§1.148instituit, cum iam glandes atque arbuta sacrae §1.149deficerent silvae et victum Dodona negaret.
[これを]教え始めた、すでに聖なる森のドングリやイチゴノキの実が尽きかけ、ドードーナが食物を拒むようになったときに。
§1.150Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos
やがて穀物にも災厄が加えられた。
intereunt segetes, subit aspera silva, §1.153lappaeque tribolique, interque nitentia culta §1.154infelix lolium et steriles dominantur avenae.
作物は死に絶え、粗野な藪、すなわちゴボウやマキビシが生い茂り、美しく輝く耕作地のただ中で不吉なドクムギと不妊の野生エンバクが支配する。
§1.155Quod nisi et adsiduis herbam insectabere rastris, §1.156et sonitu terrebis aves, et ruris opaci §1.157falce premes umbras votisque vocaveris imbrem, §1.158heu magnum alterius frustra spectabis acervum, §1.159concussaque famem in silvis solabere quercu.
だが、もしお前が絶えざる熊手で雑草を追い散らさず、音でおびえさせて鳥を追い払わず、うっそうとした田舎の木陰を鎌で刈り込まず、祈りによって雨を呼び求めないならば、ああ、お前は他人の大きな穀物の山を虚しく見つめ、森の中で揺すったオークの木で飢えを慰めることになるだろう。
§1.160Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma,
頑強な農夫たちの道具が何であるかも語らねばならない。
§1.161quis sine nec potuere seri nec surgere messes:
それらがなければ、作物をまくことも、実らせることもできなかったのだ。
§1.162vomis et inflexi primum grave robur aratri §1.163tardaque Eleusinae matris volventia plaustra §1.164tribulaque traheaeque et iniquo pondere rastri;
犁の先と、曲がった犁の最初の重い木部、そしてエレウシスの母たる女神のゆっくりと回る車、脱穀そりや、引きずり台、および過度な重さの熊手。
さらにケレオスが用いた、柳の細工による安価な調度、イチゴノキで編んだ格子、およびイアッコスの神秘の箕。
これらすべてを、お前は遥か前から心に留めて準備し、蓄えておくべきである、もし神聖なる田舎にふさわしい名誉がお前を待っているのなら。
§1.169Continuo in silvis magna vi flexa domatur §1.170in burim et curvi formam accipit ulmus aratri.
まっすぐに、森の中で大きな力をもって曲げられ、犁の底へと調教され、ハルニレの木は曲がった犁の形を受け入れる。
§1.171Huic a stirpe pedes temo protentus in octo, §1.172binae aures, duplici aptantur dentalia dorso
これに、根元から八フィート突き出た梶棒と、二つの撥土板、二重の背を持つ床木が取り付けられる。
§1.173caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus, §1.174stivaque, quae currus a tergo torqueat imos, §1.175et suspensa focis explorat robora fumus.
また、軛のために軽いシナノキや、高いブナが前もって伐採され、後ろから犁車の向きを変えるための把手、そして煙突に吊るされたこれらの木部を煙が吟味する。
§1.176Possum multa tibi veterum praecepta referre, §1.177ni refugis tenuisque piget cognoscere curas.
私はお前に古人たちの多くの教えを伝えることができる、もしお前が逃げ出さず、細かな配慮を知ることを嫌がらないならば。
脱穀場は、何よりもまず巨大なローラーで平らにならされ、手でこねられ、粘り気のある粘土で固められねばならない。
§1.180ne subeant herbae neu pulvere victa fatiscat,
雑草が生い茂ったり、埃に負けてひび割れたりしないように。
§1.181tum variae inludant pestes: saepe exiguus mus
そうして様々な害獣がからかうのだ。
§1.182sub terris posuitque domos atque horrea fecit,
しばしば小さなネズミが地下に巣を作り、貯蔵庫をこしらえる。
あるいは、目の見えないモグラが寝床を掘り、穴の中にはヒキガエルが見つかり、大地が産み出す数多くの怪物たちも現れる。
§1.185monstra ferunt, populatque ingentem farris acervum §1.186curculio atque inopi metuens formica senectae.
そしてスペルト小麦の巨大な山を、コクゾウムシや、乏しい老後を恐れるアリが荒らす。
§1.187Contemplator item, cum se nux plurima silvis §1.188induet in florem et ramos curvabit olentis.
また、森の中で、非常に多くのアーモンドの木が花をまとい、香り高い枝をたわめるとき、よく観察せよ。
もし実が勝るなら、同じように穀物もこれに従い、激しい暑さとともに大いなる脱穀が訪れるだろう。
しかし、もし葉が過剰に繁って木陰を作るだけならば、脱穀場は虚しくも、もみ殻ばかりの豊かな茎をすりつぶすことになる。
私は実に多くの蒔き手たちが、種を処置し、あらかじめソーダや黒いオリーブの搾り汁を浴びせるのを見た。
§1.195grandior ut fetus siliquis fallacibus esset, §1.196et, quamvis igni exiguo, properata maderent.
欺きやすい鞘の中でも実がより大きくなり、また、たとえわずかな火であっても、速やかにふやけて調理できるように。
私は、長い時間をかけて選ばれ、多大な労力をもって吟味された種であっても、なお退化するのを見た。
§1.199maxima quaeque manu legeret.
もし人間の力が毎年、最大のものを手で選び出さないならば。
Sic omnia fatis §1.200in peius ruere ac retro sublapsa referri,
このように、すべてのものは運命によって悪しき方へと転がり落ち、逆戻りして後退していく。
§1.201non aliter, quam qui adverso vix flumine lembum §1.202remigiis subigit, si bracchia forte remisit, §1.203atque illum in praeceps prono rapit alveus amni.
それはまさに、流れに抗ってかろうじてボートを櫂で進めている者が、もし不意に腕の力を抜けば、川の奔流がボートを急流へとあっという間に押し流してしまうのと変わらない。
§1.204Praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis §1.205Haedorumque dies servandi et lucidus Anguis, §1.206quam quibus in patriam ventosa per aequora vectis §1.207pontus et ostriferi fauces temptantur Abydi.
さらに、我々にとってアルクトゥルスの星々や、子ヤギ座の日々、および輝く竜座を観察することは、風の吹き荒れる海を通って祖国へと運ばれる人々が、海や、牡蠣の豊かなアビュドスの海峡に挑むときと同じように重要である。
§1.208Libra die somnique pares ubi fecerit horas §1.209et medium luci atque umbris iam dividit orbem, §1.210exercete, viri, tauros, serite hordea campis §1.211usque sub extremum brumae intractabilis imbrem;
天秤座が昼と睡眠の時間を等しくし、今や光と陰の間の世界を二等分するとき、励めよ、男たちよ、牡牛を駆り、畑に大麦をまけ、手に負えぬ冬至の最後の雨に至るまで。
§1.212nec non et lini segetem et Cereale papaver §1.213tempus humo tegere et iamdudum incumbere aratris, §1.214dum sicca tellure licet, dum nubila pendent.
同様に、亜麻の作物とケレースのケシを土で覆い、今すぐ犁に寄りかかるべき時である、大地が乾いている限り、雲が垂れ込んでいる限り。
§1.215Vere fabis satio;
春にはソラマメの種まき。
tum te quoque, Medica, putres §1.216accipiunt sulci et milio venit annua cura,
そのとき、お前をも、崩れやすい溝が迎え入れ、キビのための毎年の配慮が訪れる。