Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §1.148-1.218

农具准备、种子筛选与播种时令

第 3 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

本节论述了农业劳动和农具(如犁)的起源,介绍了脱粒场的准备、种子的筛选以及根据天文星象确定各种作物的播种时令。

§1.148instituit, cum iam glandes atque arbuta sacrae §1.149deficerent silvae et victum Dodona negaret.
[此法]始设,当时圣林中的橡子与草莓树果实均已匮乏,多多纳拒绝再提供食物。
§1.150Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos §1.151esset robigo segnisque horreret in arvis §1.152carduus; intereunt segetes, subit aspera silva, §1.153lappaeque tribolique, interque nitentia culta §1.154infelix lolium et steriles dominantur avenae.
很快,谷物种植也增添了劳苦,使得有害的赤霉病侵蚀麦秆,不育的蓟在田间倒刺般耸立;作物枯死,粗野的林莽取而代之,即牛蒡与蒺藜,而在美观闪亮的作物之间,不祥的毒麦与不育的野燕麦占据了统治地位。
§1.155Quod nisi et adsiduis herbam insectabere rastris, §1.156et sonitu terrebis aves, et ruris opaci §1.157falce premes umbras votisque vocaveris imbrem, §1.158heu magnum alterius frustra spectabis acervum, §1.159concussaque famem in silvis solabere quercu.
除非你用不断的耙土来清除杂草,并用声音惊吓鸟类,用镰刀克制幽暗荒野的阴影,并用祈祷呼唤雨水,唉,你将只能徒然望着别人巨大的麦垛,在森林中靠摇晃橡树来抚平饥饿。
§1.160Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma, §1.161quis sine nec potuere seri nec surgere messes: §1.162vomis et inflexi primum grave robur aratri §1.163tardaque Eleusinae matris volventia plaustra §1.164tribulaque traheaeque et iniquo pondere rastri; §1.165virgea praeterea Celei vilisque supellex, §1.166arbuteae crates et mystica vannus Iacchi.
还要谈谈坚毅的农夫们所用的农具,没有这些,庄稼就既无法播种,也无法长成:犁铧、曲犁最初的沉重木材,厄琉息斯母亲缓缓转动的车辆,脱粒撬、拖拉板以及重量过人的铁耙;此外还有刻琉斯廉价的柳条器皿,草莓树枝编的格栅,以及巴克科斯的神秘簸箕。
§1.167Omnia quae multo ante memor provisa repones, §1.168si te digna manet divini gloria ruris.
这一切,如果你等待着配得上神圣田野的荣耀,你应当极早用心预备并妥善保存。
§1.169Continuo in silvis magna vi flexa domatur §1.170in burim et curvi formam accipit ulmus aratri.
随即,在森林中,一棵榆树被巨力弯折驯服,形成犁底的形状,接受了曲犁的姿态。
§1.171Huic a stirpe pedes temo protentus in octo, §1.172binae aures, duplici aptantur dentalia dorso §1.173caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus, §1.174stivaque, quae currus a tergo torqueat imos, §1.175et suspensa focis explorat robora fumus.
在其上,从根部延伸出八英尺长的犁辕,装上两个拨土板,以及双重背脊的犁床;还要预先砍伐用于轭的轻型椴木和高大的山毛榉,以及从后方扭转最下方犁架的犁柄,烟雾在火炉上方熏烤检验这些木料。
§1.176Possum multa tibi veterum praecepta referre, §1.177ni refugis tenuisque piget cognoscere curas.
我可以向你复述古人的许多教诲,除非你退缩逃避,厌烦了解这些细微的关怀。
§1.178Area cum primis ingenti aequanda cylindro §1.179et vertenda manu et creta solidanda tenaci, §1.180ne subeant herbae neu pulvere victa fatiscat, §1.181tum variae inludant pestes: saepe exiguus mus §1.182sub terris posuitque domos atque horrea fecit, §1.183aut oculis capti fodere cubilia talpae, §1.184inventusque cavis bufo et quae plurima terrae §1.185monstra ferunt, populatque ingentem farris acervum §1.186curculio atque inopi metuens formica senectae.
首先,脱粒场应当用巨大的圆柱压平,用手翻转,并用有粘性的黏土固化,免得杂草长出,或是因干燥被尘土击败而开裂,此时各种害兽便会前来作弄:往往微小的老鼠在地下建起家园、修造粮仓,或者是失明的鼹鼠挖掘了巢穴,在洞穴中发现了蟾蜍,以及大地上所能承载的众多怪物;象鼻虫劫掠着巨大的谷物堆,以及因惧怕穷困暮年而忧虑的蚂蚁。
§1.187Contemplator item, cum se nux plurima silvis §1.188induet in florem et ramos curvabit olentis.
同样,当森林中繁茂的扁桃树披上花装,压弯其芬芳的枝条时,你需留心观察。
§1.189Si superant fetus, pariter frumenta sequentur §1.190magnaque cum magno veniet tritura calore; §1.191at si luxuria foliorum exuberat umbra, §1.192nequiquam pinguis palea teret area culmos.
如果果实占优,同样谷物也会随之丰收,伴着酷热迎来大丰收的脱粒;但如果叶子繁茂,绿荫过盛,脱粒场就会徒然地碾磨那只长满麦糠的富庶麦秆。
§1.193Semina vidi equidem multos medicare serentis §1.194et nitro prius et nigra perfundere amurca, §1.195grandior ut fetus siliquis fallacibus esset, §1.196et, quamvis igni exiguo, properata maderent.
我确曾见过许多播种者对种子进行处理,预先浸泡在硝石与黑色的橄榄油渣中,以便欺骗性的豆荚能结出更大的果实,并且即使火候微弱,也能迅速煮熟变软。
§1.197Vidi lecta diu et multo spectata labore §1.198degenerare tamen, ni vis humana quot annis §1.199maxima quaeque manu legeret.
我见过长期挑选并付出巨大劳动检验的种子,如果没有人力每年用手挑选最大的那些,它们依然会退化。
Sic omnia fatis §1.200in peius ruere ac retro sublapsa referri, §1.201non aliter, quam qui adverso vix flumine lembum §1.202remigiis subigit, si bracchia forte remisit, §1.203atque illum in praeceps prono rapit alveus amni.
如此,万物皆因命运奔向更坏的境地,倒退滑落;正如逆流而上、勉强用双桨驱赶小舟的人,如果他偶然放松了手臂,船身便会被湍急的河流卷入顺流的深渊。
§1.204Praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis §1.205Haedorumque dies servandi et lucidus Anguis, §1.206quam quibus in patriam ventosa per aequora vectis §1.207pontus et ostriferi fauces temptantur Abydi.
此外,大角星的星宿,小羊座的日期以及明亮的巨蛇座,我们必须同样予以关注,正如那些乘风破浪航向祖国的人,去挑战大海和盛产牡蛎的阿拜多斯海峡。
§1.208Libra die somnique pares ubi fecerit horas §1.209et medium luci atque umbris iam dividit orbem, §1.210exercete, viri, tauros, serite hordea campis §1.211usque sub extremum brumae intractabilis imbrem; §1.212nec non et lini segetem et Cereale papaver §1.213tempus humo tegere et iamdudum incumbere aratris, §1.214dum sicca tellure licet, dum nubila pendent.
当天秤座让白昼与睡眠的时间相等,并在光明与阴影之间平分世界时,汉子们,驱策你们的公牛,在田野间播种大麦,直至严冬最后一刻那无法抗御的降雨;同样,也是将亚麻作物与刻瑞斯的罂粟掩入泥土并俯身紧贴犁耙的时候了,只要大地还干燥,只要乌云还悬挂。
§1.215Vere fabis satio; tum te quoque, Medica, putres §1.216accipiunt sulci et milio venit annua cura, §1.217candidus auratis aperit cum cornibus annum §1.218Taurus et averso cedens Canis occidit astro.
春天是播种蚕豆的季节;此时,崩塌的犁沟也迎接着你,紫苜蓿,对小米的年度照料也随之而来,当长着金色双角的洁白金牛座开启一年,而大犬座让位于反向运行的星宿而西沉之时。

词汇与语法注释

  1. 1.150labor additus, ut — 连词 `ut` 引导结果从句,其后接未完成过去时虚拟语气 `esset` 和 `horreret`,说明朱庇特的旨意给谷物耕作带来的艰巨后果。
  2. 1.155Quod nisi — 惯用词组 `quod nisi` 意为“但如果不是”或“除非”。这里的 `quod` 为关系代名词的连接用法(中性单数宾格),在句首起到加强与前文逻辑连接的副词性作用。
  3. 1.160Dicendum et, quae sint — 表示义务的动形容词无人称句(省略了 `est` 的 `dicendum`)后接由疑问形容词 `quae` 引导的间接疑问从句。从句谓语 `sint` 使用现在时虚拟语气。
  4. 1.201non aliter, quam qui — 意为“与那……的人没有什么不同”的比喻句。虽然 `qui` 从句中的条件由 `si... remisit`(直陈式完成时)表达,但对比的主句谓语动词是由 `alveus` 作主语的 `rapit`(直陈式现在时),生动地描绘了划桨者一旦松手,船只瞬间被激流卷走的紧迫情景。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §1.148-1.218. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:1.148-1.218

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。