Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §2.241-2.321

ヘクトルの亡霊の警告と燃えるトロイアの目覚め

14 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

木馬が市内に導入され、夜陰に乗じてギリシア兵たちが侵入する。アイネイアースは夢で悲惨な姿のヘクトルからトロイアの滅亡を告げられて目覚め、炎上する都を見て武器を取る。

§2.241O patria, O divom domus Ilium, et incluta bello
おお、祖国よ、おお、神々の住処イリウムよ、そして戦争で名高きダルダノスの民の城壁よ!
§2.242moenia Dardanidum, quater ipso in limine portae §2.243substitit, atque utero sonitum quater arma dedere:
四度、それは門の敷居そのもので立ち止まり、その腹から四度、武器が音を立てた。
§2.244instamus tamen inmemores caecique furore, §2.245et monstrum infelix sacrata sistimus arce.
それにもかかわらず、私たちは心に留めることもなく、狂気に目を曇らされて熱中し、不吉な怪物を神聖な城塞へと安置する。
§2.246Tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris §2.247ora, dei iussu non umquam credita Teucris.
その時、カッサンドラーもまた未来の運命を告げるためにその口を開くが、神の命令により、テウクリ人に信じられたことは一度もなかった。
§2.248Nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset §2.249ille dies, festa velamus fronde per urbem.
哀れな私たちは、その日が自分たちにとって最後の日であるというのに、都のあちこちで神々の神殿を祝祭の葉で飾る。
§2.250Vertitur interea caelum et ruit oceano nox, §2.251involvens umbra magna terramque polumque §2.252Myrmidonumque dolos;
その間に天は巡り、夜がオーケアノスから急ぎ降りてきて、大地と天空、そしてミュルミドーン人の計略を大いなる影で包み込む。
fusi per moenia Teucri §2.253conticuere, sopor fessos complectitur artus:
城壁のあちこちに散らばったテウクリ人たちは静まり返り、深い眠りが疲れ果てた四肢を包み込む。
§2.254et iam Argiva phalanx instructis navibus ibat §2.255a Tenedo tacitae per amica silentia lunae
そして今や、アルゴス人の軍勢は整えられた船団で、静かな月の親しげき静寂に導かれ、テネドス島から見慣れた岸辺を目指して進んでいた。
§2.256litora nota petens, flammas cum regia puppis §2.257extulerat, fatisque deum defensus iniquis §2.258inclusos utero Danaos et pinea furtim §2.259laxat claustra Sinon.
王者の船が火を掲げたとき、神々の不公平な運命に守られたシノーンは、腹の中に閉じ込められていたギリシア人たちを放ち、松の閂を密かに緩める。
Illos patefactus ad auras §2.260reddit equus, laetique cavo se robore promunt
木馬が開かれ、彼らを外の空気へと戻し、彼らは喜び勇んで空洞の木造りから姿を現す。
§2.261Thessandrus Sthenelusque duces, et dirus Ulixes,
将軍であるテッサンドロスとステネロス、そして恐るべきウリクセースが、下ろされた縄を滑り降りてくる。
§2.262demissum lapsi per funem, Acamasque, Thoasque, §2.263Pelidesque Neoptolemus, primusque Machaon, §2.264et Menelaus, et ipse doli fabricator Epeos.
アカマース、トアース、ペーレウスの孫ネオプトレモス、真っ先に来たマカーオーン、メネラーオス、そしてこの謀略の製作者であるエペイオス自身も。
§2.265Invadunt urbem somno vinoque sepultam;
彼らは眠りと酒に深く沈んだ都を襲う。
§2.266caeduntur vigiles, portisque patentibus omnis §2.267accipiunt socios atque agmina conscia iungunt.
番兵たちは切り殺され、彼らは開かれた門からすべての仲間を迎え入れ、気脈を通じた軍勢と合流する。
§2.268Tempus erat, quo prima quies mortalibus aegris §2.269incipit, et dono divom gratissima serpit.
それは、病める人間たちに最初の休息が始まり、神々の贈り物として最も甘美に忍び寄る時間であった。
§2.270In somnis, ecce, ante oculos maestissimus Hector §2.271visus adesse mihi, largosque effundere fletus,
夢の中で、見よ、私の目の前に、限りなく深い悲しみに沈んだヘクトルが現れたように見え、大粒の涙を流していた。
§2.272raptatus bigis, ut quondam, aterque cruento §2.273pulvere, perque pedes traiectus lora tumentis.
かつてのように、二輪戦車に引きずられ、血塗られた塵で黒ずみ、腫れ上がった両足を革紐で貫かれていた。
§2.274Ei mihi, qualis erat, quantum mutatus ab illo
ああ、私にとって、彼は何という姿であったことか!
§2.275Hectore, qui redit exuvias indutus Achilli,
かのヘクトルからどれほど変わり果てていたことか。
§2.276vel Danaum Phrygios iaculatus puppibus ignis,
アキレウスの武具を身にまとって帰還した、あるいはギリシア人の船にフリュギアの火を投げつけたあの姿から!
§2.277squalentem barbam et concretos sanguine crinis §2.278volneraque illa gerens, quae circum plurima muros §2.279accepit patrios.
汚れ放題の髭、血で固まった髪、そして、祖国の壁の周りで数多く受けたあの傷をその身にとどめていた。
Ultro flens ipse videbar §2.280Compellare virum et maestas expromere voces:
私自身、自ら涙を流しながら、この英雄に呼びかけ、悲痛な声を絞り出すように思われた。
§2.281O lux Dardaniae, spes O fidissima Teucrum, §2.282quae tantae tenuere morae? Quibus Hector ab oris
「おお、ダルダニアの光よ、おお、テウクリ人の最も信頼すべき希望よ、どのような大いなる遅れがお前を留めていたのか?
§2.283exspectate venis? Ut te post multa tuorum
待ち焦がれたヘクトルよ、いかなる国からお前は来るのか?
§2.284funera, post varios hominumque urbisque labores §2.285defessi aspicimus! Quae causa indigna serenos
お前の身内の多くの死の後、人々や都の様々な労苦の後、疲れ果てた私たちがお前を目にすることになるとは!
§2.286foedavit voltus? Aut cur haec volnera cerno?
いかなる不当な理由が、その晴れやかな顔を汚したのか? あるいは、なぜ私はこれらの傷を見るのか?
§2.287Ille nihil, nec me quaerentem vana moratur,
」彼は何にも答えず、虚しい私の問いかけに引き留められもしない。
§2.288sed graviter gemitus imo de pectore ducens,
ただ、胸の奥底から重いため息を引き出しながら、こう言った。
§2.289Heu fuge, nate dea, teque his, ait, eripe flammis.
「ああ、逃れよ、女神の息子よ、そしてお前自身をこれらの炎から救い出せ。
§2.290Hostis habet muros;
敵が城壁を占拠している。
ruit alto a culmine Troia.
トロイアは高い頂から崩れ落ちつつある。
§2.291Sat patriae Priamoque datum: si Pergama dextra
祖国とプリアモスには十分に尽くされた。
§2.292defendi possent, etiam hac defensa fuissent.
もしペルガマが右手によって守られ得たならば、すでにこの手によっても守られていただろう。
§2.293Sacra suosque tibi commendat Troia penatis:
トロイアは神聖な品々とそのペナーテースをお前に託す。
§2.294hos cape fatorum comites, his moenia quaere
これらを運命の伴侶として受け取り、これらのために大いなる城壁を探し求めよ。
§2.295magna, pererrato statues quae denique ponto.
お前が海を放浪した果てに、ようやく打ち立てるべきその都を。
§2.296Sic ait, et manibus vittas Vestamque potentem §2.297aeternumque adytis effert penetralibus ignem.
」彼はそう言い、両手で飾り帯と強力なウェスタ、そして奥深い聖所から永遠の火を運び出す。
§2.298Diverso interea miscentur moenia luctu, §2.299et magis atque magis, quamquam secreta parentis §2.300Anchisae domus arboribusque obtecta recessit, §2.301clarescunt sonitus, armorumque ingruit horror.
その間に、都は至るところで悲嘆の声に満ち乱れ、父アンキーセースの館は人里離れ、木々に遮られて奥まった場所にあったにもかかわらず、ますます、そしていっそう激しくその響きは高まり、武器の恐ろしい物音が迫ってくる。
§2.302Excutior somno, et summi fastigia tecti §2.303ascensu supero, atque arrectis auribus adsto:
私は眠りから叩き起こされ、高い屋根の頂上へと登り詰め、耳を澄まして立ち尽くす。
§2.304in segetem veluti cum flamma furentibus austris §2.305incidit, aut rapidus montano flumine torrens §2.306sternit agros, sternit sata laeta boumque labores, §2.307praecipitisque trahit silvas, stupet inscius alto
それは、猛り狂う南風によって炎が実った麦畑に燃え移るかのようであり、あるいは山の川からの激しい濁流が野をなぎ倒し、豊かな農作物や牛たちの労働の成果を押し流し、森を根こそぎ引きずり去るかのようである。
§2.308accipiens sonitum saxi de vertice pastor.
何も知らぬ羊飼いは、岩の頂からその轟音を聞き、驚愕して立ち尽くす。
§2.309Tum vero manifesta fides, Danaumque patescunt §2.310insidiae.
そのとき、真実は明白となり、ギリシア人の陰謀が露わになる。
Iam Deiphobi dedit ampla ruinam §2.311Volcano superante domus;
すでにデーイポボスの広大な館は、荒れ狂うウゥルカーヌスに圧倒されて崩壊した。
iam proxumus ardet §2.312Ucalegon; Sigea igni freta lata relucent.
今や隣のウカレゴーンの館が燃え、シゲウムの広大な海峡がその火で照り返されている。
§2.313Exoritur clamorque virum clangorque tubarum.
男たちの叫び声とラッパの響きが沸き起こる。
§2.314Arma amens capio; nec sat rationis in armis,
私は我を忘れて武器を取る。
§2.315sed glomerare manum bello et concurrere in arcem §2.316cum sociis ardent animi;
武器を取ったとて十分な分別があるわけでもないが、戦いのために同志の群れを集め、仲間とともに城塞へと突撃しようと、心が燃え上がる。
furor iraque mentem §2.317praecipitant, pulchrumque mori succurrit in armis.
狂気と怒りが精神を急き立て、武器を手に死ぬことこそが美しいという思いが込み上げる。
§2.318Ecce autem telis Panthus elapsus Achivom, §2.319Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, §2.320sacra manu victosque deos parvumque nepotem §2.321ipse trahit, cursuque amens ad limina tendit.
見よ、しかし、アキヴィ人の武器から逃れてきたパントゥースが、オトリュアデースの子であり、城塞とポイボスの神官であるパントゥースが、神聖な品々と、敗れ去った神々、そして小さな孫を自ら引き連れ、狂ったように走りながら私たちの門へと向かってくるではないか。

語釈・文法注

  1. 2.246fatis ... futuris — 予言の内容である「未来の運命」を示す与格。あるいは動詞 `aperit` にかかる目的・機能の与格(「未来の運命を告げるために」)と解釈される。いずれにしても単なる奪格ではない。
  2. 2.248quibus ultimus esset / ille dies — 関係節 `quibus ... esset` 内で接続法未完了過去 `esset` が用いられているのは、主観的な描写や、彼らの運命的な性質(「その日が最後の日となる運命であった〜」)を表す特徴の接続法(subjunctive of characteristic)であるため。
  3. 2.273traiectus lora tumentis — 受動分詞 `traiectus`(貫かれた)に伴う「尊敬の対格」または「ギリシア的対格」であり、`lora`(革紐)が直接目的格のように置かれている。「腫れ上がった足を(`lora` によって)貫かれた状態で」という意味になる。
  4. 2.291si ... defendi possent, etiam hac defensa fuissent — 過去の反実仮想条件文。条件節 `possent` は未完了過去接続法で「継続的な可能(〜され得たならば)」を、帰結節 `defensa fuissent` は過去完了接続法で「完了した過去の事実(すでに守られていただろうに)」を表す。
  5. 2.314nec sat rationis in armis — 非人称的、あるいは名詞文の省略。`est` が省略されており、「武器をとること(あるいは武器の内に)十分な理(分別)は存在しない」という意味。`rationis` は `sat` にかかる部分属格。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §2.241-2.321. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:2.241-2.321

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。