうか、あるいはそのとき、予言者カッサンドラーが誰の心を動かしただろうか?
§3.188Cedamus Phoebo, et moniti meliora sequamur.
ポイボスに従おう。 そして忠告に従い、より良きものを求めよう。
§3.189Sic ait, et cuncti dicto paremus ovantes.
」彼はこう語り、私たちは全員、彼の言葉に喜びつつ従う。
§3.190Hanc quoque deserimus sedem, paucisque relictis §3.191vela damus, vastumque cava trabe currimus aequor.
私たちはこの居所も捨て去り、少数の者を残して帆を上げ、窪んだ木(の船)で広大な海を駆ける。
§3.192Postquam altum tenuere rates, nec iam amplius ullae §3.193adparent terrae, caelum undique et undique pontus, §3.194tum mihi caeruleus supra caput adstitit imber,
船が沖合に出て、もはやいかなる陸地も見えなくなり、四方にただ空、四方にただ海となったとき、私の頭上に青黒い雨雲が立ち込めた、闇と嵐を伴って。
§3.195noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris.
そして波は暗闇の中で荒れ狂った。
§3.196Continuo venti volvunt mare, magnaque surgunt §3.197aequora;
ただちに風が海をうねらせ、巨大な波が沸き立つ。
dispersi iactamur gurgite vasto;
私たちは散り散りになり、広大な深淵に投げ出される。
§3.198involvere diem nimbi, et nox umida caelum §3.199abstulit;
暗雲が昼を覆い隠し、湿った夜が天を奪い去った。
ingeminant abruptis nubibus ignes.
引き裂かれた雲から稲妻が激しくひらめく。
§3.200Excutimur cursu, et caecis erramus in undis.
私たちは進路を失い、見えざる波を彷徨う。
§3.201Ipse diem noctemque negat discernere caelo, §3.202nec meminisse viae media Palinurus in unda.
パリヌールス自身、空を見て昼と夜を区別できないと言い、波のただ中で航路を思い出すことができないと言う。
§3.203Tris adeo incertos caeca caligine soles §3.204erramus pelago, totidem sine sidere noctes.
私たちは実に見通しのきかぬ暗闇の中、うつろな太陽を三日間、海の上を彷徨い、同じく星のない夜を三夜彷徨う。
§3.205Quarto terra die primum se attollere tandem §3.206visa, aperire procul montis, ac volvere fumum.
四日目にようやく、初めて陸地が立ち上がるのが見え、遠くに山々が現れ、煙が立ち上るのが見えた。
§3.207Vela cadunt, remis insurgimus;
帆が下ろされ、私たちは櫂に力を込める。
haud mora nautae §3.208adnixi torquent spumas et caerula verrunt.
遅れることなく、船乗りたちは力を合わせて波をかき回し、青い海を薙ぐ。
§3.209Servatum ex undis Strophadum me litora primum §3.210accipiunt;
波から救われた私を、最初にストロパデス諸島の海岸が受け入れる。
Strophades Graio stant nomine dictae, §3.211insulae Ionio in magno, quas dira Celaeno §3.212Harpyiaeque colunt aliae, Phineia postquam
ストロパデスとはギリシアの名で呼ばれており、広大なイオニア海にある島々で、恐るべきケラエノーと他のハルピュイアたちが住んでいる。
§3.213clausa domus, mensasque metu liquere priores.
フィネウスの家が閉ざされ、彼女たちが恐れからかつての食卓を離れて以来。
§3.214Tristius haud illis monstrum, nec saevior ulla §3.215pestis et ira deum Stygiis sese extulit undis.
彼女ら以上に不気味な怪物はなく、それ以上に狂暴な疫病や神々の怒りがステュクスの波から現れたことはない。
§3.216Virginei volucrum voltus, foedissima ventris §3.217proluvies, uncaeque manus, et pallida semper §3.218ora fame.
鳥の体に乙女の顔、極めて不潔な腹の排泄物、鉤爪の手、そして飢えのために常に青ざめた顔。
§3.219Huc ubi delati portus intravimus, ecce §3.220laeta boum passim campis armenta videmus, §3.221caprigenumque pecus nullo custode per herbas.
私たちがここに漂着して港に入ると、見よ、肥えた牛の群れが野の至る所におり、山羊の群れが番人もなく草地の中にいるのが見える。
§3.222Inruimus ferro, et divos ipsumque vocamus §3.223in partem praedamque Iovem;
私たちは剣を持って襲いかかり、神々とユーピテル自身を獲物の分け前にあずかるよう呼び求める。
tum litore curvo §3.224exstruimusque toros, dapibusque epulamur opimis.
それから曲がった海岸に私たちは寝台を築き、豊かなごちそうで宴を催す。
§3.225At subitae horrifico lapsu de montibus adsunt §3.226Harpyiae, et magnis quatiunt clangoribus alas, §3.227diripiuntque dapes, contactuque omnia foedant §3.228immundo;
しかし突然、恐ろしい羽ばたきとともに、山からハルピュイアたちが現れ、大きな鳴き声とともに翼を羽ばたかせ、ごちそうを強奪し、不潔な接触によってすべてを汚す。
tum vox taetrum dira inter odorem.
不快な臭いの中に恐ろしい鳴き声が響く。
§3.229Rursum in secessu longo sub rupe cavata, §3.230arboribus clausi circum atque horrentibus umbris, §3.231instruimus mensas arisque reponimus ignem:
再び、はるか奥まった中、窪んだ岩陰に、周囲を樹木と恐ろしげな影で囲まれた場所で、私たちは食卓を整え、祭壇に再び火を置く。
§3.232rursum ex diverso caeli caecisque latebris §3.233turba sonans praedam pedibus circumvolat uncis, §3.234polluit ore dapes.
再び、空の異なる方向や見えない隠れ場所から、羽音を立てる群れが鉤爪の足で獲物の周りを飛び回り、その口でごちそうを汚す。
Sociis tunc, arma capessant, §3.235edico, et dira bellum cum gente gerendum.
そのとき私は仲間に、武器を取るように、そしてこの恐るべき一族と戦争を交えねばならぬと命じる。
§3.236Haud secus ac iussi faciunt, tectosque per herbam §3.237disponunt enses et scuta latentia condunt.
彼らは命じられた通りに行動し、草の中に剣を隠して配置し、盾を見えないように伏せる。

語釈・文法注

  1. 3.159tu moenia magnis / magna para — magnisは前行のventuros... nepotes(来たるべき子孫たち)を指す男性複数与格の名詞的用法。「偉大なる子孫たちのために、偉大な城壁(都市)を準備せよ」という意味になる。
  2. 3.173nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus / velatasque comas praesentiaque ora videbar; — videbar(〜のように思われた)は、非人称的な videbatur(〜のように見えた)ではなく、主語が ego(私)である人称的構文であり、不定詞 adgnoscere(認めること)を伴う。直訳すれば「私は(彼らの顔を)認めているように見えた」。
  3. 3.181seque novo veterum deceptum errore locorum. — 接続詞 que によって前行の prolem... geminosque parentes と並列された対格不定詞句(間接話法)。se(彼自身が)が主語であり、deceptum [esse](欺かれていたこと)が述語。veterum locorum(古い土地の)は errore(誤り)に係り、「かつての居住地に関する新たな誤解によって」の意味。
  4. 3.234Sociis tunc, arma capessant, / edico — edico(命令する)に導かれる間接命令。接続詞 ut が省略され、接続法現在 capessant が直接用いられている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §3.159-3.237. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.159-3.237

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。