Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §3.81-3.158

阿波罗的神谕与克里特岛的瘟疫

第 22 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

阿埃内阿斯一行抵达德洛斯岛,并获得阿波罗的神谕,命他们寻找祖先之地。安喀塞斯将其误判为克里特岛,众人前往定居却遭遇瘟疫,夜半时分特洛伊的家神向阿埃内阿斯显灵,启示他们真正的目的地是意大利。

§3.81vittis et sacra redimitus tempora lauro, §3.82occurrit; veterem Anchisen adgnovit amicum.
他的神圣太阳穴上缠着发带和神圣的月桂树叶,前来迎接我们;他认出了他的老朋友安喀塞斯。
§3.83Iungimus hospitio dextras, et tecta subimus.
我们以好客之礼执手相握,并步入他的居所。
§3.84Templa dei saxo venerabar structa vetusto: §3.85Da propriam, Thymbraee, domum; da moenia fessis §3.86et genus et mansuram urbem; serva altera Troiae §3.87Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli.
我虔诚地瞻仰着那用古老石块筑成的神之神殿: “提姆布拉之神啊,求你赐予我们自己的家园;赐予疲惫者城墙,以及子孙和永久的城市;请保全特洛伊的第二座佩尔加马,这从达纳奥斯人和无情阿基琉斯手中幸存下来的遗民。
§3.88Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes?
我们当追随谁? 你又命我们去往何方? 我们在何处安家?
§3.89Da, pater, augurium, atque animis inlabere nostris.
父亲啊,求你赐予神谕,并降临在我们的心中。
§3.90Vix ea fatus eram: tremere omnia visa repente, §3.91liminaque laurusque dei, totusque moveri §3.92mons circum, et mugire adytis cortina reclusis.
” 我刚说完这些话:突然间,一切似乎都在颤抖,神殿的门槛、神之月桂,以及周围的整座山峦都在移动,三脚祭坛在敞开的内殿中发出轰鸣。
§3.93Submissi petimus terram, et vox fertur ad auris: §3.94Dardanidae duri, quae vos a stirpe parentum §3.95prima tulit tellus, eadem vos ubere laeto §3.96accipiet reduces.
我们俯身趴在地上,一个声音传入耳畔: “坚韧的达尔达尼亚人啊,那最初从你们祖先的根源哺育了你们的土地,也将以同样丰饶的乳汁迎接你们的归来。
Antiquam exquirite matrem: §3.97hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris, §3.98et nati natorum, et qui nascentur ab illis.
去寻找你们古老的母亲吧:在这里,阿埃内阿斯的家族将统治所有的海岸,还有他子孙的子孙,以及从他们之后诞生的人。
§3.99Haec Phoebus; mixtoque ingens exorta tumultu §3.100laetitia, et cuncti quae sint ea moenia quaerunt, §3.101quo Phoebus vocet errantis iubeatque reverti?
” 波波斯如此说道;伴随着混杂着喧嚣的巨大喜悦油然而生,众人皆询问那城墙究竟何在,波波斯究竟把迷途者召向何方,又命他们回到哪里?
§3.102Tum genitor, veterum volvens monumenta virorum, §3.103Audite, O proceres ait et spes discite vestras: §3.104Creta Iovis magni medio iacet insula ponto; §3.105mons Idaeus ubi, et gentis cunabula nostrae.
这时,父亲思索着古人的历史遗迹,说道:“听着,诸位首领,并知晓你们的希望:伟大的朱庇特之岛克里特横卧在海中央,那里有伊达山,也就是我们部族的摇篮。
§3.106Centum urbes habitant magnas, uberrima regna; §3.107maximus unde pater, si rite audita recordor, §3.108Teucrus Rhoeteas primum est advectus in oras, §3.109optavitque locum regno.
他们居住在百座巨大的城市、极其丰饶的王国中,从这里,我们最古老的祖先,如果我没记错所听闻的,特乌克罗斯最初就是抵达了雷蒂乌姆的海岸,并为他的王国选择了地方。
Nondum Ilium et arces §3.110Pergameae steterant; habitabant vallibus imis.
那时伊利乌姆和佩尔加马的城堡尚未建立;他们居住在深谷之中。
§3.111hinc mater cultrix Cybeli Corybantiaque aera §3.112Idaeumque nemus; hinc fida silentia sacris, §3.113et iuncti currum dominae subiere leones.
从这里,居住在库贝勒山的母亲、科律班特斯的青铜器,以及伊达的圣林得以传来;从这里,对秘仪的忠诚缄默得以确立,还有套着轭的狮子走到了女主人的战车之下。
§3.114Ergo agite, et, divom ducunt qua iussa, sequamur; §3.115placemus ventos et Gnosia regna petamus.
因此,行动起来吧,神明的命令引向何方,我们就追随到何方,让我们抚平风浪,前往克诺索斯的王国。
§3.116Nec longo distant cursu; modo Iuppiter adsit, §3.117tertia lux classem Cretaeis sistet in oris.
路途并不遥远;只要朱庇特同在,第三日的曙光就会将船队带到克里特的海岸。
§3.118Sic fatus, meritos aris mactavit honores, §3.119taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo §3.120nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam.
” 他这样说着,在祭坛上献上了应得的祭礼,向涅普图努斯献上一头公牛,向你,美丽的阿波罗,献上一头公牛,向“风暴”献上一只黑色的牲畜,向吉祥的西风献上一只白色的。
§3.121Fama volat pulsum regnis cessisse paternis §3.122Idomenea ducem, desertaque litora Cretae §3.123hoste vacare domos, sedesque adstare relictas.
有传言飞传,领袖伊多墨纽斯已被逐出父祖的王国,克里特的海岸已被废弃,房屋没有敌人而空置着,留下的住所正等待着。
§3.124Linquimus Ortygiae portus, pelagoque volamus, §3.125bacchatamque iugis Naxon viridemque Donysam, §3.126Olearon, niveamque Paron, sparsasque per aequor §3.127Cycladas, et crebris legimus freta consita terris.
我们离开奥尔提基亚的港口,在海上飞驰,掠过山峦上狂欢着巴克科斯节的纳克索斯和翠绿的多纽萨,奥利亚罗斯、雪白的帕罗斯,以及散布在海面上的基克拉泽斯群岛,我们在布满众多陆地的海峡中穿行。
§3.128Nauticus exoritur vario certamine clamor; §3.129hortantur socii: Cretam proavosque petamus!
水手们的喧嚣在各种竞争中响起,同伴们互相激励:“让我们前往克里特和祖先之地!
§3.130Prosequitur surgens a puppi ventus euntis §3.131et tandem antiquis Curetum adlabimur oris.
” 从船尾升起的风伴随着前行的我们,最终我们降临在库勒特斯人古老的海岸。
§3.132Ergo avidus muros optatae molior urbis, §3.133Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem §3.134hortor amare focos arcemque attollere tectis.
因此,我热切地筑起心仪之城的城墙,称之为佩尔加梅亚,并勉励因这名字而喜悦的人民热爱他们的家园,并在房屋上建立起城堡。
§3.135Iamque fere sicco subductae litore puppes; §3.136conubiis arvisque novis operata iuventus; §3.137iura domosque dabam: subito cum tabida membris, §3.138corrupto caeli tractu, miserandaque venit §3.139arboribusque satisque lues et letifer annus.
此刻,船只已几乎全部拖上干燥的海岸;青年们正忙于新的婚事和开垦耕作,我正在颁布法律、分配房屋:突然间,由于天空受到了污染,一种令人痛惜的、能使肢体腐烂的瘟疫降临了,它降临在树木和作物上,带来了一个死神荒废的年份。
§3.140Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant §3.141corpora; tum sterilis exurere Sirius agros; §3.142arebant herbae, et victum seges aegra negabat.
人们舍弃了甜美的生命,或者拖着病弱的身躯;随后,天狼星烤焦了荒芜的田野;草木枯萎,病弱的庄稼拒绝提供粮食。
§3.143Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso §3.144hortatur pater ire mari, veniamque precari: §3.145quam fessis finem rebus ferat; unde laborum §3.146temptare auxilium iubeat; quo vertere cursus.
父亲再次勉励我们回到奥尔提基亚的神谕所和阿波罗那里,重新跨越海洋,去恳求宽恕:他会为我们疲惫的处境带来什么终结;他命令我们在何处寻找苦难的解救;我们的航向该转往何方。
§3.147Nox erat, et terris animalia somnus habebat: §3.148effigies sacrae divom Phrygiique Penates, §3.149quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis §3.150extuleram, visi ante oculos adstare iacentis §3.151in somnis, multo manifesti lumine, qua se §3.152plena per insertas fundebat luna fenestras; §3.153tum sic adfari et curas his demere dictis: §3.154Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est, §3.155hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit.
那是深夜,睡眠主宰着大地上的生灵:众神的神圣雕像和弗里吉亚的半神,也就是我带着他们从特洛伊以及城市燃着的烈火中带出来的那些,在我躺下入睡时,似乎呈现在我的眼前,在明亮的光线中清晰可见,那光线是满月透过嵌在墙上的窗子洒进来的;然后,他们似乎如此开口,并用这些话语消除了我的忧虑: “阿波罗在你到达奥尔提基亚时准备对你说的,在这里他就已宣告,看啊,他自愿将我们派到你的门槛前。
§3.156Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, §3.157nos tumidum sub te permensi classibus aequor, §3.158idem venturos tollemus in astra nepotes,
在达尔达尼亚被焚烧时,我们追随了你和你的武力,我们随你用船队跨越了汹涌的海洋,同样是我们,将把你未来的子孙提升到星空,

词汇与语法注释

  1. 3.81sacra redimitus tempora lauro — 过去受动分词 redimitus 带有希腊语式的关系宾格 tempora,在意义上起中动语态作用,意为“将自己神圣的太阳穴缠上”。
  2. 3.92mugire adytis cortina reclusis — mugire 是历史不定式,用作主句的限定动词。其主语为 cortina(三脚祭坛),而 adytis reclusis 是夺格绝对结构,意为“在内殿敞开的情况下”。
  3. 3.121Fama volat pulsum regnis cessisse — 由主句 Fama volat 引导的“宾格加不定式”间接引语。Idomenea 是不定式 cessisse 的主语宾格,接下来的不定式 vacare 和 adstare 同样依赖于 Fama。
  4. 3.137subito cum tabida membris ... venit ... lues — “逆时相的 cum”(cum inversum)句型。在主句用未完成过去时(dabam)描述持续状态的过程中,用 cum 加上直说法的完成时(venit)来突显突然发生的事件。
  5. 3.150visi ante oculos adstare iacentis — visi (sunt) 是人称构型,意为“(他们)显现为/似乎”,其后补足不定式 adstare。iacentis 是分词 iacens 的单数属格,修饰文境中省略的 me,意为“在躺卧着的(我的)眼前”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §3.81-3.158. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.81-3.158

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。