Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §3.399-3.477

ヘレノスの航路への助言と惜別の贈り物

26 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ヘレノスはアエネーアスに対し、イタリア南部のギリシア人入植地を避けてシケリアを迂回し、スキュラとカリュブディスの危険を避けるよう警告する。さらにクーマエのシビュラに神託を求めるべきだと諭し、旅立ちに際して惜しみない贈り物を贈る。

§3.399Hic et Narycii posuerunt moenia Locri, §3.400et Sallentinos obsedit milite campos §3.401Lyctius Idomeneus;
ここにはナリュクスのロクリス人たちも城壁を築き、リクトスのイドメネウスが兵をもってサッレンティニの平野を包囲した。
hic illa ducis Meliboei §3.402parva Philoctetae subnixa Petelia muro.
ここにはメリボイアの指導者フィロクテテースの、あの小さなペテリアが城壁に依拠してそびえている。
§3.403Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes, §3.404et positis aris iam vota in litore solves, §3.405purpureo velare comas adopertus amictu,
さらに、船団が海を渡って停泊し、すでに岸辺に祭壇を築いて誓願を果たすときには、紫色の外套で頭を覆い、髪を隠しなさい。
§3.406ne qua inter sanctos ignis in honore deorum §3.407hostilis facies occurrat et omina turbet.
神々を敬う聖なる火の間に、いかなる敵の顔も現れて吉兆を乱すことのないように。
§3.408Hunc socii morem sacrorum, hunc ipse teneto:
この儀式の慣習を、あなたの同胞たちも、あなた自身も守るがよい。
§3.409hac casti maneant in religione nepotes.
この清らかな信仰を、あなたの子孫たちも守り続けるように。
§3.410Ast ubi digressum Siculae te admoverit orae §3.411ventus, et angusti rarescent claustra Pelori, §3.412laeva tibi tellus et longo laeva petantur
しかし、出発したあなたを風がシケリアの岸辺へと近づけ、狭いペロールスの障壁が開いて見えるようになるときには、左側の土地と、左側の海を、長い迂回路をもって目指しなさい。
§3.413aequora circuitu: dextrum fuge litus et undas.
右側の岸辺と波は避けよ。
§3.414Haec loca vi quondam et vasta convolsa ruina— §3.415tantum aevi longinqua valet mutare vetustas— §3.416dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus
かつてこれらの場所は、激しい力と巨大な崩壊によって引き裂かれ―― はるかなる時を経た古さは、それほどの変化をもたらし得るのだ―― ばらばらになったと言われている。
§3.417una foret;
かつては両方の土地が連なる一つであったにもかかわらず。
venit medio vi pontus et undis §3.418Hesperium Siculo latus abscidit, arvaque et urbes §3.419litore diductas angusto interluit aestu.
海が激しい力をもって中間に入り込み、その波でヘスペリアの側をシケリアから切り離し、耕地と都市を引き裂かれた岸辺の間で、狭い海峡をもって流れ通るようになったのだ。
§3.420Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis §3.421obsidet, atque imo barathri ter gurgite vastos §3.422sorbet in abruptum fluctus, rursusque sub auras §3.423erigit alternos et sidera verberat unda.
右側はスキュラが、左側は執拗なカリュブディスが占拠し、奈落の底の渦巻きで三度、巨大な波を深淵へと吸い込み、再び交互に空へと吹き上げ、波で星々を打つ。
§3.424At Scyllam caecis cohibet spelunca latebris, §3.425ora exsertantem et navis in saxa trahentem.
しかし、スキュラは暗い隠れ家である洞窟に閉じ込められており、顔を突き出して船を岩へと引きずり込む。
§3.426Prima hominis facies et pulchro pectore virgo §3.427pube tenus, postrema immani corpore pristis, §3.428delphinum caudas utero commissa luporum.
上部は人間の姿で、下腹部までは美しい胸をした処女であり、下部は巨大な体の怪魚であって、狼たちの腹にイルカの尾を結合させている。
§3.429Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni §3.430cessantem, longos et circumflectere cursus, §3.431quam semel informem vasto vidisse sub antro §3.432Scyllam, et caeruleis canibus resonantia saxa.
トリナクリアのパキュノスの回航点を時間をかけて巡り、長い航路を迂回する方がはるかに勝っている、巨大な洞窟の下で醜悪なスキュラや、青い犬たちの吠え声が響く岩を一度でも見るよりは。
§3.433Praeterea, si qua est Heleno prudentia, vati §3.434si qua fides, animum si veris implet Apollo, §3.435unum illud tibi, nate dea, proque omnibus unum §3.436praedicam, et repetens iterumque iterumque monebo:
さらに、もしヘレノスにいささかの知恵があり、預言者にいささかの信頼があり、アポローンが彼の心に真実を満たしているならば、女神の息子よ、ただこの一つのことを、他のすべてのことに代えて、あなたに告げ、繰り返し何度も警告しよう。
§3.437Iunonis magnae primum prece numen adora;
まず、大いなるユーノーの神意を祈りをもって崇めよ。
§3.438Iunoni cane vota libens, dominamque potentem §3.439supplicibus supera donis: sic denique victor
ユーノーに喜びを抱いて誓願を歌い、力ある女王をへりくだった贈り物で味方に引き入れよ。
§3.440Trinacria finis Italos mittere relicta.
そうすればついに、あなたは勝利者としてトリナクリアを去り、イタリアの領土へと送り出されるだろう。
§3.441Huc ubi delatus Cumaeam accesseris urbem, §3.442divinosque lacus, et Averna sonantia silvis, §3.443insanam vatem aspicies, quae rupe sub ima §3.444fata canit, foliisque notas et nomina mandat.
ここに漂着してクーマエの都市、そして神聖な湖や、森に鳴り響くアウェルヌスに近づいたとき、岩の底で運命を歌い、木の葉に文字と名前を委ねる狂乱の預言者を見るだろう。
§3.445Quaecumque in foliis descripsit carmina virgo, §3.446digerit in numerum, atque antro seclusa relinquit.
その乙女は、木の葉に書き留めたあらゆる託言を順序正しく整え、洞窟の中に隔離して残す。
§3.447Illa manent immota locis, neque ab ordine cedunt;
それらはその場所に動かずに留まり、順序から外れることはない。
§3.448verum eadem, verso tenuis cum cardine ventus §3.449impulit et teneras turbavit ianua frondes, §3.450numquam deinde cavo volitantia prendere saxo, §3.451nec revocare situs aut iungere carmina curat:
しかし、扉の軸が回ったときに、かすかな風がそれらを押し、開いた扉が柔らかい葉を乱すと、彼女はその後、うつろな岩の中で飛び散るそれらを捕らえようとも、その位置を戻そうとも、託言を繋ぎ合わせようともしない。
§3.452inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae.
相談に来た人々は助言を得られぬまま立ち去り、シビュラの住処を嫌悪する。
§3.453Hic tibi ne qua morae fuerint dispendia tanti,—
ここでは、いかなる遅滞の損失も、あなたにとってそれほど大きなものであってはならない。
§3.454quamvis increpitent socii, et vi cursus in altum §3.455vela vocet, possisque sinus implere secundos,— §3.456quin adeas vatem precibusque oracula poscas §3.457ipsa canat, vocemque volens atque ora resolvat.
―― たとえ同胞たちが急かし、航路が力強く深海へと帆を呼び、順風で帆を膨らませることができるとしても―― あなたがその預言者のもとに赴き、彼女自身が託言を歌い、自ら進んで声を出して口を開くようにと祈りで求めることを遮るほどであってはならない。
§3.458Illa tibi Italiae populos venturaque bella, §3.459et quo quemque modo fugiasque ferasque laborem §3.460expediet, cursusque dabit venerata secundos.
彼女はあなたに、イタリアの諸民族や来たるべき戦争、そしてあなたがそれぞれの苦難をいかにして避け、いかにして耐えるべきかを解き明かし、敬意を払われれば、順調な航路を与えてくれるだろう。
§3.461Haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri.
これらが、私たちの声によってあなたに警告することが許されていることだ。
§3.462Vade age, et ingentem factis fer ad aethera Troiam.
さあ進め、そして偉大なトロイアを行いによって天へと高めよ。
§3.463Quae postquam vates sic ore effatus amico est, §3.464dona dehinc auro gravia sectoque elephanto §3.465imperat ad navis ferri, stipatque carinis §3.466ingens argentum, Dodonaeosque lebetas,
預言者が友好的な口調でこのように語り終えた後、彼は金とカットされた象牙で重い贈り物を船へと運ぶように命じ、船底に大量の銀とドドナの鼎を詰め込む。
§3.467loricam consertam hamis auroque trilicem, §3.468et conum insignis galeae cristasque comantis, §3.469arma Neoptolemi;
鎖の環と三層の金で編まれた鎧、そして際立った兜の円錐部とふさふさした羽飾り、すなわちネオプトレモスの武具を。
sunt et sua dona parenti.
また、父親にもふさわしい贈り物がある。
§3.470Addit equos, additque duces; §3.471remigium supplet; socios simul instruit armis.
彼は馬を加え、先導者たちを加え、漕ぎ手を補い、同時に同胞たちに武具を整える。
§3.472Interea classem velis aptare iubebat §3.473Anchises, fieret vento mora ne qua ferenti.
その間に、アンキーセースは船団に帆を準備するよう命じていた、順風に対して何の遅れも生じないように。
§3.474Quem Phoebi interpres multo compellat honore:
彼に、ポイボスの解釈者が大いなる敬意をもって語りかける。
§3.475Coniugio, Anchise, Veneris dignate superbo, §3.476cura deum, bis Pergameis erepte ruinis, §3.477ecce tibi Ausoniae tellus;
「ウェヌスとの誇り高き結婚にふさわしいとされたアンキーセースよ、神々の配慮を受け、ペルガモンの破滅から二度救い出された者よ、見よ、あなたの前にアウソニアの土地がある。
hanc arripe velis.
帆を張ってこれをつかみ取るがよい。 」

語釈・文法注

  1. 3.405velare — 二人称単数受動態命令形(中期相的)で、「自分自身の頭を覆いなさい」の意味。直前の受動分詞である adopertus と共に、ローマ風の祭儀姿勢(capite velato)を指示している。
  2. 3.414dissiluisse — 動詞 ferunt(人々は言う、3.416行)に導かれる対格不定詞構文(ACI)の不定詞。主語は 3.414行の Haec loca。かつてイタリアとシケリアが地続きであったのが分離したという神話的自然史を語る文脈である。
  3. 3.428caudas utero commissa — ギリシア的対格(関係の対格)。受動分詞 commissa(結合された)が、結合の対象となる部位「delphinum caudas(イルカの尾)」を対格で従えている。utero は「(狼の)腹に」を指す与格。
  4. 3.453tanti — 価値の属格。ne qua fuerint morae dispendia tanti... quin adeas において、「あなたを遅れさせるような損失が、予言者のもとを訪れて(quin adeas)祈りを捧げることを妨げるほど、高い価値(重要性)を持つものであってはならない」という構成になっている。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §3.399-3.477. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.399-3.477

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。