§48Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia execrari, Ciceronem ad caelum tollere: veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat.
その間、陰謀が暴かれたことで、最初は現状打破を望んであまりにも戦争を支持していた民衆は、考えを変えてカティリーナの計画を呪い、キケロを天にまで称えた。 まるで奴隷状態から救い出されたかのように、喜びと歓喜に沸き返った。
namque alia belli facinora praedae magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe quoi omnes copiae in usu cottidiano et cultu corporis erant.
というのも、戦争の他の蛮行は、損失というよりはむしろ略奪の機会となるが、放火は残酷で、際限がなく、特に自分たちにとって最も破滅的であると考えていたからである。 何しろ、民衆の全財産は日々の使用と身体の維持のためのものだったからである。
Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant.
その日の後、あるルキウス・タルクィニウスが元老院に連行されてきた。 彼はカティリーナのもとへ出発したのを途中で連れ戻されたのだ、と言われていた。
is quom se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule quae sciret edicere, eadem fere quae Volturcius de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet: praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent, eoque magis properaret ad urbem adcedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur.
この男は、国家の身辺保証が与えられるならば、陰謀について告発すると述べた。 執政官から知っていることを話すよう命じられると、ヴォルトゥルキウスとほぼ同じこと、すなわち準備された放火、善良な人々の殺戮、敵の行軍路について元老院に告げた。 さらに自分はマルクス・クラッススから送られたものであり、カティリーナに次のように伝えるためだったとした。 すなわち、レントゥルスやケテグス、その他の陰謀に加担して逮捕された者たちに怯えることなく、それゆえに、残りの者たちの心を奮い立たせ、逮捕された者たちをより容易に危険から救い出せるよう、いっそう急いで市へ近づくように、と。
sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars tametsi verum existumabant tamen quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum esse, deque ea re postulant uti referatur.
しかし、タルクィニウスがクラッスス(名門の出身で、莫大な富と極めて大きな権力を持つ男)の名前を挙げると、ある者は信じがたいことだと考え、またある者は、たとえそれが真実だと思っても、このような時期にはこれほどの有力者の勢力は激昂させるよりも宥めるべきであると考え、また大半の者は私的なビジネス関係からクラッススに恩義があったため、告発者は偽りであると一斉に叫び、その件について元老院に諮るよう要求した。
itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, quoius consilio tantam rem esset mentitus.
そこで、キケロの諮問のもと、多数の議員が出席した元老院は、タルクィニウスの告発は虚偽であると見なし、彼は拘留され、誰の差し金でこれほど重大な件について嘘をついたのかを自白しない限り、もはや発言の機会は与えられるべきではない、と議決した。
erant eo tempore qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret.
当時、この告発はプブリウス・アウトロニウスによって画策されたものだと考える者たちがいた。 そうすれば、共同の危機によってクラッススの名前を引き出すことで、彼の権力によって残りの者たちを容易に保護できると考えたからである。
alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suscepto malorum patrocinio rem publicam conturbaret.
また別の者たちは、クラッススがいつものやり方で悪党どもの擁護を引き受けて国家を混乱させないよう、タルクィニウスはキケロによって送り込まれたのだと言っていた。
ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam.
私自身、のちにクラッスス自身が、これほど大きな侮辱をキケロから課されたのだと公言しているのを聞いた。
§49Sed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque pretio neque gratia Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur.
しかし、同じ時期に、クィントゥス・カトゥルスとガイウス・ピソは、金銭によっても影響力によっても、アッロブロゲス族や他の告発者を通じてガイウス・カエサルの名前が偽って挙げられるようキケロを動かすことはできなかった。
nam uterque cum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter quoiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat.
というのも、二人ともカエサルと激しい敵対関係にあったからである。 ピソは、あるトランスパダニア人の不当な処刑に関連して、財産返還裁判においてカエサルから追及されていた。 カトゥルスは、神祇官長(ポンティフェクス・マクシムス)の選挙に関して憎悪を募らせていた。 なぜなら、晩年に至り、最高の公職を経験していたにもかかわらず、まだ非常に若かったカエサルに敗れ去ったからである。
res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat.
さらに、カエサルは個人的には並外れた寛大さ、公的には極めて大規模な公共競技のために巨額の負債を抱えていたため、時期としては好都合に思われた。
sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant, usque eo ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suom in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur.
しかし、彼らは執政官をこれほど重大な悪行へと動かすことができないと知ると、自分たちで個別に歩き回り、ヴォルトゥルキウスやアッロブロゲス族から聞いたと主張する嘘を捏造して、カエサルに対する多大な憎悪を煽り立てた。 その結果、コンコルディア神殿の周囲に警備のために武器を持って控えていた何人かのローマの騎士たちが、危険の重大さ、あるいは心の動揺から動かされ、国家に対する自らの忠誠をより明確に示すために、元老院から出てくるカエサルに対して剣で脅すほどであった。
§50Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant.
これらのことが元老院で行われ、またアッロブロゲス族の使節たちとティトゥス・ヴォルトゥルキウスに対して、彼らの告発の真実性が認められて報酬が議決されている間、レントゥルスの解放奴隷たちや少数のクリエンテスたちは、別々の道を通って、彼を救出するために街区の職人や奴隷たちを扇動していた。 また一部は、金で国家を混乱させることに慣れていた暴徒の首領たちを探し求めていた。
Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent.
一方、ケテグスは使者を通じて、自らの精選され訓練された奴隷や解放奴隷たちに、徒党を組んで武器を持ち、自分のもとへ突入するよう懇願していた。
consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant.
執政官はこれらの準備を知ると、状況と時間が促すままに護衛を配置し、元老院を召集して、拘留された者たちをどう処理すべきか諮問した。
sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse.
しかし、彼らについては、少し前に多数の議員が出席した元老院が、国家に対して害をなしたと判定していた。
tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de iis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat;
そこで、当時次期執政官であったため最初に意見を求められたデキムス・ユニウス・シラヌスは、拘留されている者たち、さらにはルキウス・カッシウス、プブリウス・フリウス、プブリウス・ウンブレンス、クィントゥス・アンニウスが逮捕された場合には、極刑を科すべきだと決議していた。
isque postea permotus oratione C. Caesaris pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixit, quod de ea re praesidiis additis referundum censuerat.
しかし、彼はのちにガイウス・カエサルの演説に心を動かされ、この件については護衛を増強した上で改めて諮問すべきであると主張したティベリウス・ネロの意見に賛成する(同調する)と述べた。
sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verba locutus est:
しかし、カエサルは、彼の番が来て執政官から意見を求められると、次のような言葉を述べた。