Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §1.149-1.223

リビア漂着とアエネアスによる仲間の鼓舞

3 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ネプトゥーヌスが海を静めた後、アエネアスの艦隊はリビアの穏やかな入江に上陸する。アエネアスは鹿を仕留めて仲間に分け与え、過去の苦難を振り返りながら彼らを鼓舞し、一同は食事を共にしながら行方不明の仲間を悼む。

§1.149seditio, saevitque animis ignobile volgus, §1.150iamque faces et saxa volant—furor arma ministrat;
暴動が起こり、名もなき群衆が心の中で猛り狂い、すでに松明や石が飛び交う――狂気が武器を供給するのだ。
§1.151tum, pietate gravem ac meritis si forte virum quem §1.152conspexere, silent, arrectisque auribus adstant;
その時、もし敬虔さと功績において重きをなす男を誰か見つけると、彼らは静まり返り、耳を澄まして立ち尽くす。
§1.153ille regit dictis animos, et pectora mulcet,—
その男は言葉で彼らの心を支配し、胸を和らげる。
§1.154sic cunctus pelagi cecidit fragor, aequora postquam
このようにして、海のすべての轟きは静まった。
§1.155prospiciens genitor caeloque invectus aperto §1.156flectit equos, curruque volans dat lora secundo.
その後、海原を見渡しながら、開けた空へと駆られた父なる神が馬を巡らせ、飛びながら、従順な戦車に手綱を与えた。
§1.157Defessi Aeneadae, quae proxima litora, cursu §1.158contendunt petere, et Libyae vertuntur ad oras.
疲れ果てたアエネアスの一党は、最も近い海岸へと進路を急いで向け、リビアの海岸へと向かう。
§1.159Est in secessu longo locus: insula portum
深い入江の中に、ある場所がある。
§1.160efficit obiectu laterum, quibus omnis ab alto §1.161frangitur inque sinus scindit sese unda reductos.
島が港をその脇腹を突き出すことによって作り出し、それによって沖からのすべての波は砕かれ、引き込む湾の奥深くへと自らを分かつ。
§1.162Hinc atque hinc vastae rupes geminique minantur §1.163in caelum scopuli, quorum sub vertice late §1.164aequora tuta silent;
あちらこちらに巨大な崖と、双子の岩峰が天に向かってそびえ立ち、その頂の下では広く安全な海原が静まり返っている。
tum silvis scaena coruscis §1.165desuper horrentique atrum nemus imminet umbra.
さらに、揺れる木々の背景が上方から、また恐ろしげな影を伴う黒い森が上から覆いかぶさっている。
§1.166Fronte sub adversa scopulis pendentibus antrum, §1.167intus aquae dulces vivoque sedilia saxo,
対面する崖の下には、垂れ下がる岩からなる洞窟があり、内部には真水と、天然の岩からなる座席があり、ニンフたちの住処である。
§1.168nympharum domus: hic fessas non vincula navis §1.169ulla tenent, unco non alligat ancora morsu.
ここには、疲弊した船を繋ぎ止めるいかなる繋ぎ綱も必要なく、錨もその曲がった爪で繋ぎ止めることはない。
§1.170Huc septem Aeneas collectis navibus omni §1.171ex numero subit;
ここへアエネアスは、全数の中から集められた7隻の船とともに入る。
ac magno telluris amore §1.172egressi optata potiuntur Troes harena, §1.173et sale tabentis artus in litore ponunt.
そして大地への大いなる愛を抱いて上陸したトロイア人たちは、望まれた砂浜を手に入れ、塩水でふやけた四肢を海岸に横たえる。
§1.174Ac primum silici scintillam excudit Achates, §1.175succepitque ignem foliis, atque arida circum §1.176nutrimenta dedit, rapuitque in fomite flammam.
そして最初にアカテスが火打石から火花を打ち出し、木の葉で火を受け止め、その周りに乾いたたきぎを与え、火口の中に炎を燃え立たせた。
§1.177Tum Cererem corruptam undis Cerealiaque arma §1.178expediunt fessi rerum, frugesque receptas §1.179et torrere parant flammis et frangere saxo.
それから、波に濡れて傷んだ穀物と、穀物の道具を辛苦に疲れた男たちは取り出し、回収した穀物を火で炙り、石で砕く準備をする。
§1.180Aeneas scopulum interea conscendit, et omnem §1.181prospectum late pelago petit, Anthea si quem §1.182iactatum vento videat Phrygiasque biremis, §1.183aut Capyn, aut celsis in puppibus arma Caici.
一方、アエネアスは岩に登り、全体の見晴らしを広く海の上に求め、もしや風に翻弄されたアンテウスを見ることができないか、あるいはフリュギアの双橈船を、あるいはカピュスを、あるいは高い船尾に掲げられたカイクスの武器を。
§1.184Navem in conspectu nullam, tris litore cervos §1.185prospicit errantis;
視野には船は一隻もなく、海岸に3頭の鹿がさまよっているのを見つける。
hos tota armenta sequuntur §1.186a tergo, et longum per vallis pascitur agmen.
これらに群れ全体が背後から従い、長い隊列が谷を抜けて草を食んでいる。
§1.187Constitit hic, arcumque manu celerisque sagittas
彼は立ち止まり、弓と素早い矢を手にひっつかんだ。
§1.188corripuit, fidus quae tela gerebat Achates;
その武器は忠実なアカテスが携えていたものである。
§1.189ductoresque ipsos primum, capita alta ferentis §1.190cornibus arboreis, sternit, tum volgus, et omnem §1.191miscet agens telis nemora inter frondea turbam;
そして、まずリーダーたち自身、樹枝状の角で高く頭を掲げている者たちを倒し、それから群衆を、そしてすべての群れを、葉の生い茂る森の間を武器で追い立てて混乱させる。
§1.192nec prius absistit, quam septem ingentia victor §1.193corpora fundat humi, et numerum cum navibus aequet.
そして、勝者として7頭の巨大な体を地面に倒し、船の数と数を等しくするまではやめない。
§1.194Hinc portum petit, et socios partitur in omnes.
ここから彼は港へと向かい、仲間全員に分配する。
§1.195Vina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes §1.196litore Trinacrio dederatque abeuntibus heros, §1.197dividit, et dictis maerentia pectora mulcet:
それから、善良なアケステスが壺に詰め、トリナクリアの海岸で去りゆく者たちにその英雄が与えてくれたワインを分配し、言葉で嘆き悲しむ胸を和らげる。
§1.198O socii—neque enim ignari sumus ante malorum—
「おお、仲間たちよ、我々は以前の災いを知らないわけではない。
§1.199O passi graviora, dabit deus his quoque finem.
おお、より重き苦難に耐えてきた者たちよ、神はこれらにも終わりを与えるであろう。
§1.200Vos et Scyllaeam rabiem penitusque sonantis §1.201accestis scopulos, vos et Cyclopea saxa
お前たちはスキュラの狂気と、奥深くで轟く岩礁に近づき、お前たちはキュクロープスの岩をも経験した。
§1.202experti: revocate animos, maestumque timorem
勇気を取り戻し、悲しい恐れを捨て去るがよい。
§1.203mittite: forsan et haec olim meminisse iuvabit.
おそらく、いつの日かこれらをも思い出すことが喜びとなるであろう。
§1.204Per varios casus, per tot discrimina rerum §1.205tendimus in Latium;
様々な不慮の出来事を経て、これほど多くの危難を経て、我々はラティウムへと進んでいる。
sedes ubi fata quietas §1.206ostendunt;
そこは、運命が穏やかな住処を示している場所である。
illic fas regna resurgere Troiae.
そこにおいて、トロイアの王国が再興することは神意に適っている。
§1.207Durate, et vosmet rebus servate secundis.
耐え忍べ、そして自らを好転する事態のために保っておくがよい。
§1.208Talia voce refert, curisque ingentibus aeger §1.209spem voltu simulat, premit altum corde dolorem.
」彼は声にしてこのように語り、大いなる憂慮に病みながらも、表情では希望を装い、心の中に深い苦痛を押し殺す。
§1.210Illi se praedae accingunt, dapibusque futuris;
彼らは獲物と、これからの食事のために身支度をする。
§1.211tergora deripiunt costis et viscera nudant;
肋骨から皮を剥ぎ取り、内臓を露出させる。
§1.212pars in frusta secant veribusque trementia figunt;
一部の者は肉を細かく切り、まだ震えている肉を串に突き刺す。
§1.213litore aena locant alii, flammasque ministrant.
他の者たちは海岸に銅の鍋を据え、火を絶やさないようにする。
§1.214Tum victu revocant vires, fusique per herbam §1.215implentur veteris Bacchi pinguisque ferinae.
それから彼らは食べ物で体力を回復させ、草の上に身を横たえて、古いワインと、肥えた獣の肉で満たされる。
§1.216Postquam exempta fames epulis mensaeque remotae, §1.217amissos longo socios sermone requirunt, §1.218spemque metumque inter dubii, seu vivere credant, §1.219sive extrema pati nec iam exaudire vocatos.
食事によって飢えが取り除かれ、食卓が片付けられた後、長い対話の中で、失われた仲間たちを求め、希望と恐怖の間で迷いながら、彼らが生きていると信じるべきか、あるいは最期を迎えて、もはや呼びかけに答えないと信じるべきか。
§1.220Praecipue pius Aeneas nunc acris Oronti, §1.221nunc Amyci casum gemit et crudelia secum §1.222fata Lyci, fortemque Gyan, fortemque Cloanthum.
とりわけ敬虔なアエネアスは、ある時は勇敢なオロンテスの、またある時はアミュクスの不幸を嘆き、心の中でリクスの無慈悲な運命を、そして勇敢なギュアースを、勇敢なクロアントゥスを悼む。
§1.223Et iam finis erat, cum Iuppiter aethere summo
そしてすでに終わりであった。 その時ユーピテルは高い天空から――

語釈・文法注

  1. 1.149seditio, saevitque animis ignobile volgus — 比喩の導入部。1.148行の cum saepe coorta est に従属する構造。seditio の後には coorta est が省略されていると解釈できる。
  2. 1.151si forte virum quem — quem は不定代名詞 aliquem の弱化形(si, nisi, ne, num の後で aliquis の ali- が脱落する文法規則による)。
  3. 1.178fessi rerum — rerum は関係を示す属格(「物事に関して」)。先行する数々の苦難や困窮を広く指しており、精神的・肉体的な疲弊の対象を表す。
  4. 1.181Anthea si quem... videat — si は「〜かどうかを見るために」という期待や目的、あるいは間接疑問を導く。quem は不定代名詞(「誰かアンテウスのような者を」)。
  5. 1.198ante malorum — 副詞 ante が名詞 malorum を修飾し、形容詞的に「以前の災い」という意味を形成するギリシア語的な構文用法。
  6. 1.218seu vivere credant, sive... — 形容詞 dubii(迷っている)の後に続く接続法(credant)による選択的間接疑問節。「生きていると信じるべきか、それとも…」を意味する。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §1.149-1.223. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.149-1.223

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。