Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §3.478-3.558

アンドロマケーとの別れとイタリア到達

27 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ヘレノスとアンドロマケーに見送られ、アスカニオスに亡き息子の面影を重ねるアンドロマケーとの悲しい別れを経て、アエネアースたちは再び出航する。ついにイタリアに到達した彼らは、最初の吉凶交じる予兆を目にする。

§3.478Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est;
しかしながら、この地を海路で通り過ぎる必要がある。
§3.479Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo.
アポローンが指し示すアウソニアのあの部分は、はるか遠くにある。
§3.480Vade ait O felix nati pietate.
「進め、」と彼は言う、「息子の敬虔さによって祝福された者よ。
Quid ultra
これ以上、私は言葉を重ねて、湧き起こる南風を長引かせるべきだろうか。
§3.481provehor, et fando surgentis demoror austros? §3.482Nec minus Andromache digressu maesta supremo §3.483fert picturatas auri subtemine vestes §3.484et Phrygiam Ascanio chlamydem (nec cedit honore), §3.485textilibusque onerat donis, ac talia fatur:
」最後となった旅立ちに、悲しみに沈むアンドロマケーも同様に、金糸で模様を織り込んだ衣服や、そしてアスカニオスにはフリュギアの外套を(その贈り物の敬意においても劣ることはない)、織物の贈り物で彼を満たし、このような言葉を語りかける。
§3.486Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum
「私の手の記念となるこれらも受け取っておくれ、我が子よ。
§3.487sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, §3.488coniugis Hectoreae.
そしてアンドロマケーの、ヘクトールの妻としての永年の愛を証しするものとしておくれ。
Cape dona extrema tuorum, §3.489O mihi sola mei super Astyanactis imago:
あなたの身内の最後の贈り物を受け取っておくれ、おお、私にとって、亡きアスティアナクスの唯一残された面影よ。
§3.490sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat;
あの子もこのように目を、このように手を、このように顔を動かしていた。
§3.491et nunc aequali tecum pubesceret aevo.
生きていれば、今ごろあなたと同じ年頃になり、共に青春を迎えていただろうに。
§3.492Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis:
」出発にあたって、私は涙をあふれさせながら彼らに語りかけた。
§3.493Vivite felices, quibus est fortuna peracta §3.494iam sua;
「幸せに生きておくれ、自らの運命をすでに全うした人々よ。
nos alia ex aliis in fata vocamur.
私たちは次から次へと異なる運命に召喚されている。
§3.495Vobis parta quies;
あなた方には安息がもたらされた。
nullum maris aequor arandum, §3.496arva neque Ausoniae semper cedentia retro §3.497quaerenda.
耕すべき海の広がりはなく、常に後退していくアウソニアの耕地を追い求める必要もない。
Effigiem Xanthi Troiamque videtis
あなた方はクセントスの模造と、あなた方自身の手が築いたトロイアを見ている。
§3.498quam vestrae fecere manus, melioribus, opto, §3.499auspiciis, et quae fuerit minus obvia Graiis.
願わくは、それがより良き吉兆の下にあり、ギリシア人に出会うことのより少ないものでありますように。
§3.500Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva §3.501intraro, gentique meae data moenia cernam, §3.502cognatas urbes olim populosque propinquos, §3.503Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor §3.504atque idem casus, unam faciemus utramque §3.505Troiam animis;
もし私がいつか、ティブリス川とティブリス近傍の耕地に入り、我が一族に与えられた城壁を目にするときには、血を分けた都市、同胞の民たちを、いつの日か、エペイロスとヘスペリアにおいて、同じダルダノスを祖とし、そして同じ運命をたどった者として、私たちは双方の都市を一つに、心において一つのトロイアとしよう。
maneat nostros ea cura nepotes.
この配慮が私たちの子孫に受け継がれますように。
§3.506Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta,
私たちは海へと進み、隣接するケラウニアの崖の近くを通る。
§3.507unde iter Italiam cursusque brevissimus undis.
そこからはイタリアへの道があり、波路を超える最短の航路となる。
§3.508Sol ruit interea et montes umbrantur opaci;
その間に日は沈み、暗い山々は影に覆われる。
§3.509sternimur optatae gremio telluris ad undam, §3.510sortiti remos, passimque in litore sicco
私たちは待ち望んだ土地の懐、波打ち際に身を横たえ、割り当てられた櫂の傍ら、乾いた岸辺のあちこちで体を休める。
§3.511corpora curamus; fessos sopor inrigat artus.
眠りが疲れた手足に潤いを与える。
§3.512Necdum orbem medium Nox horis acta subibat: §3.513haud segnis strato surgit Palinurus et omnis §3.514explorat ventos, atque auribus aera captat;
時間は進み、夜がまだ天球の半ばに達しない頃、怠ることなくパリヌールスは床から起き上がり、すべての風を探り、耳で空気の動きを捉える。
§3.515sidera cuncta notat tacito labentia caelo, §3.516Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones, §3.517armatumque auro circumspicit Oriona.
静かな天を巡るすべての星々に目を留める、アルクトゥールス、雨を呼ぶヒュアデス、双子の熊の星座、そして金で武装したオリオーンを見渡す。
§3.518Postquam cuncta videt caelo constare sereno, §3.519dat clarum e puppi signum;
澄んだ空にすべてが乱れなく整っているのを見て、彼は船尾から澄んだ合図を送る。
nos castra movemus, §3.520temptamusque viam et velorum pandimus alas.
私たちは陣を引き払い、旅路へと挑み、帆の翼を広げる。
§3.521Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, §3.522cum procul obscuros collis humilemque videmus §3.523Italiam.
星々が追い払われ、曙光(アウローラ)が赤く染まり始める頃、私たちは遠くに、かすんだ丘陵と低く平らなイタリアを見る。
Italiam primus conclamat Achates,
最初にあのアカテースが「イタリアだ!
§3.524Italiam laeto socii clamore salutant.
」と叫び、「イタリアだ! 」と同胞たちも歓喜の声を上げて挨拶を送る。
§3.525Tum pater Anchises magnum cratera corona §3.526induit, implevitque mero, divosque vocavit §3.527stans celsa in puppi:
そのとき、父アンキーセースは大きな杯を花冠で飾り、生酒を満たして、神々を呼び求めた、高い船尾に立ちながら。
§3.528Di maris et terrae tempestatumque potentes, §3.529ferte viam vento facilem et spirate secundi.
「海と陸、そして嵐を支配する神々よ、風をもって航路を平易にし、順風を吹き送ってください。
§3.530Crebrescunt optatae aurae portusque patescit §3.531iam propior, templumque adparet in arce Minervae.
」待ち望んだ微風は強まり、港が開けて見え、すでに間近に迫り、ミネルウァの砦の上に神殿が姿を現す。
§3.532Vela legunt socii et proras ad litora torquent.
同胞たちは帆をたたみ、船首を岸辺へと向ける。
§3.533Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum,
東風の波によって弓状に湾曲した港。
§3.534obiectae salsa spumant aspargine cautes;
立ちふさがる岩礁は塩辛い飛沫で泡立っている。
§3.535ipse latet;
港自体は隠れている。
gemino demittunt bracchia muro §3.536turriti scopuli, refugitque ab litore templum.
塔を載せたような岩壁が、二重の壁のように腕を伸ばし、神殿は岸辺から後退して見える。
§3.537Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi §3.538tondentis campum late, candore nivali.
ここで私は最初の前兆となる、草地で広く平原の草をはんでいる、雪のように白い四頭の馬を見た。
§3.539Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas
すると父アンキーセースが言う。 「おお、もてなしの地よ、お前は戦争をもたらすのか。
§3.540bello armantur equi, bellum haec armenta minantur.
馬たちは戦争のために武装され、この群れは戦争を威嚇している。
§3.541Sed tamen idem olim curru succedere sueti §3.542quadrupedes, et frena iugo concordia ferre;
しかしながら、やはり同じ四足獣たちがかつて戦車に従うことに慣らし、軛の下で調和のとれた手綱を受け入れてきた。
§3.543spes et pacis ait.
平和への希望もある」と彼は言う。
Tum numina sancta precamur §3.544Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis, §3.545et capita ante aras Phrygio velamur amictu;
そして私たちは、歓喜する私たちを最初に受け入れてくれた、武器を響かせるパラスの聖なる神性を祈り、祭壇の前でフリュギアの外套で頭を覆う。
§3.546praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite §3.547Iunoni Argivae iussos adolemus honores.
そして、ヘレノスが与えた最も重要な教えに従い、指示通りに、アルゴスのユーノーに命じられた供物を捧げて燃やす。
§3.548Haud mora, continuo perfectis ordine votis, §3.549cornua velatarum obvertimus antemarum, §3.550Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva.
遅滞なく、直ちに順序に従って誓願が果たされると、私たちは帆を張った帆げたの端を回し、ギリシア生まれの者たちの家々や、警戒すべき耕地を後にする。
§3.551Hinc sinus Herculei (si vera est fama) Tarenti §3.552cernitur; attollit se diva Lacinia contra, §3.553Caulonisque arces et navifragum Scylaceum.
ここから、ヘラクレスの(もし噂が真実なら)タレントゥムの湾が見え、その向かいにはラキニアの女神(の神殿)がそびえ立ち、カウローンの砦と船を難破させるスキュラケウムが見える。
§3.554Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, §3.555et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa §3.556audimus longe fractasque ad litora voces,
そのとき、遠く波間からトリナクリアのエトナ山が見え、海の巨大なうめき声と、波に叩かれる岩壁を、私たちは遥かに聞き、また岸辺に砕ける波の音を聞く。
§3.557exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae.
浅瀬は波立ち、潮によって砂が混ざり合う。
§3.558Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis:
すると父アンキーセースは言う。 「疑いなく、これがあのカリュブディスだ。 」

語釈・文法注

  1. 3.478praeterlabare — 接続法現在受動態(異態)二人称単数形 praeterlabaris の代替詩的形式。necesse est(〜する必要がある)に導かれ、接続法名詞節(ut の省略)を構成する。
  2. 3.484honore — 名詞 honor(敬意、名誉、贈り物)の単数奪格。自動詞 cedere(劣る、譲る)とともに用いられ、「〜において劣る」という観点を示す「観点の奪格」(ablative of specification)として解釈される。
  3. 3.491pubesceret — 動詞 pubescere(青年期に達する)の接続法未完了過去三人称単数形。条件節が省略された反実仮想(もし彼が生きていれば、という文脈)の帰結節を表し、「今ごろ〜していただろうに」という現在の事実に反する事態を示す。
  4. 3.507Italiam — 固有名詞の対格形。地名や方向を示す際、散文では通常前置詞 ad や in を伴うが、詩的表現においては前置詞が省略され、対格単独で移動の目的地(向地の対格)を表している。
  5. 3.543pacis — 名詞 pax(平和)の属格形。名詞 spes(希望)に係る客観的属格であり、「平和に対する希望」という意味関係を構成する。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §3.478-3.558. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.478-3.558

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。