§48Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia execrari, Ciceronem ad caelum tollere: veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat.
그 와중에 음모가 폭로되자, 처음에는 현상 타파를 열망하여 지나치게 전쟁을 옹호했던 민중은 마음을 바꾸어 카틸리나의 계획을 저주하고 키케로를 하늘 높이 받들었다. 마치 노예 상태에서 구출된 것처럼 기쁨과 환희를 드러냈다.
namque alia belli facinora praedae magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe quoi omnes copiae in usu cottidiano et cultu corporis erant.
왜냐하면 전쟁의 다른 만행들은 손실이라기보다 약탈의 기회가 되겠지만, 방화는 잔혹하고 무제한적이며 특히 자신들에게 가장 파멸적인 일이 될 것이라고 생각했기 때문이다. 사실 그들의 모든 자산은 일상적인 사용과 육체의 유지를 위한 것뿐이었기 때문이다.
Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant.
그날 이후, 어떤 루키우스 타르퀴니우스라는 자가 원로원으로 연행되어 왔는데, 사람들은 그가 카틸리나에게 가려던 길에 도중에 붙잡혀 온 자라고 말했다.
is quom se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule quae sciret edicere, eadem fere quae Volturcius de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet: praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent, eoque magis properaret ad urbem adcedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur.
이 자가 만일 국가적 신변 보장이 주어진다면 음모에 대해 고발하겠다고 하자, 집정관은 아는 바를 밝히라고 명령했다. 이에 그는 원로원에 볼투르키우스와 거의 같은 내용, 즉 준비된 방화, 선량한 시민들의 살육, 적들의 행군로에 대해 고했다. 나아가 자신은 마르쿠스 크라수스에 의해 파견되었는데, 카틸리나에게 다음과 같이 전하기 위함이었다고 했다. 즉, 이미 체포된 렌툴루스와 케테구스, 그리고 그 밖의 음모 가담자들 때문에 겁먹지 말고, 도리어 그로 인해 남은 자들의 사기를 북돋우고 체포된 자들이 더 쉽게 위험에서 구출될 수 있도록 한층 더 서둘러 시내로 접근하라는 전언이었다.
sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars tametsi verum existumabant tamen quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum esse, deque ea re postulant uti referatur.
그러나 타르퀴니우스가 고귀한 가문 출신이자 막대한 부와 최고의 권세를 지닌 마르쿠스 크라수스의 이름을 언급하자, 어떤 이들은 믿을 수 없는 일이라 생각했고, 또 어떤 이들은 비록 사실이라 믿으면서도 이러한 시기에는 이토록 강력한 인물의 기세를 자극하기보다 무마해야 한다고 보았으며, 대다수의 이들은 사적인 사업 관계로 크라수스에게 은혜를 입고 있었기에, 고발자가 거짓말을 하고 있다고 일제히 소리치며 그 문제에 대해 원로원에 자문할 것을 요구했다.
itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, quoius consilio tantam rem esset mentitus.
그리하여 키케로의 자문 하에 많은 의원들이 참석한 원로원은 타르퀴니우스의 고발이 허위인 것으로 판단하고, 그를 결박하여 구금해 두며, 누구의 사주를 받아 이처럼 중대한 일에 대해 거짓을 고했는지 밝히지 않는 한 더 이상 발언 기회를 주지 않기로 결의했다.
erant eo tempore qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret.
당시 이 고발은 푸블리우스 아우트로니우스에 의해 기획된 것이라 여기는 이들이 있었다. 그렇게 함으로써 공동의 위험을 통해 크라수스의 이름을 끌어들여 그의 권세로 남은 자들을 더 쉽게 보호하려 했다는 것이다.
alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suscepto malorum patrocinio rem publicam conturbaret.
다른 이들은 크라수스가 늘 하던 대로 악인들의 비호를 자처하여 국가를 혼란에 빠뜨리지 못하도록, 타르퀴니우스가 키케로에 의해 투입된 자라고 말했다.
ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam.
나 자신도 훗날 크라수스 본인이 키케로로부터 이토록 큰 모욕을 당했다고 공언하는 것을 들은 바 있다.
§49Sed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque pretio neque gratia Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur.
그러나 같은 시기에 퀸투스 카툴루스와 가이우스 피소는 금전으로도 영향력으로도 키케로를 설득하여, 알로브로게스인들이나 다른 고발자를 통해 가이우스 카이사르의 이름을 거짓으로 지목하게 만들 수 없었다.
nam uterque cum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter quoiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat.
두 사람 모두 카이사르와 심한 적대 관계에 있었기 때문이다. 피소는 어떤 트란스파다니아인에 대한 부당한 처형과 관련하여 재산 반환 재판에서 카이사르의 공격을 받은 바 있었고, 카툴루스는 신관장 선거에서의 패배로 증오에 불타고 있었는데, 만년에 이르러 최고의 관직들을 역임했음에도 젊디젊은 카이사르에게 패배하여 물러났기 때문이었다.
res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat.
게다가 기회는 안성맞춤으로 보였는데, 카이사르가 사적으로는 이례적인 관대함으로, 공적으로는 대규모 검투사 경기 등으로 인해 막대한 부채를 지고 있었기 때문이다.
sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant, usque eo ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suom in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur.
그러나 그들은 집정관을 이토록 부정한 행위로 이끌 수 없게 되자, 자신들이 개별적으로 돌아다니며 볼투르키우스나 알로브로게스인들로부터 들었다고 주장하는 거짓말을 날조하여 카이사르에 대한 거대한 원망을 부추겼다. 그 결과, 경비를 위해 무기를 들고 콘코르디아 신전 주변에 서 있던 몇몇 로마 기사들이 위험의 중대함이나 마음의 동요에 이끌려 국가에 대한 충성을 더 분명히 드러내고자 원로원을 나오는 카이사르를 칼로 위협할 정도였다.
§50Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant.
원로원에서 이 일들이 진행되는 동안, 그리고 알로브로게스인들의 사절들과 티투스 볼투르키우스의 고발이 입증되어 그들에게 포상이 결의되는 동안, 렌툴루스의 해방노예들과 소수의 피보호민들은 사방으로 흩어져 그를 구출하기 위해 거리의 장인들과 노예들을 선동하고 있었고, 일부는 돈을 받고 국가를 어지럽히는 데 익숙했던 폭도들의 우두머리들을 찾아다녔다.
Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent.
한편 케테구스는 전령을 보내 자신의 노예들과 해방노예들 중 엄선되고 훈련된 자들에게 무리를 지어 무기를 들고 자신에게 난입하라고 간청하고 있었다.
consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant.
집정관은 이러한 음모가 준비되고 있음을 알자, 사태와 시기가 요구하는 대로 경비병들을 배치하고 원로원을 소집하여, 구금된 자들을 어떻게 처리할지 자문했다.
sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse.
그러나 이들에 대해서는 조금 전 많은 의원들이 참석한 원로원이 이미 국가에 대적하여 해를 끼쳤다고 판정한 바 있었다.
tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de iis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat;
그때 당시 차기 집정관이었기에 첫 번째로 의견을 묻게 된 데키무스 유니우스 실라누스는 구금되어 있는 자들, 그리고 나아가 루키우스 카시우스, 푸블리우스 푸리우스, 푸블리우스 움브레누스, 퀸투스 안니우스가 체포될 경우 극형에 처해야 한다고 의결했었다.
isque postea permotus oratione C. Caesaris pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixit, quod de ea re praesidiis additis referundum censuerat.
그러나 그는 이후 가이우스 카이사르의 연설에 마음이 움직여, 이 문제에 대해 경비를 보강한 뒤 다시 자문해야 한다고 제안했던 티베리우스 네로의 의견에 동조하겠다고 말했다.
sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verba locutus est:
그러나 카이사르는 자신의 차례가 되어 집정관에게 의견을 묻자 다음과 같은 말을 남겼다.