Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §3.399-3.477

赫勒诺斯的航路告诫与临别赠礼

第 26 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

赫勒诺斯警告埃涅阿斯避开意大利南部的希腊人定居点,并绕过西西里以躲避斯库拉与卡律布迪斯。他建议埃涅阿斯去库迈求问西比拉的神谕,并在临别前向他们赠送了丰厚的礼物。

§3.399Hic et Narycii posuerunt moenia Locri, §3.400et Sallentinos obsedit milite campos §3.401Lyctius Idomeneus; hic illa ducis Meliboei §3.402parva Philoctetae subnixa Petelia muro.
在此处,纳里克斯的洛克里人也建立起城墙,利克托斯的伊多墨纽斯也率兵包围了萨伦丁的平原;在此处,还有那座由梅里波亚领袖菲洛克特忒斯所建、依仗城墙的微小佩特利亚城。
§3.403Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes, §3.404et positis aris iam vota in litore solves, §3.405purpureo velare comas adopertus amictu, §3.406ne qua inter sanctos ignis in honore deorum §3.407hostilis facies occurrat et omina turbet.
此外,当你的船队渡过海洋停泊下来,而你已在岸边设立祭坛履行誓愿时,请用紫色的斗篷遮住你的头发,将头蒙起,以免在敬神的神圣火焰之间出现任何敌人的面孔,从而扰乱吉兆。
§3.408Hunc socii morem sacrorum, hunc ipse teneto: §3.409hac casti maneant in religione nepotes.
你自身和你的同胞都要坚守这祭祀的习俗;让你的后代在这份信仰中保持纯洁。
§3.410Ast ubi digressum Siculae te admoverit orae §3.411ventus, et angusti rarescent claustra Pelori, §3.412laeva tibi tellus et longo laeva petantur §3.413aequora circuitu: dextrum fuge litus et undas.
但是,当风将出发后的你带到西西里海岸,且狭窄的佩洛鲁斯海峡的屏障开始敞开时,你应该通过长途的迂回,去追寻左侧的土地和左侧的海域:避开右侧的海岸与波涛。
§3.414Haec loca vi quondam et vasta convolsa ruina— §3.415tantum aevi longinqua valet mutare vetustas— §3.416dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus §3.417una foret; venit medio vi pontus et undis §3.418Hesperium Siculo latus abscidit, arvaque et urbes §3.419litore diductas angusto interluit aestu.
据说,这些地方昔日曾因剧烈的力量和巨大的崩塌而撕裂—— 漫长的岁月竟然拥有如此巨大的改变力量—— 从而分离开来,而在那之前,两边的土地曾是连续的整体;海水以其巨浪猛烈地从中间涌入,将赫斯佩里亚的一侧与西西里割裂,并在两岸分离的田野与城镇之间以狭窄的海潮奔流淌过。
§3.420Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis §3.421obsidet, atque imo barathri ter gurgite vastos §3.422sorbet in abruptum fluctus, rursusque sub auras §3.423erigit alternos et sidera verberat unda.
右侧由斯库拉占据,左侧由贪得无厌的卡律布迪斯把守,她从深渊的底部三次将巨大的波涛吸入急流,又交替着将它们抛向空中,用浪花拍击星辰。
§3.424At Scyllam caecis cohibet spelunca latebris, §3.425ora exsertantem et navis in saxa trahentem.
但斯库拉被囚禁在黑暗隐蔽的洞穴中,探出头来,将船只拖向岩石。
§3.426Prima hominis facies et pulchro pectore virgo §3.427pube tenus, postrema immani corpore pristis, §3.428delphinum caudas utero commissa luporum.
她上部是人的面孔,是一个拥有美丽胸膛的处女,直达腹股沟,下部则是庞大身躯的怪鱼,将海豚的尾巴与狼的腹部结合在一起。
§3.429Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni §3.430cessantem, longos et circumflectere cursus, §3.431quam semel informem vasto vidisse sub antro §3.432Scyllam, et caeruleis canibus resonantia saxa.
宁可慢下来,去绕过特里纳克里亚的帕曲努斯角,并在漫长的航路中迂回前行,也不要在巨大的洞穴下目睹一次那面目可憎的斯库拉,以及回荡着青色犬吠声的岩石。
§3.433Praeterea, si qua est Heleno prudentia, vati §3.434si qua fides, animum si veris implet Apollo, §3.435unum illud tibi, nate dea, proque omnibus unum §3.436praedicam, et repetens iterumque iterumque monebo: §3.437Iunonis magnae primum prece numen adora; §3.438Iunoni cane vota libens, dominamque potentem §3.439supplicibus supera donis: sic denique victor §3.440Trinacria finis Italos mittere relicta.
此外,如果赫勒诺斯有一丝智慧,如果预言者有一丝可信,如果阿波罗将真理充满了他的心灵,女神之子啊,只有那一件事情,那重于一切的一件事,我将预先昭示于你,并一而再、再而三地警告你:首先,要用祈祷虔诚地崇拜伟大的朱诺的神意;甘心乐意地向朱诺唱出誓愿,用哀求的礼物打动这位强有力的女主人:只有这样,你最终才能作为胜利者离开特里纳克里亚,被送往意大利的疆界。
§3.441Huc ubi delatus Cumaeam accesseris urbem, §3.442divinosque lacus, et Averna sonantia silvis, §3.443insanam vatem aspicies, quae rupe sub ima §3.444fata canit, foliisque notas et nomina mandat.
当你漂泊至此,抵近库迈城、神圣的湖泊以及在森林中鸣响的阿维尔努斯时,你将看见一位疯狂的女预言家,她在岩石的最深处歌唱命运,并将记号和名字写在树叶上。
§3.445Quaecumque in foliis descripsit carmina virgo, §3.446digerit in numerum, atque antro seclusa relinquit.
这位处女在叶片上所写下的任何神谕,她都会按顺序排列好,并将其留在与世隔绝的洞穴中。
§3.447Illa manent immota locis, neque ab ordine cedunt; §3.448verum eadem, verso tenuis cum cardine ventus §3.449impulit et teneras turbavit ianua frondes, §3.450numquam deinde cavo volitantia prendere saxo, §3.451nec revocare situs aut iungere carmina curat: §3.452inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae.
它们在原处保持不动,绝不偏离顺序;然而,当微风吹动,门轴转动,敞开的门扉吹乱了这些娇嫩的叶片时,她此后便绝不在空旷的岩洞中设法捕捉那些飞舞的树叶,也不去恢复其位置或重新拼接神谕:求问者未能得到指引而离去,从而怨恨西比拉的住所。
§3.453Hic tibi ne qua morae fuerint dispendia tanti,— §3.454quamvis increpitent socii, et vi cursus in altum §3.455vela vocet, possisque sinus implere secundos,— §3.456quin adeas vatem precibusque oracula poscas §3.457ipsa canat, vocemque volens atque ora resolvat.
在这里,请不要让任何拖延的损失对你显得如此重要—— 即便同胞们在催促,航程也在强力呼唤着风帆驶向深海,你也能让顺风吹满风帆—— 以至于你竟不去拜访那预言家,并用祈祷请求她亲自歌唱神谕,甘心乐意地松开声音与双唇。
§3.458Illa tibi Italiae populos venturaque bella, §3.459et quo quemque modo fugiasque ferasque laborem §3.460expediet, cursusque dabit venerata secundos.
她将向你阐明意大利的各民族和未来的战争,以及你当如何规避或忍受每一项艰辛,并在受到尊崇后,赐予你顺风顺水的航行。
§3.461Haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri.
这些,就是允许由我们的声音对你提出的警告。
§3.462Vade age, et ingentem factis fer ad aethera Troiam.
去吧,前行吧,用你的伟业将伟大的特洛伊送上九霄。
§3.463Quae postquam vates sic ore effatus amico est, §3.464dona dehinc auro gravia sectoque elephanto §3.465imperat ad navis ferri, stipatque carinis §3.466ingens argentum, Dodonaeosque lebetas, §3.467loricam consertam hamis auroque trilicem, §3.468et conum insignis galeae cristasque comantis, §3.469arma Neoptolemi; sunt et sua dona parenti.
” 预言家用友好的言辞如此表白之后,随后他便下令将镶金与雕刻象牙的沉重礼物送上船只,并在船舱内装满大量的银器以及多多纳的铜鼎,还有由锁环和三股金线编织成的铠甲,以及一顶卓越兜鍪的圆锥帽和飘逸的羽饰,即新普托勒摩斯的兵器;也有送给父亲的专属礼物。
§3.470Addit equos, additque duces; §3.471remigium supplet; socios simul instruit armis.
他还增加了马匹,并增加了向导;他补充了桨手;同时用武器装备了同胞们。
§3.472Interea classem velis aptare iubebat §3.473Anchises, fieret vento mora ne qua ferenti.
在此期间,安喀塞斯正命令船队扬帆准备,以免对顺风造成任何延误。
§3.474Quem Phoebi interpres multo compellat honore: §3.475Coniugio, Anchise, Veneris dignate superbo, §3.476cura deum, bis Pergameis erepte ruinis, §3.477ecce tibi Ausoniae tellus;
阿波罗的通译者以极大的敬意向他致辞: “安喀塞斯,你被配得上与维纳斯那令人自豪的结合,神明的宠儿,两度从特洛伊的废墟中被拯救的人,看啊,奥索尼亚的土地就在你的面前;扬帆去夺取它吧。
hanc arripe velis.

词汇与语法注释

  1. 3.405velare — 第二人称单数被动命令式(具有中间介词义),意为“遮蔽你自己的头”。与前文的被动分词“adopertus”一致,指示了罗马式的覆头祭祀仪式(capite velato)。
  2. 3.414dissiluisse — 由动词“ferunt”(据说,第416行)引导的“对格与不定式构文”(ACI)中的不定式。主语是第414行的“Haec loca”。它描述了西西里与意大利半岛原本相连而后分裂的神话自然史。
  3. 3.428caudas utero commissa — 希腊式对格(关系对格)。被动分词“commissa”(结合)在对格中支配了表示结合部位的“delphinum caudas”(海豚的尾巴)。“utero”是与格,指“与(狼的)腹部”。
  4. 3.453tanti — 价值属格。在“ne qua fuerint morae dispendia tanti... quin adeas”这一句式中,意为“不要让任何延迟带来的损失对你具有如此高的价值(重要性),以至于阻碍你去拜访(quin adeas)女预言家”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §3.399-3.477. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.399-3.477

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。