Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §3.319-3.398

アンドロマケーの身の上語りとヘレノスの予言

25 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネーアースは再会したアンドロマケーから、彼女が辿った悲劇的な運命と現在のヘレノスとの境遇を聞かされる。その後、ヘレノスはアエネーアースを歓迎し、イタリアへの困難な航路とそこに築くべき新都市の兆候を予言する。

§3.319Hectoris Andromachen? Pyrrhin’ conubia servas?
ヘクトールのアンドロマケーよ! 汝はピュロスの結婚を守っているのか?
§3.320Deiecit vultum et demissa voce locuta est:
」彼女はうつむき、声を落として語り出した。
§3.321O felix una ante alias Priameïa virgo, §3.322hostilem ad tumulum Troiae sub moenibus altis §3.323iussa mori, quae sortitus non pertulit ullos, §3.324nec victoris eri tetigit captiva cubile!
「おお、他の誰よりもただ一人幸いなるかな、プリアモスの処女なる娘よ、敵の墓前で、トロイアの高い城壁の下で、死を命じられ、どんなくじ引きも被ることなく、囚われの身として勝利した主人の寝床に触れることもなかった者よ!
§3.325nos, patria incensa, diversa per aequora vectae, §3.326stirpis Achilleae fastus iuvenemque superbum, §3.327servitio enixae, tulimus: qui deinde, secutus
私たちは、祖国が焼かれ、様々な海を運ばれていき、アキレウスの末裔の傲慢さと不遜な若者を、奴隷の身で子を産みながら、耐え忍びました。
§3.328Ledaeam Hermionen Lacedaemoniosque hymenaeos, §3.329me famulo famulamque Heleno transmisit habendam.
彼はその後、レーダーの孫ヘルミオネーとラケダイモーンの婚礼を追い求め、奴隷の身である私を、同じく奴隷であるヘレノスに、妻として引き渡したのです。
§3.330Ast illum, ereptae magno inflammatus amore §3.331coniugis et scelerum Furiis agitatus, Orestes §3.332excipit incautum patriasque obtruncat ad aras.
しかし、奪われた妻への大いなる愛に燃え、自らの罪の復讐の女神たちに駆り立てられたオレステースが、不意を突いて彼を襲い、父祖の祭壇の傍らで斬り殺しました。
§3.333Morte Neoptolemi regnorum reddita cessit
ネオプトレモスの死によって、王国の一部が戻され、ヘレノスへと譲られました。
§3.334pars Heleno, qui Chaonios cognomine campos §3.335Chaoniamque omnem Troiano a Chaone dixit, §3.336Pergamaque Iliacamque iugis hanc addidit arcem.
彼はその平野を、カオニアという名で、そして全地域を、トロイア人カオーンにちなんでカオニアと呼び、この尾根の上に、ペルガモンとイーリウムの城砦を築いたのです。
§3.337Sed tibi qui cursum venti, quae fata dedere?
しかし、あなたにはいかなる風が、いかなる運命が航路を与えたのですか?
§3.338Aut quisnam ignarum nostris deus adpulit oris?
あるいは、いかなる神が、何も知らぬあなたを私たちの岸辺へと漂着させたのですか?
§3.339Quid puer Ascanius? superatne et vescitur aura,
幼いアスカニオスはどうですか? 彼はまだ生き、空気を吸っていますか?
§3.340quem tibi iam Troia— §3.341Ecqua tamen puero est amissae cura parentis?
かつてトロイアがあなたに―― それでも、あの幼な子には、失われた母への思いがあるでしょうか?
§3.342Ecquid in antiquam virtutem animosque virilis §3.343et pater Aeneas et avunculus excitat Hector?
また、父アエネーアースや、伯父ヘクトールは、彼をいにしえの徳や男らしい勇気へと駆り立てているでしょうか?
§3.344Talia fundebat lacrimans longosque ciebat
」彼女は泣きながらこのように語りかけ、虚しく長い涙を誘っていた。
§3.345incassum fletus, cum sese a moenibus heros §3.346Priamides multis Helenus comitantibus adfert, §3.347adgnoscitque suos, laetusque ad limina ducit, §3.348et multum lacrimas verba inter singula fundit.
そのとき、城壁から英雄、プリアモスの息子ヘレノスが多くの供を連れて現れ、同胞たちを認め、喜びつつ彼らを敷居へと導き、一言一言の間に、多くの涙を流した。
§3.349Procedo, et parvam Troiam simulataque magnis §3.350Pergama, et arentem Xanthi cognomine rivum §3.351adgnosco, Scaeaeque amplector limina portae.
私は進み、小さなトロイアと、大いなるものに擬されたペルガモン、そしてクサンドスという名の枯れた川を認め、スカイアの門の敷居を抱きしめる。
§3.352Nec non et Teucri socia simul urbe fruuntur:
さらに、トロイア人たちも同時に、同盟の都市を歓待される。
§3.353illos porticibus rex accipiebat in amplis; §3.354aulaï medio libabant pocula Bacchi, §3.355impositis auro dapibus, paterasque tenebant.
王は彼らを広々とした柱廊で迎え、中庭の中央で、彼らはバックスの杯を献じ、金に盛られた食事を前にし、献酒の平皿を手に持っていた。
§3.356Iamque dies alterque dies processit, et aurae §3.357vela vocant tumidoque inflatur carbasus austro.
そして一日、また一日と日が過ぎ、風が帆を呼び、膨らむ南風で帆が膨らむ。
§3.358His vatem adgredior dictis ac talia quaeso:
そこで私はこれらの言葉で預言者に歩み寄り、このように尋ねる。
§3.359Troiugena, interpres divom, qui numina Phoebi, §3.360qui tripodas, Clarii laurus, qui sidera sentis, §3.361et volucrum linguas et praepetis omina pennae, §3.362fare age—namque omnem cursum mihi prospera dixit §3.363religio, et cuncti suaserunt numine divi §3.364Italiam petere et terras temptare repostas:
「トロイア生まれの者よ、神々の解釈者よ、ポイボスの神意を、三脚器を、クラロスの月桂樹を、星々を感知し、また鳥たちの言葉や、素早く飛ぶ翼の吉兆を悟る者よ、語ってくれ――というのも、幸先良い兆しが私にすべての航路を教えてくれ、すべての神々がその神意によって私に勧めたのだ、イタリアを目指し、遥かなる土地を試みよ、と。
§3.365sola novum dictuque nefas Harpyia Celaeno §3.366prodigium canit, et tristis denuntiat iras, §3.367obscenamque famem—quae prima pericula vito?
ただ一人、ハルピュイアのケラエノーだけが、奇怪で口にするのも忌まわしい異変を予言し、不吉な怒りと忌まわしい飢えを告げている――私はまずいかなる危険を避けるべきか?
§3.368Quidve sequens tantos possim superare labores?
あるいは何を指針として、これほど大きな苦難を乗り越えることができるか?
§3.369Hic Helenus, caesis primum de more iuvencis, §3.370exorat pacem divom, vittasque resolvit §3.371sacrati capitis, meque ad tua limina, Phoebe, §3.372ipse manu multo suspensum numine ducit,
」ここでヘレノスは、まず慣わしに従って若い牛を屠り、神々の和解を祈り、聖なる頭のヘアバンドを解き、ポイボスよ、あなたの敷居へと彼自身が私の手を取り、大いなる神気に打たれて畏れおののく私を導く。
§3.373atque haec deinde canit divino ex ore sacerdos:
そして、その後、司祭は神聖な口からこのように予言する。
§3.374Nate dea,—nam te maioribus ire per altum §3.375auspiciis manifesta fides: sic fata deum rex §3.376sortitur, volvitque vices;
「女神の息子よ、――というのも、あなたがより大いなる神意の下に深淵を渡っていることは、明白な事実だからだ。 神々の王はそのように運命を配分し、巡り合わせを回しておられる。
is vertitur ordo— §3.377pauca tibi e multis, quo tutior hospita lustres §3.378aequora et Ausonio possis considere portu,
その秩序が展開しているのだ―― 多くのうちからわずかなことをあなたに説明しよう、あなたがより安全に、味方となる海を渡り、アウソニアの港に落ち着くことができるように。
§3.379expediam dictis;
言葉で解き明かそう。
prohibent nam cetera Parcae §3.380scire Helenum farique vetat Saturnia Iuno.
というのも、残りのことを運命の女神たちがヘレノスが知ることを禁じており、サトゥルヌスの娘ユーノーが語ることを禁じているからだ。
§3.381Principio Italiam, quam tu iam rere propinquam §3.382vicinosque, ignare, paras invadere portus, §3.383longa procul longis via dividit invia terris.
まず第一に、あなたがすでに近いと思い込み、隣接する港に侵入しようと準備しているイタリアは、遥かなる、道なき道が、長い陸地によって遠く隔てている。
§3.384Ante et Trinacria lentandus remus in unda, §3.385et salis Ausonii lustrandum navibus aequor, §3.386infernique lacus, Aeaeaeque insula Circae, §3.387quam tuta possis urbem componere terra:
その前に、トリナクリアの波の中で櫂を曲げねばならず、アウソニアの塩水の海を船で航行せねばならず、冥界の湖や、アイアエアーのキルケーの島を訪れねばならない、あなたが安全な土地に都市を築くことができるようになる前に。
§3.388signa tibi dicam, tu condita mente teneto:
あなたにその兆候を言おう。 あなたはそれを心に深く留めておくがよい。
§3.389cum tibi sollicito secreti ad fluminis undam §3.390litoreis ingens inventa sub ilicibus sus §3.391triginta capitum fetus enixa iacebit.
思い悩み、人里離れた川の水のほとりで、岸辺のヒイラギガシの下に、巨大な牝豚をあなたが見出すとき、それは30匹の子豚を産み落として横たわっているだろう。
§3.392alba, solo recubans, albi circum ubera nati,
白い豚が、地面に伏し、その乳房の周りには白い子どもたちが群がっている。
§3.393is locus urbis erit, requies ea certa laborum.
そこが都市の場所となり、そこが苦難の確かな休息の地となる。
§3.394Nec tu mensarum morsus horresce futuros:
また、将来のテーブルを噛み食うことを恐れるな。
§3.395fata viam invenient, aderitque vocatus Apollo.
運命が道を見出し、アポローンが呼ばれて助けに来てくれるだろう。
§3.396Has autem terras, Italique hanc litoris oram, §3.397proxuma quae nostri perfunditur aequoris aestu, §3.398effuge;
しかし、これらの土地と、イタリアの海岸のこの地方、現在の私たちの海の潮流に浸されている、すぐ近くの地域は、避けなさい。
cuncta malis habitantur moenia Grais.
すべての城壁は、邪悪なギリシア人によって居住されているからだ。

語釈・文法注

  1. 3.319Hectoris — 「ヘクトールのアンドロマケーよ」という呼びかけ。名詞 Andromachen に対する所有・関係の属格。
  2. 3.327servitio enixae — enixae は脱動詞 enitor(出産する)の完了分詞で、325行目の主語 nos に係る。「奴隷状態の中で子を産みつつ」という状況を示す。
  3. 3.340quem tibi iam Troia— — 完結せずに文が途中で途切れる「アポシオペーシス(言わぬが花、沈黙)」の典型例。
  4. 3.374nam te maioribus ire — nam から始まる挿入節(374-376行目)で、te を意味上の主語とする対格不定詞句 te... ire が manifesta fides [est](「〜は明白な事実である」)の主語(または同格節)として機能している。
  5. 3.383longa procul longis via dividit invia terris — longa... via... invia と longis... terris という語順の錯綜(ハイパーバトン)と、「道(via)と道なき(invia)」、および「長い(longa / longis)」の修辞的な反復による強調。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §3.319-3.398. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.319-3.398

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。