§10.836dependet galea et prato gravia arma quiescunt.
兜は枝から吊り下がり、重い武具は草原に休んでいる。
§10.837Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans
選りすぐりの若者たちが周囲に立っている。
§10.838colla fovet, fusus propexam in pectore barbam;
彼自身は傷つき、息を荒くしながら、首を(水で)冷やし、櫛で整えた髭を胸に垂らしている。
§10.839multa super Lauso rogitat multumque remittit §10.840qui revocent maestique ferant mandata parentis.
ラウススについて何度も問いかけ、また何度も(使者を)送り返す、彼を呼び戻し、悲しむ父親の命令を伝えるために。
§10.841At Lausum socii exanimem super arma ferebant §10.842flentes, ingentem atque ingenti volnere victum.
しかし、仲間たちは息絶えたラウススを武具の上に載せて運んでいた、泣きながら、巨躯の、そして巨大な傷によって倒された彼を。
§10.843Agnovit longe gemitum praesaga mali mens:
災いを予感していた(父の)心は、遠くからその嘆きを聞き取った。
彼は白髪を多くの塵で汚し、両の手のひらを天へと伸ばし、(息子の)亡骸にしがみつく。
§10.846Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, §10.847ut pro me hostili paterer succedere dextrae, §10.848quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, §10.849morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum §10.850exitium infelix, nunc alte volnus adactum!
「息子よ、私をこれほど大きな生きることへの執着が捉えていたのか、私の代わりに、敵の右手に立ち向かうことをお前に許すほどに、私が自ら生んだお前を? 父である私はお前のこれらの傷によって救われ、お前の死によって生きながらえるのか? ああ、今や惨めな私にとってついに、不幸な死が(訪れ)、今や傷が深く打ち込まれたのだ!
§10.851Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, §10.852pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis.
息子よ、この同じ私が、お前の名を罪によって汚してしまった、憎悪ゆえに、玉座と父祖の王笏から追放されて。
§10.853Debueram patriae poenas odiisque meorum:
私は祖国と、私の(同胞である)人々の憎悪に罰を支払うべきであった。
§10.854omnis per mortis animam sontem ipse dedissem!
あらゆる死(の苦しみ)を通じて、私自身がこの罪深き魂を差し出すべきであったのだ!
§10.855Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo.
今、私は生き、未だ人間たちと光(この世)を去っていない。
§10.856Sed linquam.
しかし、去ることにしよう。
Simul hoc dicens attollit in aegrum §10.857se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet, §10.858haud deiectus equum duci iubet.
」こう言いながら同時に、彼は自らの体を痛む太腿の上に引き起こし、深い傷による痛みが彼を遅らせるとしても、決して屈することなく、馬を引いてこさせる。
Hoc decus illi, §10.859hoc solamen erat;
これが彼の誇りであり、これが彼の慰めであった。
bellis hoc victor abibat §10.860omnibus.
これに乗って彼はすべての戦争から勝者として立ち去った。
Adloquitur maerentem et talibus infit:
彼は悲しむ(馬)に語りかけ、このように話し始める。
「レーブスよ、もし凡人にとって何かが長く続くということがあるなら、我々は長く生きてきた。
Aut hodie victor spolia illa cruenti §10.863et caput Aeneae referes Lausique dolorum §10.864ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, §10.865occumbes pariter;
今日、お前はあの血塗られたアエネーアースの戦利品と首を持ち帰り、私とともにラウススの痛みの復讐者となるか、あるいは、もしどんな力も道を開かないならば、ともに倒れるだろう。
neque enim, fortissime, credo, §10.866iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros.
最も勇敢な者よ、お前が他人の命令に従い、トロイア人を主人と認めることなど、私は決して信じないからだ。
§10.867Dixit et exceptus tergo consueta locavit §10.868membra manusque ambas iaculis oneravit acutis,
」彼はこう言って、背にまたがり、慣れ親しんだ体を落ち着かせ、両手を鋭い投げ槍で満たした。
§10.869aere caput fulgens cristaque hirsutus equina.
頭には青銅が輝き、馬の毛の総を荒々しくなびかせて。
§10.870Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens
このように彼は突進して(敵の)ただ中へと馬を走らせた。
彼の内には、一つの心の中に、巨大な恥辱と、悲しみの混ざり合った狂気、そしてここで、彼はアエネーアースを大声で三度呼んだ。
§10.874Aeneas agnovit enim laetusque precatur:
アエネーアースはそれと気づき、喜び、祈る。
「神々のあの父がそのようにしてくださるように、高きアポローがそのようにして、お前が刃を交え始めるように。
§10.877Tantum effatus et infesta subit obvius hasta.
」これだけを言って、彼は敵意に満ちた槍を構えて立ち向かう。
§10.878Ille autem:
Quid me erepto, saevissime, nato
しかし、彼(メゼンティウス)は言う。 「最も残酷な者よ、息子を奪っておいて、なぜ私を脅すのか?
§10.879terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses.
これがお前が私を滅ぼすことのできた唯一の道であった。
§10.880Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli.
私は死を恐れず、神々の誰をも顧みはしない。
やめよ。 私は死ぬために来たのであり、お前にこれらの贈り物をまず持ってきたのだから。
Dixit telumque intorsit in hostem;
」彼はこう言い、敵に向けて武器を放った。
§10.883inde aliud super atque aliud figitque volatque
さらに、その上から次々と別の武器を放ち、それらは突き刺さり、また飛び交う、巨大な円を描いて。
§10.884ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo.
しかし、黄金の盾のボスがそれを持ちこたえる。
§10.885Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes §10.886tela manu iaciens, ter secum Troïus heros §10.887immanem aerato circumfert tegmine silvam.
三度、彼は立ちふさがる敵の周りを左回りの円を描いて駆け、手から武器を投げつけた。 三度、トロイアの英雄は自らとともに青銅の盾に(突き刺さった)巨大な(矢の)森を回し持った。
§10.888Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet §10.889vellere et urgetur pugna congressus iniqua, §10.890multa movens animo iam tandem erumpit et inter §10.891bellatoris equi cava tempora conicit hastam.
その後、これほど多くの遅延を引き延ばし、これほど多くの矢を抜くことに疲れ、不利な接近戦に追いつめられたとき、心の中で多くを巡らせ、ついに彼は突撃し、戦馬の窪んだこめかみの間に槍を投げつけた。
§10.892Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras §10.893verberat effusumque equitem super ipse secutus §10.894implicat eiectoque incumbit cernuus armo.
四肢獣は体をまっすぐに跳ね上げ、蹄で空を打ち、振り落とされた乗り手の上に自らも重なって倒れ、彼を巻き込み、脱臼した肩で真っ逆さまにのしかかった。
§10.895Clamore incendunt caelum Troesque Latinique.
トロイア人たちもラティウム人たちも、叫び声で天を焦がす。
§10.896Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem §10.897et super haec:
Ubi nunc Mezentius acer et illa §10.898effera vis animi?
Contra Tyrrhenus, ut auras §10.899suspiciens hausit caelum mentemque recepit:
アエネーアースは駆け寄り、鞘から剣を抜き、彼の上にこう言う。 「激しいメゼンティウスよ、あの猛々しい心の力は今どこにあるのか? 」対して、ティレーニア人は、風を見上げて空気を吸い込み、意識を取り戻すと、言った。
§10.900Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris?
「憎き敵よ、なぜ私を叱責し、死で脅すのか。
§10.901Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni, §10.902nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus.
殺戮に罪悪はなく、私はそのような条件で戦いに来たのでもなく、私のラウススもお前と私のためにそのような盟約を結んではいない。
§10.903Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro:
ただ一つ、敗れた敵に対して何らかの情けがあるならば、これをお願いする。
§10.904corpus humo patiare tegi.
私の体を土に覆わせる(埋葬する)ことを許してくれ。