Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §10.611-10.682

ユーノーによる幻影とトゥルヌスの嘆き

100 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ユーピテルとユーノーが対話し、ユーノーはアエネアスの偽の幻影を作って、トゥルヌスを戦場から離れた船へと誘導して避難させる。トゥルヌスは自分が不名誉な逃走をしたと誤解して神々に嘆く。

§10.611Cui Iuno summissa Quid, o pulcherrime coniunx, §10.612sollicitas aegram et tua tristia dicta timentem?
ユーノーはうつむきながら彼に言った。 「おお、この上なく美しき夫よ、なぜ傷つき、あなたの厳しい言葉を恐れている私を悩ませるのですか?
§10.613Si mihi, quae quondam fuerat quamque esse decebat, §10.614vis in amore foret, non hoc mihi namque negares, §10.615omnipotens, quin et pugnae subducere Turnum §10.616et Dauno possem incolumem servare parenti.
もし私に、かつてあり、またそうであるのがふさわしかった、愛における力があったなら、全能の神よ、あなたは私にこれを拒まないでしょうに、すなわち、トゥルヌスを戦闘から引き離し、父ダウヌスのもとへ無事に救い出すことができるということを。
§10.617Nunc pereat Teucrisque pio det sanguine poenas.
今や、彼は滅び、その敬虔な血をもってトロイア人に償いをするがよい。
§10.618Ille tamen nostra deducit origine nomen §10.619Pilumnusque illi quartus pater et tua larga §10.620saepe manu multisque oneravit limina donis.
だが、彼は我々の血統からその名を引き継いでおり、ピルムヌスが彼の四代前の祖先であり、あなたの気前のよい手はしばしば多くの贈り物で(神々の)敷居を満たしてきたのだ。
§10.621Cui rex aetherii breviter sic fatur Olympi:
」エーテルのオリンポスの王は彼に簡潔にこう語る。
§10.622Si mora praesentis leti tempusque caduco §10.623oratur iuveni meque hoc ita ponere sentis, §10.624tolle fuga Turnum atque instantibus eripe fatis
「もし差し迫った死の猶予と、死にゆく若者のための時間が祈り求められており、私がこのように定めるべきだとお前が理解しているなら、トゥルヌスを逃走によって連れ去り、迫り来る運命から救い出すがよい。
§10.625hactenus indulsisse vacat.
ここまではお前の望みに応じる余裕がある。
Sin altior istis §10.626sub precibus venia ulla latet totumque moveri §10.627mutarive putas bellum, spes pascis inanis.
しかし、もしそれらの祈りの下に、何らかのさらなる許しが隠されており、戦争全体が動かされ、あるいは変更されるとお前が考えているなら、お前は虚しい希望を育んでいるのだ。
§10.628Et Iuno adlacrimans: Quid si, quae voce gravaris, §10.629mente dares atque haec Turno rata vita maneret?
」そして、ユーノーは涙を流しながら言った。 「もしあなたが言葉で拒んでいることを、心の中で認め、この命がトゥルヌスにとって確定したものとして残るとしたらどうでしょうか。
§10.630Nunc manet insontem gravis exitus, aut ego veri §10.631vana feror.
今や、罪なき彼には重い死が待っている。 さもなければ、私は真実から遠く外れて迷っているのだ。
Quod ut O potius formidine falsa §10.632ludar et in melius tua, qui potes, orsa reflectas!
おお、それよりも、私が偽りの恐怖に欺かれており、あなたが、そうできるお方が、その決定をより良い方向へと変えてくださいますように!
§10.633Haec ubi dicta dedit, caelo se protinus alto §10.634misit, agens hiemem nimbo succincta per auras, §10.635Iliacamque aciem et Laurentia castra petivit.
」彼女はこれらの言葉を放つと、すぐさま高い天から身を投じ、嵐を駆り、雲を身にまとって、風の中を抜け、イリオンの戦列とラウレントゥムの陣営へと向かった。
§10.636Tum dea nube cava tenuem sine viribus umbram
そのとき女神は、うつろな雲から、力のない薄い幻影を、アエネアスの姿に似せて作り出した。
§10.637in faciem Aeneae, visu mirabile monstrum,
見るに不思議な奇跡である。
§10.638Dardaniis ornat telis clipeumque iubasque §10.639divini adsimulat capitis, dat inania verba, §10.640dat sine mente sonum gressusque effingit euntis,
彼女はそれをダーダニアの武具で飾り、神のごとき頭の盾と兜の飾りを模し、虚しい言葉を与え、心のない声を与え、歩く者の歩みを真似させた。
§10.641morte obita qualis fama est volitare figuras §10.642aut quae sopitos deludunt somnia sensus.
それは、死が訪れた後に飛び回ると噂される姿(亡霊)のようであり、あるいは眠りについた感覚を欺く夢のようであった。
§10.643At primas laeta ante acies exsultat imago §10.644inritatque virum telis et voce lacessit.
しかし、その幻影は喜びながら最前線の前に躍り出て、武器でその男を挑発し、言葉で煽り立てた。
§10.645Instat cui Turnus stridentemque eminus hastam
トゥルヌスはこれに迫り、唸りをあげる槍を遠くから投げつける。
§10.646conicit: illa dato vertit vestigia tergo.
幻影は背を向けて逃げ去った。
§10.647Tum vero Aenean aversum ut cedere Turnus §10.648credidit atque animo spem turbidus hausit inanem,
そのとき、真にアエネアスが背を向けて退却したとトゥルヌスは信じ、その混乱した心に虚しい希望を吸い込んだ。
§10.649Quo fugis, Aenea? Thalamos ne desere pactos;
「アエネアスよ、どこへ逃げるのか。 約束された婚礼の部屋を見捨てるな。
§10.650hac dabitur dextra tellus quaesita per undas.
波を越えて求めた大地は、この右手によって与えられるのだ。
§10.651Talia vociferans sequitur strictumque coruscat §10.652mucronem nec ferre videt sua gaudia ventos.
」このように叫びながら彼は追跡し、抜いた剣をきらめかせたが、自分の喜びを風が運び去っていることには気づかない。
§10.653Forte ratis celsi coniuncta crepidine saxi §10.654expositis stabat scalis et ponte parato,
たまたま、高い岩の縁に繋がれた船が、梯子を降ろし、架け橋を用意した状態で停泊していた。
§10.655qua rex Clusinis advectus Osinius oris.
そこへクルシウムの岸からオシニウス王が乗ってきたのである。
§10.656Huc sese trepida Aeneae fugientis imago §10.657conicit in latebras;
ここへ、逃げるアエネアスの怯えた幻影が隠れ家へと飛び込んだ。
nec Turnus segnior instat §10.658exsuperatque moras et pontis transilit altos.
トゥルヌスも遅れをとらずに追い、障害を乗り越え、高い架け橋を飛び越えた。
§10.659Vix proram attigerat: rumpit Saturnia funem §10.660avolsamque rapit revoluta per aequora navem.
彼が舳先に触れるか触れないかのうちに、サトゥルヌスの娘は綱を断ち切り、引き剥がされた船を、逆巻く海へと連れ去った。
§10.661Illum autem Aeneas absentem in praelia poscit; §10.662obvia multa virum demittit corpora morti:
一方、アエネアスはそこにいない彼を戦闘に呼び求め、行く手に立ち塞がる多くの男たちの体を死へと送り下した。
§10.663tum levis haud ultra latebras iam quaerit imago, §10.664sed sublime volans nubi se immiscuit atrae.
そのとき、軽い幻影はもはや隠れ家を求めることはせず、空高く飛び去って、黒い雲に混じり合った。
§10.665Cum Turnum medio interea fert aequore turbo.
その間、突風はトゥルヌスを沖合へと運んでいった。
§10.666Respicit ignarus rerum ingratusque salutis §10.667et duplicis cum voce manus ad sidera tendit:
彼は何が起きているか分からず、またこのような救済に感謝することもなく振り返り、声を上げながら、両手を星々へと差し伸ばした。
§10.668Omnipotens genitor, tanton me crimine dignum §10.669duxisti et talis voluisti expendere poenas?
「全能の父よ、あなたは私をこれほど大きな罪に値すると見なし、このような罰を科そうと望まれたのですか?
§10.670Quo feror? Unde abii? Quae me fuga quemve reducit?
私はどこへ運ばれていくのか。 どこから去ってきたのか。 どのような逃走が、私をどのような者として連れ戻すのか?
§10.671Laurentisne iterum muros aut castra videbo?
私は再びラウレントゥムの壁や陣営を目にすることがあるだろうか?
§10.672Quid manus illa virum, qui me meaque arma secuti?
私と私の武器に従ってくれた、あの男たちの軍勢はどうなるのか?
§10.673Quosne (nefas) omnis infanda in morte reliqui §10.674et nunc palantis video gemitumque cadentum
ああ、何という不義か! 私は彼ら全員を、語るに耐えぬ死の中に置き去りにしてしまったのか、そして今、彼らが散り散りになるのを目にし、倒れゆく者たちの呻きを聞いているのだ!
§10.675accipio! Quid ago? Aut quae iam satis ima dehiscat §10.676terra mihi? Vos O potius miserescite venti:
私はどうすればよいのか。 あるいは、どの大地が十分に深く割れて私を飲み込んでくれるだろうか。 おお、風たちよ、むしろあなた方が私を憐れんでください。
§10.677in rupes, in saxa, volens vos Turnus adoro §10.678ferte ratem saevisque vadis immittite Syrtis, §10.679quo neque me Rutuli nec conscia fama sequatur.
岩壁に、岩礁に、この私トゥルヌスは心からあなた方に祈ります、船を運び、ルトゥリ人たちも、私のことを知っている名声も追ってこられない、シュルティスの荒れ狂う浅瀬へと投げ込んでください。
§10.680Haec memorans animo nunc huc, nunc fluctuat illuc,
」このように口にしながら、彼の心はあちらこちらへと揺れ動いた。
§10.681an sese mucrone ob tantum dedecus amens §10.682induat et crudum per costas exigat ensem,
このような大きな不名誉のために、正気を失って剣の先端を身に浴びせ、肋骨の間に容赦なき剣を突き通すべきか、

語釈・文法注

  1. §10.614negares... quin... possem — 否定の含みを持つ条件文の帰結節 `negares`(拒まないだろう)に続き、`quin` +接続法 `possem` が「〜することを」という名詞節を形成している。
  2. §10.628Quid si... mente dares — 条件節(`si` +接続法未完了過去 `dares`)のみで構成され、帰結節が省略された、願望や提案を表す慣用表現(「もし〜だとしたらどうだろうか」)。`quae` は関係代名詞で先行詞は省略されており、`gravaris` の目的語。
  3. §10.652nec ferre videt sua gaudia ventos — 知覚動詞 `videt` の目的語となる対格不定詞構文。主語は `ventos`(風が)、目的語は `sua gaudia`(彼の喜びを)、不定詞は `ferre`(持ち去っていること)。語順の交錯(hyperbaton)に注意。
  4. §10.681induat — 接続法現在形。疑問詞 `an` に導かれ、未来の行動に対する迷いや躊躇を表す「躊躇の接続法(deliberative subjunctive)」として機能している(「突き刺すべきか」)。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §10.611-10.682. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.611-10.682

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。