§11.155et praedulce decus primo certamine posset.
武勲における新たな名声と、初陣における極めて甘美な誉れがいかに強い力を持つかということを。
§11.156Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui §11.157dura rudimenta et nulli exaudita deorum §11.158vota precesque meae! Tuque, O sanctissima coniunx,
若き者の哀れな初穂よ、そして間近に迫った戦争の過酷な初学よ、そして神々の誰一人として聞き届けてくれなかった、私の誓いと祈りよ!
§11.159felix morte tua neque in hunc servata dolorem!
そしてお前よ、おお、いと尊き妻よ、自らの死によって幸いであり、この苦痛のために生かされることのなかった者よ!
反対に、私は生きながらえることで自分の運命を越えてしまい、生き残った父親としてとどまることになった。
Troum socia arma secutum §11.162obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem
トロイア人の同盟の軍勢に従った私を、ルトゥリ人が武器で打ち倒してくれればよかったものを!
§11.163atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret,
私自身が命を捧げ、この葬列がパラスではなく私を家に連れ戻してくれればよかったものを!
§11.164nec vos arguerim, Teucri, nec foedera nec quas
だが、トロイアの人々よ、あなた方を責めるつもりはない。
§11.165iunximus hospitio dextras: sors ista senectae
あの同盟も、私たちが歓待において結び合わせた右手も。
§11.166debita erat nostrae.
この運命は私たちの老境に課せられたものなのだ。
Quod si immatura manebat §11.167mors natum, caesis Volscorum milibus ante §11.168ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit.
しかし、もし私の息子に早すぎる死が待ち受けていたのであれば、あらかじめウォルスキ人の何千もの兵を倒し、トロイア人たちをラティウムへと導きながら斃れたことを、私は喜びとしよう。
§11.169Quin ego non alio digner te funere, Palla,
それどころか、パラスよ、私はお前を他のいかなる葬儀をもってしても弔うつもりはない。
§11.170quam pius Aeneas
敬虔なるアエネーアースが(お前にふさわしいと判断した葬儀)にほかならない。
§11.172Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto:
彼らは、お前の右手が死に送った者たちの、大いなる戦功標を運んでくる。
§11.173tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, §11.174esset par aetas et idem si robur ab annis, §11.175Turne.
お前もまた、今頃は武器をまとった巨大な木の幹として立っていただろうに、もし年齢が等しく、歳月からの力が同じであったなら、トゥルヌスよ。
Sed infelix Teucros quid demoror armis?
しかし、不幸な私はなぜ、トロイア人たちを戦いから引き留めているのか?
§11.176Vadite et haec memores regi mandata referte:
行け、そして心に留めて、王に次の伝言を伝えてくれ。
§11.177quod vitam moror invisam Pallante perempto,
『パラスが滅ぼされた今、私がこの忌わしい命を長引かせている理由は、あなたの右手です。
あなたは、その右手が息子と父親の双方に対して、トゥルヌスの命を負っていることを知っているはずです。
Meritis vacat hic tibi solus §11.180fortunaeque locus.
あなたの功績と幸運のために残された場所は、これしかありません。
Non vitae gaudia quaero, §11.181nec fas, sed nato Manis perferre sub imos.
私は生の喜びを求めてはいませんし、それは許されもしませんが、息子のもとへ、地下の最も深い死者の霊のもとに、これを届けたいのです。
§11.182Aurora interea miseris mortalibus almam §11.183extulerat lucem, referens opera atque labores:
』その間に、アウローラが、憐れな死すべき人間たちに恵みの光をもたらし、日々の営みと労働を呼び戻した。
すでに父アエネーアースが、すでに湾曲した海岸においてタルコーンが、火葬の薪を積み上げた。
Huc corpora quisque suorum §11.186more tulere patrum, subiectisque ignibus atris §11.187conditur in tenebras altum caligine caelum.
人々はここに、それぞれの同胞の遺体を先祖の慣習に従って運び、その下に暗い火を放つと、高い天は煙の暗闇に包まれた。
§11.188Ter circum accensos cincti fulgentibus armis §11.189decurrere rogos, ter maestum funeris ignem §11.190lustravere in equis ululatusque ore dedere;
彼らは輝く武具を身にまとい、燃え盛る火葬の薪の周りを三度走り、三度、馬に乗って悲しい葬儀の火を回り、口々に哀哭の叫びをあげた。
§11.191spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma:
大地も涙で濡らされ、武具もまた濡らされる。
§11.192it caelo clamorque virum clangorque tubarum.
人々の叫び声と、喇叭の響きが天へと昇っていく。
§11.193Hic alii spolia occisis derepta Latinis
ここで、ある者たちは、殺されたラティウム人から剥ぎ取った戦利品を火の中に投げ入れる。
兜や、美しい剣、手綱、そして熱を帯びた車輪を。
pars munera nota, §11.196ipsorum clipeos et non felicia tela.
またある者たちは、死者たち自身の馴染み深い贈り物、すなわち彼らの盾や、幸運をもたらさなかった武器を投げ入れる。
§11.197Multa boum circa mactantur corpora Morti, §11.198saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris §11.199in flammam iugulant pecudes.
死の神に捧げて、多くの牛の体がその周囲で屠られ、剛毛の豚や、すべての野から奪い取られた羊や山羊たちが、炎の中に喉を掻き切られる。
Tum litore toto §11.200ardentis spectant socios semustaque servant §11.201busta neque avelli possunt, nox umida donec
それから人々は、海岸全体にわたって、燃え盛る戦友たちを見つめ、半分焼けた火葬の跡を守り、そこから離れることができなかった。
§11.202invertit caelum stellis ardentibus aptum.
湿った夜が燃える星々を散りばめた天を反転させるまでは。
§11.203Nec minus et miseri diversa in parte Latini §11.204innumeras struxere pyras, et corpora partim §11.205multa virum terrae infodiunt avectaque partim §11.206finitimos tollunt in agros urbique remittunt,
同様に、哀れなラティウム人たちも、別の場所で無数の火葬の薪を積み上げ、多くの戦士の遺体の一部は地中に埋め、一部は運び去って隣接する野原に運び、あるいは都市へと送り返した。
§11.207cetera confusaeque ingentem caedis acervum §11.208nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti
残りの、混然とした巨大な虐殺の山は、数えることも名誉を与えることもなく火葬にする。
§11.209certatim crebris conlucent ignibus agri.
その時、いたるところで広大な野原が、競い合うように多くの火で輝いた。
§11.210Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram:
三日目の光が、天から冷たい影を追い払った。
§11.211maerentes altum cinerem et confusa ruebant §11.212ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae.
人々は悲しみながら、炉から深い灰と、混じり合った骨をかき集め、温かい土の山をそれらの上に積み上げた。
§11.213Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, §11.214praecipuus fragor et longi pars maxima luctus.
今や、極めて富めるラティヌス王の都市の邸宅の中では、ひときわ大きな叫び声と、長い哀悼の最大の部分が満ちていた。
§11.215Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum §11.216pectora maerentum puerique parentibus orbi §11.217dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos:
ここで、母親たちや憐れな嫁たち、ここで、悲しみに沈む姉妹たちの愛する胸、そして両親を失った少年たちが、恐ろしい戦争とトゥルヌスの婚礼を呪う。
§11.218ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro, §11.219qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores.
彼らは、イタリアの王権と第一の栄誉を自らのために要求する彼自身が武器をもって、彼自身が剣をもって決着をつけるようにと命じる。
§11.220ingravat haec saevus Drances solumque vocari §11.221testatur, solum posci in certamina Turnum.
厳しいドランケースがこれらの声をあおり、トゥルヌスだけが呼び出され、彼だけが戦いに求められているのだと証言する。
§11.222Multa simul contra variis sententia dictis §11.223pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, §11.224multa virum meritis sustentat fama tropaeis.
同時に、反対側では、様々な言葉で語られる多くの意見がトゥルヌスを支持し、王妃の偉大な名前が彼を保護し、獲得した勲功によるその男の大きな名声が彼を支えている。