§10.759amborum et tantos mortalibus esse labores:
双方の虚しい怒りを、そして人間たちにとってこれほど大きな苦難があることを(神々は)憐れむ。
§10.760hinc Venus, hinc contra spectat Saturnia Iuno, §10.761pallida Tisiphone media inter milia saevit.
こちらからはウェヌスが、あちらからは対峙してサトゥルニアのユーノーが見つめ、青ざめたティシポネーが数千のただ中で猛威を振るう。
しかし、メゼンティウスは巨大な槍を激しく振り回しながら、怒り狂って戦場へと入っていく。
Quam magnus Orion, §10.764cum pedes incedit medii per maxima Nerei §10.765stagna viam scindens, umero supereminet undas §10.766aut summis referens annosam montibus ornum §10.767ingrediturque solo et caput inter nubila condit:
大いなるオリオーンが、徒歩で、中ほどのネーレウスの最も広大なよどみのただ中を、道を切り裂きながら進むとき、肩で波の上にそびえ立つように、あるいは山の頂から樹齢を重ねたトネリコを持ち帰り、大地を歩み、雲の間に頭を隠すように。
§10.768talis se vastis infert Mezentius armis.
そのようにメゼンティウスは巨大な武具を身にまとって進み出る。
彼に対して、アエネーアースは長い戦列の中で彼を見定め、立ち向かって行く準備をする。
Manet imperterritus ille, §10.771hostem magnanimum opperiens, et mole sua stat;
彼は怯むことなくとどまり、気高き敵を待ち受け、自身の巨体をもって立つ。
§10.772atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae:
そして、槍が届くのに十分な距離を目で推し量って、言う。
§10.773Dextra mihi deus et telum, quod missile libro,
「私の右手こそが神であり、私が放とうと構えているこの武器こそが神だ。
§10.774nunc adsint! Voveo praedonis corpore raptis §10.775indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum §10.776Aeneae.
今こそ私を助けよ! 略奪者の体から剥ぎ取った戦利品を身にまとわせた、ラウススよ、お前自身を、アエネーアースに対する戦勝記念碑にすることを私は誓う。
Dixit stridentemque eminus hastam §10.777iecit;
」彼はこう言い、うなる槍を遠くから投げた。
at illa volans clipeo est excussa proculque §10.778egregium Antoren latus inter et ilia figit,
しかし、飛んで行った槍は盾に跳ね返され、遠くで高潔なアントールスの脇腹と下腹部の間に突き刺さる。
§10.779Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argis
ヘルクレスの従者であったあのアントールスである。
§10.780haeserat Euandro atque Itala consederat urbe.
彼はアルゴスから派遣され、エウアンドルスのもとに身を寄せ、イタリアの都市に定住していた。
§10.781Sternitur infelix alieno volnere caelumque §10.782aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos
不運な彼は、他人のための傷によって打ち倒され、天を見上げ、死にゆきながら愛するアルゴスを思い出す。
§10.783tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem
次に、敬虔なアエネーアースが槍を投げる。
§10.784aere cavum triplici, per linea terga tribusque §10.785transit intextum tauris opus imaque sedit §10.786inguine, sed viris haud pertulit.
槍は三重の青銅からなる窪んだ盾の円盤を貫き、亜麻布の層を、そして三層の雄牛の皮で織り上げられた細工を貫通し、下腹部の付け根に達して留まったが、力を最後まで持ちこたえなかった。
Ocius ensem §10.787Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, §10.788eripit a femine et trepidanti fervidus instat.
素早く剣をアエネーアースは、ティレーニア人の血を見て喜び、自らの腿から引き抜き、うろたえる敵に激しく迫る。
§10.789Ingemuit cari graviter genitoris amore, §10.790ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae.
愛する父への愛から激しく呻き声を上げた、これを見たラウススは。 そして涙がその顔を伝って流れ落ちた。
§10.791Hic mortis durae casum tuaque optima facta, §10.792siqua fidem tanto est operi latura vetustas,
ここで、過酷な死の運命とお前の最も優れた行いを、もし時の経過がこれほど偉大な行為に信頼をもたらすならば、私は決して沈黙したままにはしない。
§10.793non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo.
称えられるべき若者よ、お前のことも。
§10.794Ille pedem referens et inutilis inque ligatus §10.795cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat:
彼(メゼンティウス)は足を後ろに退き、戦闘不能となり、絡みつかれて退却していき、盾で敵の槍を引きずっていた。
§10.796prorupit iuvenis seseque immiscuit armis
若者(ラウスス)が飛び出し、武器のただ中に身を投じた。
§10.797iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis §10.798Aeneae subiit mucronem ipsumque morando §10.799sustinuit.
そして、右手を振り上げて一撃を加えようとしていたアエネーアースの剣の先へと潜り込み、彼を引き止めることで、耐え忍んだ。
Socii magno clamore sequuntur, §10.800dum genitor nati parma protectus abiret, §10.801telaque coniciunt proturbantque eminus hostem §10.802missilibus.
仲間たちは大きな叫び声を上げて後に続き、父親が息子の小さな盾に守られて立ち去るまでの間、武器を投げつけ、遠くから射撃によって敵を払い退けようとする。
Furit Aeneas tectusque tenet se.
アエネーアースは激怒し、盾に隠れて耐える。
§10.803Ac velut effusa siquando grandine nimbi §10.804praecipitant, omnis campis diffugit arator §10.805omnis et agricola et tuta latet arce viator, §10.806aut amnis ripis aut alti fornice saxi, §10.807dum pluit in terris, ut possint sole reducto
ちょうど、激しい雹が降り注ぐときに、嵐が急激に襲いかかると、すべての耕作人が野原から逃げ去り、すべての農夫も、そして旅人も安全な避難所に身を隠すように、川の堤防や、高い岩のアーチの下に、大地に雨が降る間。 それは太陽が戻ったときに、その日の仕事を再開できるようにするためである。
§10.808exercere diem: sic obrutus undique telis §10.809Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, §10.810sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur:
このように、四方から武器を浴びせられたアエネーアースは、すべての雷雨が鳴り止むまで、戦争の雲を耐え忍び、ラウススを叱咤し、ラウススを脅す。
§10.811Quo moriture ruis maioraque viribus audes?
「死に急ぐ者よ、どこへ突進するのか? なぜ身の丈に合わない大胆な行動をとるのか?
§10.812Fallit te incautum pietas tua.
お前の不注意な敬虔さ(親への愛)がお前を誤らせているのだ。
Nec minus ille §10.813exsultat demens;
」しかし、それにもかかわらず、彼は狂気のごとく躍りかかる。
saevae iamque altius irae §10.814Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso
そして、激しい怒りが今やより高くダルダニアの指導者の内に湧き上がり、ラウススのために最後の糸を運命の女神たちが手繰り寄せる。
§10.815Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem §10.816per medium Aeneas iuvenem totumque recondit.
アエネーアースは強力な剣を突き出し、若者の体の真ん中を貫き、それを根元まで埋め込む。
§10.817Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, §10.818et tunicam, molli mater quam neverat auro,
剣先は、威嚇する者にはあまりに軽い武具である小さな盾をも貫き、彼の母親がしなやかな金糸で織ったチュニックをも貫いた。
§10.819implevitque sinum sanguis;
そして血がその胸を満たした。
tum vita per auras §10.820concessit maesta ad manis corpusque reliquit.
そのとき、命は空気を通って悲しげに死者の霊のもとへと去り、肉体を残した。
§10.821At vero ut voltum vidit morientis et ora, §10.822ora modis Anchisiades pallentia miris, §10.823ingemuit miserans graviter dextramque tetendit,
しかし、死にゆきながらの顔と、表情を見たとき、驚くほど青ざめたその顔を見たとき、アンキーセースの息子は深く憐れんで呻き、右手を差し伸べた。
§10.824et mentem patriae subiit pietatis imago.
そして彼の心に、父への敬虔の面影がよぎった。
§10.825Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, §10.826quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum?
「憐れむべき少年よ、お前のあの称賛すべき行為に対して、今、何をお前に、敬虔なアエネーアースは、これほど素晴らしい天性にふさわしい何を与えることができるだろうか。
§10.827Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum
お前が愛したその武具はお前のものとして持っておくがよい。
§10.828manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto.
そしてお前を、親たちの魂と遺灰のもとへ、もしお前がそれを望むなら、お前を返す。
§10.829Hoc tamen infelix miseram solabere mortem:
しかし、不運な者よ、お前はこのことによってその惨めな死を慰めるがよい。
§10.830Aeneae magni dextra cadis.
お前は大いなるアエネーアースの右手によって倒れるのだと。
Increpat ultro §10.831cunctantis socios et terra sublevat ipsum,
」彼はさらに進んで躊躇する仲間たちを厳しく咎め、彼自身(ラウスス)を地面から抱き起こす。
§10.832sanguine turpantem comptos de more capillos.
(彼は)いつもの習慣通りに整えられていた髪を血で汚していた。
§10.833Interea genitor Tiberini ad fluminis undam §10.834volnera siccabat lymphis corpusque levabat §10.835arboris adclinis trunco.
その間、父親はティベリス川の波打ち際で水で傷口を洗い、体を休めていた、木の幹に寄りかかりながら。
Procul aerea ramis
遠くでは、青銅の(兜が)枝に