§10.759amborum et tantos mortalibus esse labores: §10.760hinc Venus, hinc contra spectat Saturnia Iuno, §10.761pallida Tisiphone media inter milia saevit.
(神们)怜悯双方虚无的愤怒,以及凡人竟要承受如此沉重的苦难:这边维纳斯,那边对面的萨图恩之女朱诺正注视着,苍白的提西福涅在成千上万的士兵中肆虐。
然而,梅赞提乌斯挥舞着巨大的长枪,怒气冲冲地步入战场。
Quam magnus Orion, §10.764cum pedes incedit medii per maxima Nerei §10.765stagna viam scindens, umero supereminet undas §10.766aut summis referens annosam montibus ornum §10.767ingrediturque solo et caput inter nubila condit: §10.768talis se vastis infert Mezentius armis.
正如伟大的奥里翁,当他徒步穿过中内留斯最广阔的深潭、劈开道路时,他的肩膀耸立在波涛之上;或者当他从山顶带回古老的山毛榉时,他行走在地面上,而头颅隐没在云雾之中:梅赞提乌斯便是如此带着巨大的盔甲前行。
与他相对,埃涅阿斯在长长的队伍中窥见了他,准备迎上前去。
Manet imperterritus ille, §10.771hostem magnanimum opperiens, et mole sua stat; §10.772atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae: §10.773Dextra mihi deus et telum, quod missile libro,
那人毫不畏惧地等待着,迎候他高贵的敌人,并以其巍峨的躯体屹立;他用眼睛丈量着距离,那是长枪射程所及的足够空间: “我的右手就是我的神,我正准备投掷的这件武器,现在求你们助我!
§10.774nunc adsint! Voveo praedonis corpore raptis §10.775indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum §10.776Aeneae.
我发誓,劳苏斯,让你自己穿上从那强盗身体上剥来的战利品,作为战胜埃涅阿斯的纪念碑。
Dixit stridentemque eminus hastam §10.777iecit; at illa volans clipeo est excussa proculque §10.778egregium Antoren latus inter et ilia figit, §10.779Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argis §10.780haeserat Euandro atque Itala consederat urbe.
” 他说完,从远处投掷出呼啸的长枪;但飞舞的长枪被盾牌弹开,并在远处刺穿了高贵的安托雷斯的侧腹与小腹之间,那曾是赫拉克勒斯同伴的安托雷斯,他从阿尔戈斯被派来,追随了埃万德尔,并定居在这座意大利的城市。
§10.781Sternitur infelix alieno volnere caelumque §10.782aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos
这不幸的人因本属于他人的伤口而倒下,他仰望着天空,在临终时回忆起他甜美的阿尔戈斯。
§10.783tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem §10.784aere cavum triplici, per linea terga tribusque §10.785transit intextum tauris opus imaque sedit §10.786inguine, sed viris haud pertulit.
接着,敬虔的埃涅阿斯投掷出他的长枪:它穿过三重青铜凹陷的圆盘盾牌,穿过亚麻布层,以及用三张公牛皮织成的精工,并深深地刺入他的腹股沟,但未能带去全部的力量。
Ocius ensem §10.787Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, §10.788eripit a femine et trepidanti fervidus instat.
埃涅阿斯一看到第勒尼安人的鲜血便心中欢喜,迅速从大腿旁拔出宝剑,炽热地向颤抖的敌人逼近。
§10.789Ingemuit cari graviter genitoris amore, §10.790ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae.
劳苏斯因对亲爱的父亲的爱而沉重地呻吟,当他看到这场景时,泪水夺眶而出,顺着脸颊滚落。
§10.791Hic mortis durae casum tuaque optima facta, §10.792siqua fidem tanto est operi latura vetustas, §10.793non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo.
在这里,如果岁月流逝能让如此伟大的功绩赢得世人的笃信,我决不会对你悲惨的死亡、你崇高的行为,以及你,值得铭记的青年,保持沉默。
§10.794Ille pedem referens et inutilis inque ligatus §10.795cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat: §10.796prorupit iuvenis seseque immiscuit armis §10.797iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis §10.798Aeneae subiit mucronem ipsumque morando §10.799sustinuit.
他(梅赞提乌斯)往后退步,失去了战斗力,且被束缚着,一步步撤退,盾牌上拖着敌人的长枪:青年(劳苏斯)冲了上去,投身于战斗之中,正当埃涅阿斯的右手扬起、即将施加一击时,他迎向剑锋,通过拖延他来承受住这一击。
Socii magno clamore sequuntur, §10.800dum genitor nati parma protectus abiret, §10.801telaque coniciunt proturbantque eminus hostem §10.802missilibus.
同伴们大声高呼着跟上,直到父亲能在儿子的盾牌保护下撤离,他们投掷武器,从远处用投射物击退敌人。
Furit Aeneas tectusque tenet se.
埃涅阿斯勃然大怒,在盾牌掩护下坚守。
§10.803Ac velut effusa siquando grandine nimbi §10.804praecipitant, omnis campis diffugit arator §10.805omnis et agricola et tuta latet arce viator, §10.806aut amnis ripis aut alti fornice saxi, §10.807dum pluit in terris, ut possint sole reducto §10.808exercere diem: sic obrutus undique telis §10.809Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, §10.810sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur:
正如当暴雨夹杂着倾泻的冰雹从天而降时,所有的耕作者都从田野里逃走,所有的农夫也避开,旅人则躲在安全的避难所,或在河岸下,或在高大岩石的拱洞里,在雨下不停的时候,以便在太阳重现时重新开始一天的劳作:同样,被来自四面八方的武器所压制的埃涅阿斯承受着战争之云,直到雷鸣彻底停息,他叱责劳苏斯,并威胁劳苏斯: “你这自寻死路的人,你要冲向哪里?
§10.811Quo moriture ruis maioraque viribus audes?
为何敢于做超出你力量的事?
§10.812Fallit te incautum pietas tua.
你的敬虔欺骗了你,让你失去了防备。
Nec minus ille §10.813exsultat demens; saevae iamque altius irae §10.814Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso §10.815Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem §10.816per medium Aeneas iuvenem totumque recondit.
”但那人却毫不退缩,狂妄地雀跃;此时,达尔达尼亚领袖狂暴的怒火越烧越旺,命运女神们为劳苏斯收拢最后一根生命之线:因为埃涅阿斯使出浑身力气,将锋利的宝剑刺穿了这青年的身体,将其完全没入。
§10.817Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, §10.818et tunicam, molli mater quam neverat auro, §10.819implevitque sinum sanguis; tum vita per auras §10.820concessit maesta ad manis corpusque reliquit.
剑尖穿透了那面小盾——这对他那威胁的姿态而言太轻的防具,也穿透了母亲用柔和的金线为他编织的战袍,鲜血浸透了他的衣襟;随后,生命伴随着悲哀穿过空气,走向亡魂之所,离开了肉体。
§10.821At vero ut voltum vidit morientis et ora, §10.822ora modis Anchisiades pallentia miris, §10.823ingemuit miserans graviter dextramque tetendit, §10.824et mentem patriae subiit pietatis imago.
然而,当安喀塞斯之子看到死者将死时的面容和脸庞,那张变得异常苍白的脸庞,他因同情而沉重地呻吟,伸出右手,脑海中浮现出对父亲敬虔的画面。
§10.825Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, §10.826quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum?
“可怜的孩子啊,为了你那令人赞叹的行径,敬虔的埃涅阿斯如今该给你什么,才配得上你如此高尚的天性?
§10.827Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum §10.828manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto.
保留你曾引以为傲的武器吧;我将你送还给你父母的亡魂与骨灰,如果死者还保留这种关怀。
然而,不幸的人啊,你将用这一点来慰藉你悲惨的死亡:你是在伟大的埃涅阿斯的右手下倒下的。
Increpat ultro §10.831cunctantis socios et terra sublevat ipsum, §10.832sanguine turpantem comptos de more capillos.
”他甚至叱责那些迟疑不决的同伴,并将劳苏斯从地上扶起,任由鲜血弄脏了那依俗梳理整齐的头发。
§10.833Interea genitor Tiberini ad fluminis undam §10.834volnera siccabat lymphis corpusque levabat §10.835arboris adclinis trunco.
与此同时,他的父亲在台伯河的波浪旁,用河水清洗着伤口,休养着身体,斜靠在树干上。
Procul aerea ramis
在不远处,他那青铜的头盔挂在树枝上