Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §3.478-3.558

告别安德洛玛刻与抵达意大利

第 27 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

在与赫勒诺斯和安德洛玛刻艰难告别后(安德洛玛刻在阿斯卡尼乌斯身上看到了亡子的影子),埃涅阿斯一行重新启航。他们终于抵达意大利海岸,并目睹了预示着战争与和平的首个神兆。

§3.478Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est; §3.479Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo.
然而,你仍必须在海上驶过这片土地;阿波罗所指出的那部分奥索尼亚,还在遥远的地方。
§3.480Vade ait O felix nati pietate.
“去吧,” 他说道, “因儿子的虔敬而幸福的人啊。
Quid ultra §3.481provehor, et fando surgentis demoror austros?
我何必再多言,以言语耽搁那正在升起的南风呢?
§3.482Nec minus Andromache digressu maesta supremo §3.483fert picturatas auri subtemine vestes §3.484et Phrygiam Ascanio chlamydem (nec cedit honore), §3.485textilibusque onerat donis, ac talia fatur: §3.486Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum §3.487sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, §3.488coniugis Hectoreae.
” 在最后诀别之时,满怀哀伤的安德洛玛刻也同样带来了用金线织出图案的衣裳,还有给阿斯卡尼乌斯的一领弗里吉亚斗篷(在礼数的尊重上也毫不逊色),用这些织成的礼物堆满他的双手,并如此说道: “也收下这些吧,孩子,愿它们成为我亲手缝制的纪念,见证安德洛玛刻长久的爱,她是赫克托耳的妻子。
Cape dona extrema tuorum, §3.489O mihi sola mei super Astyanactis imago: §3.490sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat; §3.491et nunc aequali tecum pubesceret aevo.
收下你亲人们这最后的礼物吧,哦,对我来说,这是我那阿斯提阿纳克斯唯一留存的幻影:他昔日也是这般眼神,这般双手,这般神容;若他还活着,如今该与你同岁,一同迈向青春。
§3.492Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis: §3.493Vivite felices, quibus est fortuna peracta §3.494iam sua; nos alia ex aliis in fata vocamur.
” 临别之际,我热泪盈眶,对他们说道: “愿你们幸福地生活,你们自己的命运已经尘埃落定;而我们却被从一个命运召唤到另一个命运中去。
§3.495Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum, §3.496arva neque Ausoniae semper cedentia retro §3.497quaerenda.
你们已赢得了安宁;无需再去耕耘任何海面,也无需再去寻找那不断向后退去的奥索尼亚的田野。
Effigiem Xanthi Troiamque videtis
你们眼前的,是克桑托斯的缩影以及一座由你们亲手建立的特洛伊。
§3.498quam vestrae fecere manus, melioribus, opto, §3.499auspiciis, et quae fuerit minus obvia Graiis.
我祈祷,它在更美好的神启下成长,并且更少受到希腊人的侵害。
§3.500Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva §3.501intraro, gentique meae data moenia cernam, §3.502cognatas urbes olim populosque propinquos, §3.503Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor §3.504atque idem casus, unam faciemus utramque §3.505Troiam animis; maneat nostros ea cura nepotes.
若有一天我进入了台伯河以及台伯河附近的田野,望见那赐予我族人的城墙,有朝一日,对于那同气连枝的城市和亲近的族人—— 无论是在伊庇鲁斯还是在赫斯佩里亚,同以达耳达诺斯为始祖,并且历经相同的命运,我们将在心灵中把这两个城市融合成同一个特洛伊;让这份心愿留在我们子孙后代的心中。
§3.506Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta, §3.507unde iter Italiam cursusque brevissimus undis.
我们在海上向前驶去,紧邻着临近的凯劳尼亚悬崖,从那里有通往意大利的路途,以及越过波涛的最短航线。
§3.508Sol ruit interea et montes umbrantur opaci; §3.509sternimur optatae gremio telluris ad undam, §3.510sortiti remos, passimque in litore sicco §3.511corpora curamus; fessos sopor inrigat artus.
其间落日西沉,幽暗的山峦笼罩在阴影之中;我们在那令人期盼的土地的怀抱里,水面旁展平身体,我们抽签分配了船桨,在干燥的沙滩上四处散开,调养身体;沉睡润泽了疲惫的四肢。
§3.512Necdum orbem medium Nox horis acta subibat: §3.513haud segnis strato surgit Palinurus et omnis §3.514explorat ventos, atque auribus aera captat; §3.515sidera cuncta notat tacito labentia caelo, §3.516Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones, §3.517armatumque auro circumspicit Oriona.
时光流转,夜色尚未行至中天:毫不懈怠的帕利努鲁斯已从榻上起身,探察所有的风向,并用双耳捕捉微风的声音;他注视着在寂静夜空中流转的群星,大角星、带来雨水的毕星团、以及大熊和小熊两星座,并巡视着那佩带金兵器的奥里温。
§3.518Postquam cuncta videt caelo constare sereno, §3.519dat clarum e puppi signum; nos castra movemus, §3.520temptamusque viam et velorum pandimus alas.
见晴朗的天空中万物各安其位,他从船尾发出了清脆的信号;我们便拔营启程,踏上征途,并展开发开如翼的船帆。
§3.521Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, §3.522cum procul obscuros collis humilemque videmus §3.523Italiam.
当群星隐去,曙光初现、天边泛起红晕之时,我们望见远方那依稀的丘陵,以及低平的意大利。
Italiam primus conclamat Achates,
阿卡特斯首先高喊道:“意大利!
§3.524Italiam laeto socii clamore salutant.
” 伴随着欢呼,同伴们向“意大利! ”致敬。
§3.525Tum pater Anchises magnum cratera corona §3.526induit, implevitque mero, divosque vocavit §3.527stans celsa in puppi: §3.528Di maris et terrae tempestatumque potentes, §3.529ferte viam vento facilem et spirate secundi.
这时,父亲安喀塞斯用花冠装点起一只巨大的酒杯,将其斟满纯酒,并向众神祈祷,他站立在巍峨的船尾之上: “主宰海洋、陆地与风暴的众神啊,请借风力赐予顺畅的路途,并赐予我们温和的顺风。
§3.530Crebrescunt optatae aurae portusque patescit §3.531iam propior, templumque adparet in arce Minervae.
” 令人期盼的微风渐强,港湾展现出来,已在咫尺,密涅瓦城堡上的神殿也显露无遗。
§3.532Vela legunt socii et proras ad litora torquent.
伴侣们收起风帆,将船首转回岸边。
§3.533Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum, §3.534obiectae salsa spumant aspargine cautes; §3.535ipse latet; gemino demittunt bracchia muro §3.536turriti scopuli, refugitque ab litore templum.
港口在东风掀起的波涛下弯曲成弓形,矗立其间的礁石在咸涩的浪花中翻腾着泡沫;港口本身隐蔽不现;如塔般的悬崖伸出双臂,形成两道长墙,而那座神殿则仿佛自海岸边向后退去。
§3.537Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi §3.538tondentis campum late, candore nivali.
在这里,我看见了第一个神兆,有四匹马在草地上宽阔地啃食着牧草,它们的毛发洁白如雪。
§3.539Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas §3.540bello armantur equi, bellum haec armenta minantur.
父亲安喀塞斯说: “噢,好客之邦啊,你带来了战争;骏马是为战事而备,这些畜群也在威吓着战争。
§3.541Sed tamen idem olim curru succedere sueti §3.542quadrupedes, et frena iugo concordia ferre; §3.543spes et pacis ait.
但然而,这些四足动物昔日也惯于驾辕拉车,并在轭下顺从地套上手缰;也有和平的希望,” 他说道。
Tum numina sancta precamur §3.544Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis, §3.545et capita ante aras Phrygio velamur amictu; §3.546praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite §3.547Iunoni Argivae iussos adolemus honores.
接着,我们向鸣兵击甲的帕拉斯那神圣的意志祈求,她是第一位接纳了欢腾的我们的神,在祭坛前用弗里吉亚的头巾蒙住我们的头;并遵循赫勒诺斯所赐予的最重要的教诲,按礼仪向阿耳戈斯的朱诺焚烧规定的祭品。
§3.548Haud mora, continuo perfectis ordine votis, §3.549cornua velatarum obvertimus antemarum, §3.550Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva.
毫不拖延,我们依照顺序立即完成了祈愿,便调转挂着风帆的船桅之尖,离开了那些希腊后裔的家园和令人猜疑的土地。
§3.551Hinc sinus Herculei (si vera est fama) Tarenti §3.552cernitur; attollit se diva Lacinia contra, §3.553Caulonisque arces et navifragum Scylaceum.
由此望去,是赫拉克勒斯的(若传闻不虚)塔兰托海湾;对面耸立着拉西尼亚女神的神殿,还有考隆的城堡和容易使船只触礁的斯基拉奇乌姆。
§3.554Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, §3.555et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa §3.556audimus longe fractasque ad litora voces, §3.557exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae.
此时,特里纳克里亚的埃特纳火山从波涛深处隐约显现,我们远远地听到了大海那巨大的呻吟、拍击着礁石的浪潮,以及破碎在岸边的涛声;浅滩在翻滚,泥沙随海潮而浑浊。
§3.558Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis:
于是父亲安喀塞斯高呼: “这必定就是那卡律布迪斯! ”

词汇与语法注释

  1. 3.478praeterlabare — 异态动词第二人称单数现在时虚拟式 praeterlabaris 的诗歌交替形式。由 necesse est(必须)引导,省略了 ut。
  2. 3.484honore — 名词 honor(敬意、礼物)的单数夺格。与动词 cedere(逊色、让步)连用,用作“关系夺格”(ablative of specification),表示安德洛玛刻在礼数的尊重或慷慨上毫不逊色。
  3. 3.491pubesceret — 动词 pubescere(步入青年期)的未完成过去时虚拟式第三人称单数。用于省去了条件从句的虚拟语气主句(暗指“如果他还活着”),表示与现在事实相反的假设。
  4. 3.507Italiam — 专有名词的宾格形式。在散文中通常需要介词 ad 或 in 来表示方向或目的地,但在诗歌用法中介词被省略,单用宾格表示移动的终点(方向宾格)。
  5. 3.543pacis — 名词 pax(和平)的单数属格。用作名词 spes(希望)的宾格性属格(objective genitive),意为“对和平的希望”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §3.478-3.558. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.478-3.558

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。