Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §10.836-10.908

梅赞提乌斯决战复仇与从容赴死

第 103 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

梅赞提乌斯得知儿子劳苏斯死讯后悲痛万分,骑着爱马雷布斯重返战场向埃涅阿斯挑战。埃涅阿斯击倒梅赞提乌斯的战马将其困住,梅赞提乌斯坦然接受死亡,仅请求将其与儿子合葬,随后引颈就戮。

§10.836dependet galea et prato gravia arma quiescunt.
头盔挂在树枝上,沉重的武器在草地上歇息。
§10.837Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans §10.838colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; §10.839multa super Lauso rogitat multumque remittit §10.840qui revocent maestique ferant mandata parentis.
精选的青年们守候在旁:他自己虚弱地喘息着,舒缓着颈部,那梳理过的胡须垂在胸前;他不断询问关于劳苏斯的事,并一再派人回去,以便召回他并传达悲哀父亲的指令。
§10.841At Lausum socii exanimem super arma ferebant §10.842flentes, ingentem atque ingenti volnere victum.
然而,同伴们正用盾牌抬着已经死去的劳苏斯,众人哭泣着,抬着这位被巨大伤口击倒的伟岸身躯。
§10.843Agnovit longe gemitum praesaga mali mens: §10.844canitiem multo deformat pulvere et ambas §10.845ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret.
预示到灾祸的心灵在远处便辨认出了哭声:他用厚厚的尘土弄脏白发,向天舒展双手,紧紧抱住儿子的遗体。
§10.846Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, §10.847ut pro me hostili paterer succedere dextrae,
“儿子啊,难道对生存的渴望竟如此强烈地攫住了我,以至于我竟然容忍代替我面对敌人右手的,是我亲生的你?
§10.848quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, §10.849morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum
难道我这个父亲要靠你的这些伤口而获获救,靠你的死而活着吗?
§10.850exitium infelix, nunc alte volnus adactum!
哀哉,如今对我这可怜人而言,这不幸的毁灭终于降临,如今伤口已被深深刺入!
§10.851Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, §10.852pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis.
儿子啊,也是我,用我的罪行玷污了你的名声,因遭怨恨而被逐出王位和父辈的权杖。
§10.853Debueram patriae poenas odiisque meorum: §10.854omnis per mortis animam sontem ipse dedissem!
我本该向祖国和同胞们的仇恨偿付刑罚:我自己本该通过各种死亡来献出我这有罪的生命!
§10.855Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo.
如今我还活着,尚未离开世人和光明。
§10.856Sed linquam.
但我终将离开。
Simul hoc dicens attollit in aegrum §10.857se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet, §10.858haud deiectus equum duci iubet.
”说着,他挣扎着撑起受伤的大腿,尽管深重的伤痛令他行动迟缓,他仍毫不气馁,下令牵来他的战马。
Hoc decus illi, §10.859hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat §10.860omnibus.
这是他的荣耀,这是他的慰藉;骑着它,他曾作为胜利者从所有战役中凯旋。
Adloquitur maerentem et talibus infit: §10.861Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est, §10.862viximus.
他向那悲哀的马儿说话,如此开口道: “雷布斯啊,如果凡人有什么事物堪称长久,我们已经活得够长了。
Aut hodie victor spolia illa cruenti §10.863et caput Aeneae referes Lausique dolorum §10.864ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, §10.865occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, §10.866iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros.
今天你若不作为胜利者带回那沾满鲜血的战利品以及埃涅阿斯的头颅,并与我一同为劳苏斯的痛苦报仇,或者是,如果没有力量能开辟出道路,你将与我一同倒下;最勇敢的伙伴啊,因为我不相信你你会甘愿听从他人的摆布并忍受特洛伊人作你的主人。
§10.867Dixit et exceptus tergo consueta locavit §10.868membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, §10.869aere caput fulgens cristaque hirsutus equina.
” 他说完,跨上马背,安放好他那习惯了的肢体,双手执满锋利的标枪,头顶青铜闪耀,马鬃制成的羽冠在风中乱舞。
§10.870Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens §10.871uno in corde pudor mixtoque insania luctu, §10.873Atque hic Aenean magna ter voce vocavit.
于是他风驰电掣般冲入敌阵:在他的心里,翻腾着无尽的羞耻以及交织着悲痛的狂热,在这里,他用洪亮的声音三次呼喊埃涅阿斯。
§10.874Aeneas agnovit enim laetusque precatur: §10.875Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, §10.876incipias conferre manum.
埃涅阿斯认出了他,欣喜地祈求道: “愿众神之父使之成就,愿高贵的大神阿波罗使之成就,让你开始与我短兵相接吧。
§10.877Tantum effatus et infesta subit obvius hasta.
” 他只说了这么多,便端起充满敌意的长枪迎了上去。
§10.878Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato
而那人则答道:“最残酷的恶徒,你夺走了我的儿子,如今还想用什么来恐吓我?
§10.879terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses.
这是唯一能彻底毁灭我的道路。
§10.880Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli.
我既不惧怕死亡,也不顾忌任何神明。
§10.881Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto §10.882dona prius.
别说了,因为我是来送死的,但在死前,我给你带来了这些礼物。
Dixit telumque intorsit in hostem; §10.883inde aliud super atque aliud figitque volatque §10.884ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo.
”他话音刚落,便向敌人投掷出武器;接着又接二连三地投射,武器纷纷刺入并飞舞,绕着巨大的圆圈,但黄金的盾徽承受住了这一切。
§10.885Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes §10.886tela manu iaciens, ter secum Troïus heros §10.887immanem aerato circumfert tegmine silvam.
他骑着马,绕着屹立不动的敌人向左转圈跑了三遭,手中不断投掷标枪;三遭里,特洛伊英雄转动着青铜圆盾,随身转动着那刺在盾上的庞大枪矛之林。
§10.888Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet §10.889vellere et urgetur pugna congressus iniqua, §10.890multa movens animo iam tandem erumpit et inter §10.891bellatoris equi cava tempora conicit hastam.
随后,由于厌倦了如此拖延时间、拔掉这么多枪头,且在这场处于劣势的贴身肉搏中备受压迫,他在心中权衡良久,终于在此时爆发出击,在那匹战马双侧凹陷的太阳穴之间刺入了长枪。
§10.892Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras §10.893verberat effusumque equitem super ipse secutus §10.894implicat eiectoque incumbit cernuus armo.
那四足战马直立而起,用马蹄猛踢着空气,接着朝那被甩下的骑手身上压倒下去,缠压住了他,马头着地,压在脱位的肩胛上。
§10.895Clamore incendunt caelum Troesque Latinique.
特洛伊人和拉丁人的呼喊声点燃了天空。
§10.896Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem §10.897et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa §10.898effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras
埃涅阿斯飞奔上前,自鞘中拔出宝剑,在他上方叱问道:“如今那勇猛的梅赞提乌斯和那野蛮的心灵力量如今都在何处?
§10.899suspiciens hausit caelum mentemque recepit: §10.900Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris?
”对此,那第勒尼安人,在仰望天空吸入空气并恢复了神智之后,说道: “刻薄的仇敌,你为何叱责我并以死威胁?
§10.901Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni, §10.902nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus.
杀戮中并无罪过,我绝非为了这种(苟活的)契机而来战,我的劳苏斯也未曾代我与你订下这样的盟约。
§10.903Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro: §10.904corpus humo patiare tegi.
仅此一事,看在对战败敌人的任何宽容份上,我请求你:允许我的尸体得以入土。
Scio acerba meorum §10.905circumstare odia: hunc, oro, defende furorem §10.906et me consortem nati concede sepulchro.
我知道我的同胞们那刻骨的仇恨正环绕着我:我求你,挡开这种疯狂,恩准我成为我儿墓穴的同伴。
§10.907Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem §10.908undantique animam diffundit in arva cruore.
” 他说完这些,泰然自若地用喉头迎向利刃,在喷涌的鲜血中,将生命倾洒在原野之上。

词汇与语法注释

  1. §10.838fusus propexam in pectore barbam — 过去分词 `fusus` 在此以中动体(或希腊语式)的意义使用,并带有宾格 `barbam` 作为其直接宾语,用以描述他将胡须散落在胸前的状态。
  2. §10.854dedissem — 虚拟式过去完成时。在此用作过去命令式或愿望虚拟式,表示过去未曾实现的一种义务或期望(“我本该交出”)。
  3. §10.880nec divom parcimus ulli — `divom` 是 `divorum` 的古体属格复数。动词 `parco` 支配与格,因此它带有与格代词 `ulli`(`ullus` 的单数与格)。
  4. §10.894implicat eiectoque incumbit cernuus armo — 极其紧凑的句法结构,描述了战马摔倒的场景。战马(`quadrupes`)头朝下栽倒(`cernuus`),缠住了(`implicat`)被甩下的骑手(`effusum equitem`),并以其甩出或脱位的肩膀(`eiecto armo`,作为手段或方式夺格)压在其上(`incumbit`)。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §10.836-10.908. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.836-10.908

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。