Humanitext Reader

サッルスティウス · カティリナの陰謀 §40-43

アッロブロゲス族の密告とレントゥルスの計画

12 / 21 箇所 · ラテン語

要旨

レントゥルスはウムブレヌスを通じてアッロブロゲス族の使節たちを陰謀に引き込もうとするが、使節たちは思案の末、パトロンを通じてキケロにすべてを密告する。一方、ローマ各地での性急な不穏な動きが鎮圧される中で、レントゥルスらはキケロ暗殺や放火を含む具体的な実行計画を企てる。

§40igitur P. Umbreno quoidam negotium dat, uti legatos Allobrogum requirat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existumans publice privatimque aere alieno oppresses, praeterea quod natura gens Gallica bellicosa esset, facile eos ad tale consilium adduci posse.
そこで彼は、プブリウス・ウムブレヌスというある人物に、アッロブロゲス族の使節たちを捜し出し、可能であれば彼らを戦争の同盟に引き込むよう任務を与える。 それは、彼らが公私ともに借金に圧倒されており、さらにガリア民族が生まれつき好戦的であることから、彼らがそのような計画に容易に導かれうると考えたからである。
Umbrenus quod in Gallia negotiatus erat, plerisque principibus civitatium notus erat atque eos noverat.
ウムブレヌスはガリアで商売をしていたため、多くの諸国家の首長たちに知られており、彼ら自身を知っていた。
itaque sine mora, ubi primum legatos in foro conspexit, percontatus pauca de statu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, quem exitum tantis malis sperarent.
それゆえ遅滞なく、フォーラムで使節たちを最初に見かけるやいなや、国家の状態について少し尋ね、その不幸を嘆くかのようにして、これほど大きな災厄にどのような結末を望んでいるかを問い尋ね始めた。
postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis suis remedium mortem expectare, 'at ego' inquit 'vobis, si modo viri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis'. haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur: nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret.
彼らが政務官の貪欲さを嘆き、元老院には何の助けもないと非難し、自らの悲惨に対する救済策として死を待ち望んでいるのを見るや、彼は言った。 「しかし私なら、あなた方が男らしくある意志さえあるならば、あなた方がそれほど大きな災厄から逃れるための方法を示しましょう」彼がこれらを言うと、アッロブロゲス族は非常に大きな希望を抱き、ウムブレヌスに自分たちを憐れんでくれるよう懇願した。 国家を借金から解放する手段であるならば、どれほど過酷で困難なことであっても、この上なく熱望して実行しないものはない、と。
ille eos in domum D. Bruti perducit, quod foro propinqua erat neque aliena consili propter Semproniam;
彼は彼らをデキムス・ブルトゥスの家へと導いた。 そこはフォーラムに近く、センプローニアのために、その計画に不適当ではなかったからである。
nam tum Brutus ab Roma aberat.
というのも、当時ブルトゥスはローマを留守にしていたからである。
praeterea Gabinium arcessit, quo maior auctoritas sermoni inesset.
さらに、彼はガビニウスを呼びにやった。 それは会談により大きな信用が加わるためであった。
eo praesente coniurationem aperit, nominat socios, praeterea multos quoiusque generis innoxios, quo legatis animus amplior esset.
彼の立ち会いのもとで、彼は陰謀を明かし、仲間を指名し、さらに使節たちの勇気がより大きくなるように、あらゆる身分の無実の者たちを多く名指しした。
deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit.
その後、彼らが協力を約束したところで、家へと帰した。
§41sed Allobroges diu in incerto habuere, quidnam consili caperent.
しかし、アッロブロゲス族は、どのような決断を下すべきか、長い間不確実な状態にあった。
in altera parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae; at in altera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia.
一方の側には、借金、戦争への熱意、勝利の希望における大きな報酬があり、他方の側には、より大きな力、安全な計画、不確実な希望の代わりの確実な報奨があった。
haec illis volventibus tandem vicit fortuna rei publicae.
彼らがこれらのことを熟考しているうちに、ついに国家の運命が勝利を収めた。
itaque Q. Fabio Sangae, quoius patrocinio civitas plurumum utebatur, rem omnem, uti cognoverant, aperiunt.
それゆえ彼らは、自国がその庇護を最も頼りにしていたクィントゥス・ファビウス・サンガに、自分たちが知った通りの事の顛末をすべて打ち明けた。
Cicero per Sangam consilio cognito legatis praecipit, ut studium coniurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant.
キケロはサンガを通じて計画を知ると、使節たちに、陰謀への熱意を激しく装い、他の者たちに近づき、大いに約束し、彼らをできる限り明白に現行犯として捉えられるよう全力を尽くすことを指示した。
§42Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat.
ほぼ同じ頃、近ガリアおよび遠ガリア、同様にピケーヌム地方、ブルッティウム地方、アプリア地方で不穏な動きがあった。
namque illi, quos ante Catilina dimiserat, inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant.
というのも、かつてカティリーナが派遣した者たちが、軽率に、またまるで狂気によるかのように、すべてのことを同時に行っていたからである。
nocturnis consiliis, armorum atque telorum portationibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant.
夜間の会合、武具や武器の運搬、急ぎ、すべてを扇動することによって、彼らは実際の危険よりも多くの恐怖を引き起こしていた。
ex eo numero compluris Q. Metellus Celer praetor ex senatus consulto causa cognita in vincula coniecerat, item in citeriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus praeerat.
その中の多数の者を、法務官クィントゥス・メテッルス・ケレルが、元老院の決議に基づき調査を行った上で投獄しており、同様に近ガリアでは、その属州を副官として統治していたガイウス・ムレナも投獄していた。
§43At Romae Lentulus cum ceteris, qui principes coniurationis erant, paratis ut videbatur magnis copiis constituerant, uti, quom Catilina in agrum Aefulanum cum exercitu venisset, L. Bestia tribunus plebis contione habita quereretur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret: eo signo proxuma nocte cetera multitude coniurationis suom quisque negotium exequeretur.
一方ローマでは、レントゥルスが、陰謀の首謀者であった他の者たちとともに、一見大きな軍勢が整えられたところで、カティリーナが軍勢を率いてアエフラ地方に到着した時に、護民官ルキウス・ベスティアが民会を開催してキケロの行動について不平を言い、この最も重い戦争の不評を最も優れた執政官に着せることを決定していた。 そして、この合図によって、翌夜、残りの陰謀の徒が各自の任務を実行することになっていた。
sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultu facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret;
しかし、それらの任務は次のように分担されていると言われていた。 スタティリウスとガビニウスが大きな手下を率いて市内の12箇所の要所を同時に放火すること、それによる混乱によって、執政官や、罠が準備されている他の者たちへの接近がより容易になるためである。
Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque vi aggrederetur;
ケテグスはキケロの家の門を包囲し、彼に力ずくで襲いかかること。
alius autem alium, sed filii familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, parentis interficerent;
そして、他の者は別の者を、しかし家長の子(その大部分は貴族出身であった)は自分の親を殺害すること。
simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent.
同時に、殺戮と放火によってすべての者が動揺している中で、カティリーナのもとへ脱出すること。
inter haec parata atque decreta Cethegus semper querebatur de ignavia sociorum: illos dubitando et dies prolatando magnas opportunitates corrumpere;
これらが準備され決定されている間、ケテグスは常に仲間の怠惰について不平を言っていた。 彼らは躊躇し、日を引き延ばすことによって大きな好機を台無しにしている、と。
facto, non consulto in tali periculo opus esse, seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum.
このような危険においては、相談ではなく、行動が必要であり、もし少数の者が助けてくれるなら、他の者たちがぐずぐずしていても、自分自身が元老院議事堂への襲撃を実行するだろう、と。
natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat.
彼は生まれつき気性が激しく、情熱的で、手が早く、迅速さの中に最大の善があると考えていた。

語釈・文法注

  1. 40.1existumans ... posse — 分詞 `existumans`(考えること)の目的語として、対格不定詞句 `[eos] oppressos [esse]`(彼らが圧迫されていること)と、理由を表す接続詞節 `quod ... esset`(好戦的であること)が並列され、全体として `posse`(可能であること)を導いている。このように分詞の支配する構造の中に複数の根拠(事実の指摘と性質の記述)が組み込まれている。
  2. 40.4Allobroges ... orare — `orare` は歴史的不定詞であり、直説法未完了過去(orabant)と同等に、物語の生き生きとした展開や、急激な感情の動きを描写するために主節の動詞として用いられている。主語の `Allobroges` は主格である。
  3. 43.1Lentulus cum ceteris ... constituerant — 文法上の主語は単数の `Lentulus` であるが、`cum ceteris`(他の者たちとともに)という随伴の句が含まれるため、動詞 `constituerant` は複数形になっている。これは文法的な一致ではなく、意味上の複数性に基づく一致(syllepsis または constructio ad sensum)の典型例である。
  4. 43.2Statilius et Gabinius uti ... incenderent — 動詞 `dicebantur`(言われていた)に続くこの部分は、計画の分担内容を示す名詞節であり、`uti`(または `ut`)+接続法(`incenderent` などの過去完了・未完了接続法)によって表現されている。これは、決定事項や命令の伝達(間接命令)の形をとっているためである。

この箇所を引用する

サッルスティウス, カティリナの陰謀 §40-43. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi001.humanitext-lat3:40-43

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。