Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §2.322-2.404

アエネアスの出陣とギリシア軍の武具による偽装

15 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

パントゥースからトロイア滅亡の絶望的状況を聞いたアエネアスは、狂気に満ちた覚悟で仲間たちと戦場に身を投じる。彼らは敵のアンドロゲオスらを討ち取った後、その武具を身にまとって敵に変装し、ギリシア兵たちを次々と撃破していく。

§2.322Quo res summa, loco, Panthu? Quam prendimus arcem?
「パントゥースよ、国家の大事はどこにあるのか? 我々はどこの城塞を確保すればよいのか?
§2.323Vix ea fatus eram, gemitu cum talia reddit:
」私はほとんどこれらを口にし終えていなかったが、そのとき彼はため息とともにこのように答えた。
§2.324Venit summa dies et ineluctabile tempus
「ダルダニアにとって、最後の日と避けることのできない時がやってきた。
§2.325Dardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens §2.326gloria Teucrorum;
私たちはかつてトロイア人であり、イリウムはかつて存在し、テウクリ人の大いなる栄光もかつて存在した。
ferus omnia Iuppiter Argos §2.327transtulit;
過酷なユーピテルはすべてをアルゴスへと移し去った。
incensa Danai dominantur in urbe.
ギリシア人たちが燃え盛る都の中で支配している。
§2.328Arduus armatos mediis in moenibus adstans §2.329fundit equus, victorque Sinon incendia miscet §2.330insultans;
そびえ立つ木馬は、城壁の只中に立ち尽くし、武装した兵士たちを吐き出し、勝者となったシノーンは勝ち誇って火を放ち散らしている。
portis alii bipatentibus adsunt,
他の者たちは、左右に大きく開かれた門に控えている。
§2.331milia quot magnis umquam venere Mycenis;
その数は、かつて大いなるミュケーナイからやって来た者たちの数ほども多い。
§2.332obsedere alii telis angusta viarum §2.333oppositi;
また他の者たちは、武器を手にして立ち塞がり、道々の狭い場所を塞いでいる。
stat ferri acies mucrone corusco §2.334stricta, parata neci;
煌めく刃を伴って抜かれた剣の陣列が、殺戮に備えて立っている。
vix primi proelia temptant §2.335portarum vigiles, et caeco Marte resistunt.
門の最初の番兵たちは、かろうじて戦いを試みているが、盲目的な戦いにおいて、力なく抵抗するのみである。
§2.336Talibus Othryadae dictis et numine divom §2.337in flammas et in arma feror, quo tristis Erinys,
」オトリュアデースのこのような言葉と、神々の神意に促され、私は炎の中へ、そして武器の中へと駆り立てられる。
§2.338quo fremitus vocat et sublatus ad aethera clamor.
恐るべきエリーニュスが、そして轟音と、天空にまで届く叫び声が私を呼ぶところへと。
§2.339Addunt se socios Rhipeus et maximus armis §2.340Epytus oblati per lunam Hypanisque Dymasque, §2.341et lateri adglomerant nostro, iuvenisque Coroebus,
リペウスと、武勇に優れたエーピュトスが、月明かりの下で現れて私たちの仲間に加わり、ヒュパニスとディマースも、私たちの傍らに集まる。
§2.342Mygdonides: illis ad Troiam forte diebus
また、若きコロイボスも、ミュグドーンの息子であるが、たまたまその頃トロイアへとやって来ていた。
§2.343venerat, insano Cassandrae incensus amore, §2.344et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebat,
カッサンドラーへの狂おしい愛に燃えて、そして婿として、プリアモスとフリュギア人に援助をもたらしていたのだ。
§2.345infelix, qui non sponsae praecepta furentis §2.346audierit.
不運なことに、狂乱する婚約者の警告を聞き入れなかった者よ。
§2.347Quos ubi confertos audere in proelia vidi, §2.348incipio super his: Iuvenes, fortissima frustra §2.349pectora, si vobis audentem extrema cupido
彼らが一塊になって戦いへと勇気を奮っているのを見たとき、私は彼らにこう語り始める。 「若者たちよ、むなしくも最も勇敢なる胸たちよ!
§2.350certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis:
もしお前たちに、極限の運命に挑む私に付き従おうとする確固たる望みがあるならば、我々の状況の運命がどのようなものであるか、見えているはずだ。
§2.351excessere omnes, adytis arisque relictis, §2.352di, quibus imperium hoc steterat;
この帝国を支えていたすべての神々は、神殿と祭壇を捨てて立ち去ってしまった。
succurritis urbi §2.353incensae;
お前たちが救おうとしているのは、すでに燃え盛る都なのだ。
moriamur et in media arma ruamus.
死のう、そして武器の只中へと突撃しよう。
§2.354Una salus victis, nullam sperare salutem.
敗者にとっての唯一の救いは、いかなる救いも望まないことだ。
§2.355Sic animis iuvenum furor additus: inde, lupi ceu
」このようにして若者たちの心に狂気が付け加えられた。
§2.356raptores atra in nebula, quos improba ventris §2.357exegit caecos rabies, catulique relicti §2.358faucibus exspectant siccis, per tela, per hostis
そこから、まるで暗い霧の中で、飢えた腹の猛り狂うような空腹が盲目的に駆り立て、残された子狼たちが乾いた喉で待っている、あの略奪する狼たちの如く、私たちは武器を抜け、敵を抜け、疑いなき死へと進んでいく。
§2.359vadimus haud dubiam in mortem, mediaeque tenemus §2.360urbis iter;
そして私たちは都の只中へと向かう道を進む。
nox atra cava circumvolat umbra.
暗い夜が、空洞の影をもって私たちの周りを飛び回っている。
§2.361Quis cladem illius noctis, quis funera fando
誰が、あの夜の惨劇を、誰がその死を、語ることによって説明し尽くせようか。
§2.362explicet, aut possit lacrimis aequare labores?
あるいは、私たちの受けた苦難を涙で満たし得ようか。
§2.363Urbs antiqua ruit, multos dominata per annos;
長年にわたり支配してきた古き都が崩壊していく。
§2.364plurima perque vias sternuntur inertia passim §2.365corpora, perque domos et religiosa deorum §2.366limina.
道々には、そして家々や神々の厳かな敷居には、おびただしい数の、生気のない死体が至るところでなぎ倒されている。
Nec soli poenas dant sanguine Teucri;
そして、テウクリ人だけが血をもって罰を受けているのではない。
§2.367quondam etiam victis redit in praecordia virtus §2.368victoresque cadunt Danai: crudelis ubique
時には、敗者たちの胸にも勇気が戻り、勝者であるダナイ人たちが倒れることもある。
§2.369luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago.
至るところに残酷な哀悼、至るところに恐怖、そして死の無数の姿がある。
§2.370Primus se, Danaum magna comitante caterva, §2.371Androgeos offert nobis, socia agmina credens
ギリシア人の大いなる一団を率いたアンドロゲオスが、真っ先に私たちの前に現れた。
§2.372inscius, atque ultro verbis compellat amicis:
彼は私たちの軍勢を味方と勘違いし、何も知らずに、自ら親しげな言葉で呼びかけてくる。
§2.373Festinate, viri: nam quae tam sera moratur §2.374segnities? Alii rapiunt incensa feruntque §2.375Pergama;
「急いでくれ、皆の者! なぜこれほど遅くまで怠惰に留まっているのか? 他の者たちはすでに、燃え盛るペルガマを略奪し、運び去っている。
vos celsis nunc primum a navibus itis.
お前たちは、高い船から今ようやくやって来たというのか。
§2.376Dixit, et extemplo, neque enim responsa dabantur §2.377fida satis, sensit medios delapsus in hostis.
」彼はそう言ったが、すぐさま、というのも十分な信頼に値する返答がなされなかったため、自分が敵の只中へと落ち込んでしまったことに気づいた。
§2.378Obstipuit, retroque pedem cum voce repressit:
彼は呆然とし、声とともに足を後ろへと引いた。
§2.379inprovisum aspris veluti qui sentibus anguem §2.380pressit humi nitens, trepidusque repente refugit §2.381attollentem iras et caerula colla tumentem;
それは、荒れた茂みの中で、不意に地面を力強く踏みしめながら蛇を踏みつけてしまい、その蛇が怒りを持ち上げて青黒い首を膨らませたときに、恐れて突然逃げ出す者のようであった。
§2.382haud secus Androgeos visu tremefactus abibat.
それとまったく同じように、アンドロゲオスは驚き震えて後ずさりしようとした。
§2.383Inruimus, densis et circumfundimur armis,
私たちは突撃し、密集した武器で彼らを包み込む。
§2.384ignarosque loci passim et formidine captos §2.385sternimus: adspirat primo fortuna labori.
そして場所の状況を知らず、恐怖に囚われた彼らを至るところでなぎ倒す。 運命が私たちの最初の試みに追い風を送ってくれたのだ。
§2.386Atque hic successu exsultans animisque Coroebus, §2.387O socii, qua prima inquit fortuna salutis §2.388monstrat iter, quoque ostendit se dextra, sequamur
そしてここで、この成功と勇気に歓喜したコロイボスが言った。 「おお、戦友たちよ、最初の、救いの運命が道を指し示し、好意的に現れているところへ、従おう。
§2.389mutemus clipeos, Danaumque insignia nobis
私たちの盾を取り替え、ギリシア人の印を私たちに身に付けよう。
§2.390aptemus: dolus an virtus, quis in hoste requirat?
敵相手に、それが計略であるか、武勇であるか、誰が問うだろうか。
§2.391Arma dabunt ipsi.
彼ら自身が私たちに武器を与えてくれるのだ。
Sic fatus, deinde comantem §2.392Androgei galeam clipeique insigne decorum §2.393induitur, laterique Argivum accommodat ensem.
」このように語り、そしてアンドロゲオスの房飾りのある兜と、盾の美しい紋章を身にまとい、わき腹にアルゴス人の剣を帯びる。
§2.394Hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque iuventus §2.395laeta facit;
リペウスも、ディマース自身も、そしてすべての若者たちが、喜んでこれを行う。
spoliis se quisque recentibus armat.
一人一人が、今手に入れたばかりの戦利品で武装する。
§2.396Vadimus immixti Danais haud numine nostro,
私たちはギリシア人に混じって進むが、それは私たちの味方ではない神意の下であった。
§2.397multaque per caecam congressi proelia noctem §2.398conserimus, multos Danaum demittimus Orco.
そして暗い夜の中で多くの戦闘を交え、多くのギリシア人をオルクスへと送り込む。
§2.399Diffugiunt alii ad navis, et litora cursu
他の者たちは船へと逃げ散り、走って安全な岸辺を目指す。
§2.400fida petunt: pars ingentem formidine turpi §2.401scandunt rursus equum et nota conduntur in alvo.
一部の者は、卑怯な恐怖から、再び巨大な木馬へと登り、見慣れた腹の中に身を隠す。
§2.402Heu nihil invitis fas quemquam fidere divis!
ああ、神々が反対しているとき、誰も何事も信頼することは許されない!
§2.403Ecce trahebatur passis Priameïa virgo §2.404crinibus a templo Cassandra adytisque Minervae,
見よ、プリアモスの娘たる乙女、髪を乱して、ミネルウァの神殿と内殿から引きずり出されていくカッサンドラーの姿があった。

語釈・文法注

  1. 2.325fuimus Troes, fuit Ilium — 完了時制(fuimus, fuit)の特殊な用法で、過去にあった状態が現在には完全に失われ、もはや存在しないことを表す(「かつてはそうであったが、今はもう違う」)。
  2. 2.345qui non... audierit — 接続法完了(audierit)を伴う関係節で、主節の形容詞 infelix(コロイボスの形容)に対して、彼がなぜ不幸であったのかという「理由」を提示している。
  3. 2.392galeam... induitur — 動詞 induitur はギリシア語の中間相に類似した用法で、「(自分自身に)身につける」という意味になり、直接目的語として対格(galeam, insigne)を伴う。
  4. 2.396haud numine nostro — 状況を表す奪格。「私たちを保護する神ではない(敵の)神の守護のもとで」あるいは「本来の私たちの守護神がいない(敵に変装した)不自然な状態で」の意味を表す。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §2.322-2.404. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:2.322-2.404

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。