Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ハンニバル伝 §1.1-1.3

ハンニバルの卓越した才能とローマへの憎しみ

1 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

カルタゴの将軍ハンニバルの卓越した軍事的能力と、同胞の嫉妬による挫折、そして生涯にわたり抱き続けたローマへの強い憎しみについて述べる。

§1.1Hannibal, Hamilcaris filius, Karthaginiensis.
カルタゴ人、ハミルカルの息子ハンニバル。
si verum est, quod nemo dubitat, ut populus Romanus omnes gentes virtute superarit, non est infitiandum Hannibalem tanto praestitisse ceteros imperatores prudentia, quanto populus Romanus antecedat fortitudine cunctas nationes.
もし、ローマの民が勇気においてすべての民族を凌駕したという、誰も疑うことのない事実が真実であるならば、ローマの民が勇敢さにおいてすべての国民に先んじているのと同程度に、ハンニバルが思慮深さにおいて他のすべての将軍たちに勝っていたということは、否定しえない。
§1.2nam quotienscumque cum eo congressus est in Italia, semper discessit superior.
というのも、イタリアにおいて彼らと交戦したときはいつでも、彼は常に優勢な者として戦場を去ったからである。
quod nisi domi civium suorum invidia debilitatus esset, Romanos videtur superare potuisse.
そして、もし彼が本国で同胞の市民たちの嫉妬によって気力をくじかれていなかったならば、ローマ人を打ち負かすことができたであろうと思われる。
sed multorum obtrectatio devicit unius virtutem.
しかし、多くの人々の誹謗が、一人の卓越した能力を打ち負かしたのである。
§1.3Hic autem velut hereditate relictum odium paternum erga Romanos sic conservavit, ut prius animam quam id deposuerit, qui quidem, cum patria pulsus esset et alienarum opum indigeret, numquam destiterit animo bellare cum Romanis.
ところで、この男は、ローマ人に対する父譲りの憎しみを、あたかも遺産として受け継いだかのように固く保持していたため、それを捨てるより先に命を捨てたほどであった。 実際、彼は祖国から追放され、他国の援助を必要としていたときでさえ、心の中でローマ人と戦うことを決してやめなかったのである。

語釈・文法注

  1. 1.1ut populus Romanus omnes gentes virtute superarit — 主句の形容詞文 verum est の主語(または同格)として機能する ut 節。通常は verum est の後に「対格+不定詞」が続くか、あるいは quod 節が置かれることが多いが、ここでは ut 節(接続法完了 superarit = superaverit)が名詞節として用いられている。
  2. 1.1tanto praestitisse ceteros imperatores prudentia, quanto populus Romanus antecedat fortitudine cunctas nationes — 比較を表す「程度の差の奪格」tanto... quanto...(〜だけそれだけ)を用いた構文。praestitisse と antecedat はともに「〜に勝る」という意味で、それぞれ対象を対格(ceteros imperatores, cunctas nationes)、勝っている分野を奪格(prudentia, fortitudine)で取る。
  3. 1.2quod nisi — 文頭の quod は結合関係詞(qui, quae, quod)の中性単数対格で、前の文全体あるいは文脈を指し、「しかしもし…でなかったならば」という接続詞のように機能する。
  4. 1.3ut prius animam quam id deposuerit — 結果の ut 節(sic と相関)の内部で、比較級の副詞句(ここでは prius ... quam 「〜より先に」)が用いられている。deposuerit は接続法完了。代名詞 id は直前の odium paternum(父譲りの憎しみ)を指す。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ハンニバル伝 §1.1-1.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo023.humanitext-lat2:1.1-1.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。