Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §11.456-11.532

トゥルヌスとカミラの共闘と伏兵の配置

110 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

テウクリ人たちの進軍にトゥルヌスは民会を中断して戦闘準備を行い、カミラと出会って共同の作戦計画を練り、アエネアスの軍勢を迎え撃つべく要害の谷に伏兵を配置する。

§11.456haud secus atque alto in luco cum forte catervae §11.457consedere avium piscosove amne Padusae §11.458dant sonitum rauci per stagna loquacia cycni.
それはまるで、深い森の中で鳥の群れがたまたま舞い降りたり、魚の多いパドゥーサ川の水たまりで、かすれた声を出す白鳥たちが、音を立てる沼地を通じて鳴き声を響かせているかのようであった。
§11.459Immo, ait, O cives adrepto tempore, Turnus, §11.460cogite concilium et pacem laudate sedentes:
「そうだとも」と、トゥルヌスは好機を捉えて言った、「おお市民たちよ、座り込んで民会を開き、平和を称えているがいい。
§11.461illi armis in regna ruunt.
彼ら(敵)は武器を手に我が王国へ突進しているというのに。
Nec plura locutus §11.462corripuit sese et tectis citus extulit altis.
」そう言うと、彼はそれ以上語らず、素早く立ち上がり、高い王宮から急いで出て行った。
§11.463Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplos, §11.464duc, ait, et Rutulos.
「ウォルススよ、お前はウォルスキ人の歩兵中隊に武装するよう命じよ、そしてルトゥリ人たちをも率いよ」と彼は言う。
Equitem Messapus in armis §11.465et cum fratre Coras latis diffundite campis.
「メッサプスよ、そして兄弟を伴ったコラースよ、武装した騎兵を広い平原に展開させよ。
§11.466Pars aditus urbis firmet turrisque capessat,
一部の者は市への入り口を固め、塔に登れ。
§11.467cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma.
残りの軍勢は、私が命じる場所へ、私とともに武器を手に突撃せよ。
§11.468Ilicet in muros tota discurritur urbe.
」直ちに、都中から城壁へと人々が駆け散っていった。
§11.469Consilium ipse pater et magna incepta Latinus §11.470deserit ac tristi turbatus tempore differt
父ラティヌス自身も民会と自分の大きな計画を諦め、悲痛な状況に動揺して、それを延期した。
§11.471multaque se incusat, qui non adceperit ultro §11.472Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi.
そして、自ら進んでダルダニアのアエネアスを受け入れず、彼をこの都の婿として迎え入れなかったことについて、自分自身を深く責めた。
§11.473Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque §11.474subvectant.
他の者たちは門の前に塹壕を掘り、あるいは石や杭を運び上げる。
Bello dat signum rauca cruentum §11.475bucina.
かすれた声をあげるラッパが、戦いの血塗られた合図を送る。
Tum muros varia cinxere corona
そのとき、妻たちや少年たちが、様々な冠のように城壁を取り囲んだ。
§11.476matronae puerique: vocat labor ultimus omnis.
最後の試練がすべての人を呼んでいるのだ。
§11.477Nec non ad templum summasque ad Palladis arces §11.478subvehitur magna matrum regina caterva
また、王妃も、母親たちの大きな群れに付き添われて、贈り物を持ってパラスの神殿と最も高い砦へと車で上っていった。
§11.479dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, §11.480causa mali tanti, oculos deiecta decoros.
その傍らには、これほど大きな災いの原因である乙女ラウィニアが、その美しい目を伏せて付き添っていた。
§11.481Succedunt matres et templum ture vaporant §11.482et maestas alto fundunt de limine voces:
母親たちは中へ入り、神殿を香で満たし、高い入り口から悲しい声を響かせる。
§11.483Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, §11.484frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum §11.485pronum sterne solo portisque effunde sub altis.
「武勇に優れた、戦争の守護者、トリトニアの乙女よ、フリュギアの略奪者の槍をお前の手で砕き、彼自身を地面にうつ伏せに打ち倒し、高い門の下に投げ伏せてください。
§11.486Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus.
」トゥルヌス自身は、狂暴に、競うように戦いの身支度を調える。
§11.487Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis §11.488horrebat squamis surasque incluserat auro,
そしてすでに、青銅の鱗でざらざらした赤く輝く胸当てを身にまとい、脛を金で包んでいた。
§11.489tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem §11.490fulgebatque alta decurrens aureus arce,
頭はまだ兜をつけておらず、脇には剣を帯び、高い砦から駆け下りながら黄金に輝いていた。
§11.491exsultatque animis et spe iam praecipit hostem:
彼は気概に満ちて躍り上がり、希望によってすでに敵を打ち破っていた。
§11.492qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis §11.493tandem liber equus campoque potitus aperto §11.494aut ille in pastus armentaque tendit equarum §11.495aut adsuetus aquae perfundi flumine noto §11.496emicat adrectisque fremit cervicibus alte §11.497luxurians, luduntque iubae per colla, per armos.
それはまるで、繋ぎ目を断ち切ってついに自由になり、屋根のある厩舎から逃げ出した馬が、広い野原を手に入れて、あるいは雌馬たちの牧草地や群れへと向かうか、あるいは慣れ親しんだ川の流れを浴びるために飛び出し、首を高くもたげて歓喜して嘶き、たてがみが首や肩の上で軽やかに踊るかのようであった。
§11.498Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla §11.499occurrit portisque ab equo regina sub ipsis
彼に、ウォルスキ人の軍勢を率いたカミラが立ち向かって出会い、女王は門の真下で馬から飛び降りた。
§11.500desiluit, quam tota cohors imitata relictis §11.501ad terram defluxit equis;
全軍勢も彼女を模して、馬を置いて地上へと滑り降りた。
tum talia fatur:
そして彼女は次のように語った。
§11.502Turne, sui merito siqua est fiducia forti, §11.503audeo et Aeneadum promitto occurrere turmae §11.504solaque Tyrrhenos equites ire obvia contra.
「トゥルヌスよ、勇敢な者に、正当な自負が少しでもあるならば、私はあえて、アエネアスの部下たちの軍勢に立ち向かい、私一人でティレニアの騎兵を迎え撃ちに行くことを約束します。
§11.505Me sine prima manu temptare pericula belli
私が、この手で最初の戦争の危険を試みるのを許してください。
§11.506tu pedes ad muros subsiste et moenia serva.
あなたは歩兵として城壁のそばに留まり、防壁を守ってください。
§11.507Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus:
」トゥルヌスはこれに対し、畏敬の念を起こさせる乙女に目を留めて、こう言った。
§11.508O decus Italiae virgo, quas dicere grates §11.509quasve referre parem? Sed nunc, est omnia quando
「おお、イタリアの栄光である乙女よ、私はどのような感謝を述べ、あるいはどのように報いることができようか。
§11.510iste animus supra, mecum partire laborem.
しかし今、お前のその精神がすべてを超越している以上、私と苦労を分かち合ってくれ。
§11.511Aeneas, ut fama fidem missique reportant §11.512exploratores, equitum levia improbus arma §11.513praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis §11.514per deserta iugo superans adventat ad urbem.
不埒なアエネアスは、噂と派遣された斥候たちが確かなこととして報告しているように、軽装の騎兵を先に行かせて平原を脅かさせ、自分自身は、山々の険しい荒野を尾根沿いに越えて、都へと近づいている。
§11.515Furta paro belli convexo in tramite silvae, §11.516ut bivias armato obsidam milite fauces.
私は森の曲がりくねった小道で、武装した兵士をもって二叉の隘路を塞ぐため、伏兵を準備している。
§11.517Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis;
お前は旗を交えてティレニアの騎兵を迎え撃て。
§11.518tecum acer Messapus erit turmaeque Latinae §11.519Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam.
お前とともに、勇猛なメッサプスとラティウムの騎兵隊、そしてティブルの軍勢がいる。 お前もまた指揮官としての責任を引き受けてくれ。
§11.520Sic ait, et paribus Messapum in proelia dictis §11.521hortatur sociosque duces et pergit in hostem.
」彼はこのように語り、同じ言葉でメッサプスや同盟者の指揮官たちを戦闘へと駆り立て、敵に向かって進んだ。
§11.522Est curvo anfractu valles, adcommoda fraudi §11.523armorumque dolis, quam densis frondibus atrum
曲がりくねった回り道の中に、武器による計略や奇襲に適した谷がある。
§11.524urget utrimque latus, tenuis quo semita ducit §11.525angustaeque ferunt fauces aditusque maligni.
その両側には、うっそうとした葉で暗くなった斜面が迫っており、そこへは細い小道が通じ、狭い隘路と険しい入り口が続いている。
§11.526Hanc super in speculis summoque in vertice montis §11.527planities ignota iacet tutique receptus,
この谷の上の見張り台となる山の最頂部には、知られていない平坦地があり、安全な退避所がある。
§11.528seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, §11.529sive instare iugis et grandia volvere saxa.
右からも左からも戦いに赴くことができ、あるいは尾根に留まり、大きな石を転がし落とすこともできる。
§11.530Huc iuvenis nota fertur regione viarum §11.531arripuitque locum et silvis insedit iniquis.
若者は、勝手知ったる道筋を通ってここへ向かい、その場所を占拠し、険しい森の中に身を潜めた。
§11.532Velocem interea superis in sedibus Opim,
その間、天上の住処では、俊足のオーピスに、

語釈・文法注

  1. 11.456haud secus atque — 比較級の副詞句で、接続詞 cum と共に「〜の時と全く同様に」という強固な直喩(simile)を形成する。市民の動揺と鳥たちの立てる騒音を重ね合わせる表現である。
  2. 11.471qui non adceperit — 関係代名詞 qui が導く従属節で、接続法(完了)adceperit が用いられており、主節の自責(se incusat)の理由・原因を表す関係節である。
  3. 11.480oculos deiecta decoros — 過去分詞 deiecta にかかる「関係の対格」(いわゆるギリシア的対格)であり、名詞句 oculos decoros が deiecta に修飾されるラウィニアの状態・部分を示している(「美しい目を伏せて」)。
  4. 11.502sui — 再帰代名詞の属格。直後の名詞 fiducia に係る「客観的属格」として機能している(「自分自身に対する自信・信頼」)。
  5. 11.515Furta paro belli — furta はこの文脈において「密かな策略、奇襲、伏兵」を意味する対格複数名詞。直後の ut 節(接続法 obsidam)は、伏兵を設ける「目的」を表す副詞節である。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §11.456-11.532. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:11.456-11.532

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。