Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §1.76-1.148

解き放たれた嵐とネプトゥーヌスの怒り

2 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アイオロスはユーローの要求に応じ、山を穿って風を解き放つことで猛烈な嵐を引き起こし、アエネアスの艦隊を散り散りに破滅へと追いやる。これに憤慨した海の神ネプトゥーヌスが海上に姿を現し、風たちを厳しく叱責して海の平穏を取り戻す。

§1.76Aeolus haec contra: Tuus, O regina, quid optes §1.77explorare labor; mihi iussa capessere fas est.
アイオロスはこれに答えて言った。 「女王よ、あなたが何を望むかを究めることはあなたの務めであり、私は命令に従うことが道義に適っています。
§1.78Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque §1.79concilias, tu das epulis accumbere divom, §1.80nimborumque facis tempestatumque potentem.
あなたは私に、このささやかな王国を、また王笏とユーピテルの好意をもたらしてくださり、神々の宴席に就くことを許し、雨雲と嵐の支配者にしてくださるのです。
§1.81Haec ubi dicta, cavum conversa cuspide montem
」こう語ると、彼は槍の先を翻して中空の山をその脇腹へと突き刺した。
§1.82impulit in latus: ac venti, velut agmine facto, §1.83qua data porta, ruunt et terras turbine perflant.
すると風たちが、あたかも隊列を組んだかのように、出口が与えられた場所から突進し、渦巻く突風となって大地を吹き荒らす。
§1.84Incubuere mari, totumque a sedibus imis §1.85una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis §1.86Africus, et vastos volvunt ad litora fluctus.
彼らは海にのしかかり、最深の底から海全体を、エウロスもノトスも、そして嵐の激しいアフリクスも共に掻き乱し、巨大な波を海岸へと巻き寄せる。
§1.87Insequitur clamorque virum stridorque rudentum.
人々の叫び声と、索具のきしむ音が続く。
§1.88Eripiunt subito nubes caelumque diemque §1.89Teucrorum ex oculis;
突如として、雲がトロイア人の目から天と昼の光を奪い去る。
ponto nox incubat atra.
海には黒い夜がのしかかる。
§1.90Intonuere poli, et crebris micat ignibus aether, §1.91praesentemque viris intentant omnia mortem.
極地は轟き、大気は頻繁な稲妻で輝き、あらゆるものが男たちに迫り来る死を突きつける。
§1.92Extemplo Aeneae solvuntur frigore membra:
たちまちアエネアスの四肢は恐怖の寒さで脱力する。
§1.93ingemit, et duplicis tendens ad sidera palmas §1.94talia voce refert: O terque quaterque beati, §1.95quis ante ora patrum Troiae sub moenibus altis
彼は呻き、両の手のひらを星々へと伸ばし、声にして次のように応える。 「おお、三度も四度も幸いな人々よ、父たちの目の前で、トロイアの高い城壁の下で死に遭遇できた者たちよ!
§1.96contigit oppetere! O Danaum fortissime gentis §1.97Tydide! Mene Iliacis occumbere campis §1.98non potuisse, tuaque animam hanc effundere dextra, §1.99saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector, ubi ingens §1.100Sarpedon, ubi tot Simois correpta sub undis §1.101scuta virum galeasque et fortia corpora volvit?
おお、ギリシアの民の中で最も勇敢な、テュデウスの子よ! なぜ私はイリウムの平野で倒れ、あなたの右腕によってこの命を注ぎ出すことができなかったのか、獰猛なヘクトルがアアキデスの槍に倒れて横たわり、巨大なサルペドンが横たわり、シモイス川が、その波の下に巻き込んだこれほど多くの男たちの盾や兜や勇敢な体を押し流しているあの場所で!
§1.102Talia iactanti stridens Aquilone procella §1.103velum adversa ferit, fluctusque ad sidera tollit.
」彼がそのような言葉をぶちまけていると、北風を伴って吠え猛る嵐が真正面から帆を叩き、波を星々へと持ち上げる。
§1.104Franguntur remi; tum prora avertit, et undis §1.105dat latus;
櫂は折れ、船首は横を向き、波に脇腹をさらす。
insequitur cumulo praeruptus aquae mons.
水の切り立った山が、一塊となって襲いかかる。
§1.106Hi summo in fluctu pendent; his unda dehiscens §1.107terram inter fluctus aperit;
ある者たちは波の頂点に宙吊りになり、またある者たちには、裂けた波が波間に海底の砂地を覗かせる。
furit aestus harenis.
潮は砂と共に狂い狂う。
§1.108Tris Notus abreptas in saxa latentia torquet— §1.109saxa vocant Itali mediis quae in fluctibus aras— §1.110dorsum immane mari summo;
ノトスは、さらった3隻を隠れた岩礁へと投げつける―― イタリア人は波の真ん中にあるその岩を「祭壇」と呼ぶ―― 海の表面に浮かぶ巨大な背である。
tris Eurus ab alto §1.111in brevia et Syrtis urguet, miserabile visu, §1.112inliditque vadis atque aggere cingit harenae.
エウロスは沖から3隻を浅瀬とシュルティスへと追いやる、見るも惨めなことに、そして彼らを浅瀬に衝突させ、砂の堤防で囲い込む。
§1.113Unam, quae Lycios fidumque vehebat Oronten, §1.114ipsius ante oculos ingens a vertice pontus
リキア人と忠実なオロンテスを乗せていた1隻を、アエネアスの目の前で、上から襲いかかる巨大な海が船尾に叩きつける。
§1.115in puppim ferit: excutitur pronusque magister §1.116volvitur in caput;
舵手は振り落とされ、うつ伏せになって頭から転落する。
ast illam ter fluctus ibidem §1.117torquet agens circum, et rapidus vorat aequore vortex.
しかしその船を、同じ場所で波が3度回転させて振り回し、急速な渦巻が海へと飲み込んでしまう。
§1.118Adparent rari nantes in gurgite vasto, §1.119arma virum, tabulaeque, et Troia gaza per undas.
広大な深淵のなかに、まばらに泳ぐ者たち、男たちの武器、船の板、そしてトロイアの財宝が波間に浮かび上がる。
§1.120Iam validam Ilionei navem, iam fortis Achati, §1.121et qua vectus Abas, et qua grandaevus Aletes, §1.122vicit hiems;
いまや、イリオネウスの頑丈な船を、いまや勇敢なアカテスの船を、そしてアバスが運ばれていた船を、さらに老いたアレテスが乗っていた船を、嵐が打ち負かした。
laxis laterum compagibus omnes §1.123accipiunt inimicum imbrem, rimisque fatiscunt.
船体の側面の接合部が緩み、すべての船が敵意に満ちた水を受け入れ、亀裂から口を開く。
§1.124Interea magno misceri murmure pontum, §1.125emissamque hiemem sensit Neptunus, et imis §1.126stagna refusa vadis, graviter commotus;
その間、海が大いなる轟きとともに掻き乱され、嵐が解き放たれ、静かな水が最深の底から湧き上がっているのをネプトゥーヌスは感知し、激しく揺り動かされた。
et alto §1.127prospiciens, summa placidum caput extulit unda.
そして、海の彼方を見渡しながら、波の頂から穏やかな頭をもたげた。
§1.128Disiectam Aeneae, toto videt aequore classem, §1.129fluctibus oppressos Troas caelique ruina,
彼はアエネアスの艦隊が海全体に散り散りになり、トロイア人たちが波と天の崩落に圧倒されているのを見る。
§1.130nec latuere doli fratrem Iunonis et irae.
ユーノーの策略と怒りは、彼女の弟に隠されることはなかった。
§1.131Eurum ad se Zephyrumque vocat, dehinc talia fatur:
彼はエウロスとゼピュロスを自分の元に呼び、そこから次のように語りかける。
§1.132Tantane vos generis tenuit fiducia vestri?
「お前たちには、自分たちの血統へのそれほど大きな自信があったのか?
§1.133Iam caelum terramque meo sine numine, venti, §1.134miscere, et tantas audetis tollere moles?
風たちよ、今や私の神意なしに、天と地を掻き乱し、これほど巨大な質量を持ち上げる勇気があるというのか?
§1.135Quos ego—sed motos praestat componere fluctus.
お前たちを私は――だが、まずは掻き乱された波を静めるのが先だ。
§1.136Post mihi non simili poena commissa luetis.
後でお前たちは、かつてない罰によってその罪を償うことになる。
§1.137Maturate fugam, regique haec dicite vestro:
急いで逃げ去り、お前たちの王にこう伝えよ。
§1.138non illi imperium pelagi saevumque tridentem, §1.139sed mihi sorte datum.
海の支配権と恐るべき三叉の矛は彼にではなく、運命の抽選によって私に与えられたのだと。
Tenet ille immania saxa, §1.140vestras, Eure, domos;
彼は巨大な岩、すなわちお前たちの住処である場所を保持している、エウロスよ。
illa se iactet in aula §1.141Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet.
アイオロスはその宮殿で自慢するがよい、そして閉じられた風の牢獄を支配するがよい。
§1.142Sic ait, et dicto citius tumida aequora placat, §1.143collectasque fugat nubes, solemque reducit.
」彼はそう言い、言葉よりも早く膨れ上がった海を鎮め、集まった雲を散らし、太陽を連れ戻す。
§1.144Cymothoe simul et Triton adnixus acuto §1.145detrudunt navis scopulo;
キュモトエとトリトンが同時に力を尽くし、鋭い岩から船を押し出す。
levat ipse tridenti;
彼自身が三叉の矛でそれを持ち上げる。
§1.146et vastas aperit syrtis, et temperat aequor, §1.147atque rotis summas levibus perlabitur undas.
そして広大な砂堆を開き、海を和らげ、軽い車輪で波の頂を滑るように進んでいく。
§1.148Ac veluti magno in populo cum saepe coorta est
そして、あたかも大いなる群衆の中でしばしば暴動が起こり...

語釈・文法注

  1. 1.76quid optes — 間接疑問節で、動詞 `explorare` の目的語。「あなたが何を望むか」を意味する。接続法現在 `optes` が用いられている。
  2. 1.78quodcumque hoc regni — 「このささやかな王国のすべて」を意味する。`regni` は部分属格(partitive genitive)で、関係代名詞 `quodcumque` に係り、謙遜的な表現を構成している。
  3. 1.95quis — 関係代名詞 `quibus` の古風な短縮形(与格)。先行詞は感嘆文の主語である `beati`。非人称動詞 `contigit`(〜に起こる、〜の身に訪れる)の与格補語となる。
  4. 1.97Mene Iliacis occumbere campis / non potuisse — 対格(主語 `me` +接尾辞 `-ne`)と不定詞(`potuisse`)を用いた、不満や悔恨を表す感嘆の対格不定詞構文(accusative with infinitive of exclamation)。「なぜ私は倒れることができなかったのか!」と強い感情を表す。
  5. 1.102iactanti — 現在分詞 `iactans` の男性単数与格。アエネアスの状況を示す「判断の与格」あるいは「関与の与格」として機能しており、「(そのような言葉を)吐き散らしている彼に対して(嵐が襲いかかった)」という意味を表す。
  6. 1.135Quos ego— — 「お前たちを私は(ただではおかない)――」という言い掛けを途中で突然止める、修辞学上の「アポシオペーシス(黙説法)」の代表例。激しい怒りによって言葉を失う様子を表現している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §1.76-1.148. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.76-1.148

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。