Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §10.78-10.153

ユピテルの中立宣言とトロイア陣営の防戦

93 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ユノーのウェヌスに対する反論が語られ、ユピテルは神々の対立を収めるために両軍に中立の立場を取ることを宣言する。その後、アエネアスの不在中にトロイア陣営で繰り広げられる激しい攻防と、アスカニオスの美しき姿、そしてアエネアスがエトルリアと同盟を結び海を戻る様子が描かれる。

§10.78arva aliena iugo premere atque avertere praedas?
他国の土地を軛の下に圧迫し、略奪品を奪い去ることが(不当でないというのか)。
§10.79Quid soceros legere et gremiis abducere pactas, §10.80pacem orare manu, praefigere puppibus arma?
義父を選び、許婚をその胸から奪い去り、手には平和を乞いながら、船には武器を掲げることが(不当でないというのか)。
§10.81Tu potes Aenean manibus subducere Graium §10.82proque viro nebulam et ventos obtendere inanis, §10.83tu potes in totidem classem convertere nymphas:
あなた(ウェヌス)は、アエネアスをギリシア人の手から引き離し、人間の代わりに雲と実体のない風を差し出すことができ、また、艦隊を同じ数のニンフへと変えることができる。
§10.84nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est?
ならば私たちが、ルトゥリー人たちに多少の援助をしたことが罪深いというのか。
§10.85Aeneas ignarus abest: ignarus et absit.
アエネアスは何も知らずに不在である。 何も知らぬまま不在にさせておくがよい。
§10.86Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera:
あなたにはパポスがあり、イダリウムがあり、高きキュテラがある。
§10.87quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas?
なぜ戦いに満ちた都市と荒々しい心を揺さぶろうとするのか。
§10.88Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo
私たちがあなたに対して、フリュギアの崩れゆく国勢を根本から覆そうとしているとでもいうのか、私たちが?
§10.89conamur, nos, an miseros qui Troas Achivis
それとも、哀れなトロイア人をアカイア人に晒したあの者なのか。
§10.90obiecit? Quae causa fuit, consurgere in arma §10.91Europamque Asiamque et foedera solvere furto?
何が原因で、ヨーロッパとアジアが武器を手に立ち上がり、略奪によって条約を破ることになったのか。
§10.92Me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter,
私が導き手となって、ダルダニアの姦夫がスパルタを攻略したのか。
§10.93aut ego tela dedi fovive cupidine bella?
あるいは私が武器を与え、情欲によって戦争を煽り立てたのか。
§10.94Tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis
そのときこそ、あなたの身内のために恐れるべきであった。
§10.95haud iustis adsurgis et inrita iurgia iactas.
今になって、遅すぎる不当な苦情を申し立てて立ち上がり、無益な非難を浴びせかけている。
§10.96Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant §10.97caelicolae adsensu vario, ceu flamina prima
ユノーはこのような言葉で懇願し、天の住人たちはみな様々に賛同してざわめき立った。
§10.98cum deprensa fremunt silvis et caeca volutant §10.99murmura, venturos nautis prodentia ventos.
あたかも、吹き始めの風が森に捕らえられて唸り声を上げ、かすかな呟きを響かせながら、船乗りたちにやがて来る風を告げる時のように。
§10.100Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas, §10.101infit;
そのとき、万物の至高の権能を有する全能の父が話し始める。
eo dicente deum domus alta silescit §10.102et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, §10.103tum Zephyri posuere, premit placida aequora pontus:
彼が語ると、神々の高き館は静まり返り、大地はその基盤から震え、高き天空は静まり、西風は止み、海は穏やかな水面を押し静める。
§10.104Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta.
「それゆえ、心して受け止め、私のこれらの言葉を刻み込め。
§10.105Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris §10.106haud licitum, nec vestra capit discordia finem: §10.107quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, §10.108Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo.
アウソニア人がトロイア人と同盟によって結ばれることが決して許されず、あなた方の不和が終わりを迎えない以上は、今日、それぞれにどのような運命があり、それぞれがどのような希望を切り開くとも、トロイア人であれルトゥリー人であれ、私は何ら区別をしない。
§10.109Seu fatis Italum castra obsidione tenentur §10.110sive errore malo Troiae monitisque sinistris.
イタリア人の運命によって陣営が包囲されているにせよ、あるいはトロイアの不幸な過ちと不吉な神託によるにせよ。
§10.111Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem §10.112fortunamque ferent.
ルトゥリー人を(その運命から)免除することもしない。 それぞれの企てが、自らに労苦と運命をもたらすであろう。
Rex Iuppiter omnibus idem.
王ユピテルはすべての人に対して平等である。
§10.113Fata viam invenient.
運命は道を見出すであろう。
Stygii per flumina fratris, §10.114per pice torrentis atraque voragine ripas §10.115adnuit et totum nutu tremefecit Olympum.
」ステュクスの冥府の兄弟の川にかけて、ピッチのたぎる、黒い奈落の岸辺にかけて、彼は頷き、その首振りによって全オリンポスを震撼させた。
§10.116Hic finis fandi.
これで語りは終わった。
Solio tum Iuppiter aureo §10.117surgit, caelicolae medium quem ad limina ducunt.
ユピテルは黄金の玉座から立ち上がり、天の住人たちは彼を囲んでその入り口へと導く。
§10.118Interea Rutuli portis circum omnibus instant §10.119sternere caede viros et moenia cingere flammis.
その間にも、ルトゥリー人たちはすべての門の周囲で押し寄せ、人々を虐殺してなぎ倒し、城壁を炎で取り囲もうとする。
§10.120At legio Aeneadum vallis obsessa tenetur, §10.121nec spes ulla fugae.
だがアエネアスの軍勢は土塁に包囲されたまま留め置かれ、逃亡の望みは全くない。
Miseri stant turribus altis §10.122nequiquam et rara muros cinxere corona
哀れにも彼らは高い塔の上に虚しく立ち、まばらな環となって城壁を取り囲んでいる。
§10.123Asius Imbrasides Hicetaoniusque Thymoetes §10.124Assaracique duo et senior cum Castore Thymbris, §10.125prima acies;
インブラソスの子アシオス、ヒケタオンの子テュモイテス、二人のアッサラコス、そしてカストルを伴う年長のテュンブリスが、最前線を固める。
hos germani Sarpedonis ambo §10.126et Clarus et Thaemon Lycia comitantur ab alta.
彼らにサルペドンの両の兄弟であるクラルスとタイモンが、高きリュキアから付き従う。
§10.127Fert ingens toto conixus corpore saxum, §10.128haud partem exiguam montis, Lyrnesius Acmon, §10.129nec Clytio genitore minor nec fratre Menestheo.
全身の力を振り絞り、巨石を運ぶのは、山の一角とも言うべき大きさの、リュルネソスのアクモンである、彼は父クリュティオスや、兄弟メネステウスに劣らぬ者である。
§10.130Hi iaculis, illi certant defendere saxis §10.131molirique ignem nervoque aptare sagittas.
ある者は投げ槍で、ある者は石を用いて防戦に努め、火を放ち、弦に矢をつがえようと競い合う。
§10.132Ipse inter medios, Veneris iustissima cura, §10.133Dardanius caput ecce puer detectus honestum,
そのただ中で、ウェヌスの最も正当な関心の対象である、ダルダニアの少年が、その気高い頭を露わにしている、見よ。
§10.134qualis gemma micat, fulvum quae dividit aurum, §10.135aut collo decus aut capiti;
あたかも、黄金を分かつ宝石が輝き、首や頭を飾るかのようである。
vel quale per artem §10.136inclusum buxo aut Oricia terebintho §10.137lucet ebur;
あるいは、職人の技によってツゲやオリキアのテレビンボクに嵌め込まれた象牙が光を放つかのようである。
fusos cervix cui lactea crinis §10.138accipit et molli subnectens circulus auro.
その乳白色の首には、豊かな髪が流れ落ち、しなやかな黄金の帯がそれを結んでいる。
§10.139Te quoque magnanimae viderunt, Ismare, gentes §10.140volnera dirigere et calamos armare veneno,
気高い民族たちはあなたをも見た、イスマルスよ、傷を狙い定め、葦の矢に毒を含ませているのを。
§10.141Maeonia generose domo, ubi pinguia culta §10.142exercentque viri Pactolusque inrigat auro.
あなたはマエオニアの高貴な家系の出身であり、そこでは男たちが肥沃な耕地を耕し、パクトロス川が黄金をもって潤している。
§10.143Adfuit et Mnestheus, quem pulsi pristina Turni
ムネステウスもそこにいた。
§10.144aggere moerorum sublimem gloria tollit, §10.145et Capys: hinc nomen Campanae ducitur urbi.
彼は昨日、トゥルヌスを城壁の土塁から撃退した栄光によって、意気揚々とそびえ立ち、カピュスもいた。 ここからカンパニアの都市の名が導かれている。
§10.146Illi inter sese duri certamina belli §10.147contulerant: media Aeneas freta nocte secabat.
彼らが互いに過酷な戦争の闘いを交えていたその間、アエネアスは真夜中の海を切り進んでいた。
§10.148Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis §10.149regem adit et regi memorat nomenque genusque, §10.150quidve petat quidve ipse ferat, Mezentius arma §10.151quae sibi conciliet, violentaque pectora Turni §10.152edocet, humanis quae sit fiducia rebus
というのも、彼がエウアンドロスのもとを去り、エトルリアの陣営に入ると、王のもとに赴き、王に自らの名と家系を告げ、何を求め、自らは何を携えてきたのか、メゼンティウスがいかなる兵力を自らの味方に引き入れようとしているのか、またトゥルヌスの荒々しい心を詳しく説明し、人間の境遇にいかなる信頼が置かれ得るかを警告し、そして懇願を交えたからである。
§10.153admonet immiscetque preces: haud fit mora, Tarchon
遅滞なく、タルコンは…

語釈・文法注

  1. 10.84nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est? — 対比の代名詞 `nos`(私たちは)と `tu`(あなた・ウェヌス)の対比を明確にする構文。`aliquid` は副詞的に `iuvisse`(助けたこと)を修飾し、「いくらかでも」の意味。
  2. 10.108Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo. — `fuat` は古典期以前の古い接続法(現在の `sit` に相当)で、間接疑問節を形成する。`nullo discrimine` は奪格の副詞的用法で「何ら区別を設けずに」を意味し、全体で「トロイア人であろうとルトゥリー人であろうと」という譲歩的なニュアンスを伴う。
  3. 10.148Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis — `ut` は一時的な接続詞(「〜したとき」)で、直説法過去(`ingressus (est)` からの動詞省略または `adit` との連動)を伴う。ここではアエネアスがエウアンドロスのもとを去ってからエトルリアの陣営に至るプロセスを時間的に記述している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §10.78-10.153. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.78-10.153

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。