Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · イピクラテス伝 §1.1-1.4

イフィクラテスの人柄と歩兵武具の改革

1 / 3 箇所 · ラテン語

要旨

イフィクラテスの人物像と、彼が歩兵の武具(盾、槍、剣、鎧)におこなった軍事的な改革について記述している。

§1.1Iphicrates Atheniensis non tam magnitudine rerum gestarum quam disciplina militari nobilitatus est.
アテナイ人のイフィクラテスは、その輝かしい事績の偉大さによってというよりも、軍事的な規律によって名を馳せた。
fuit enim talis dux, ut non solum aetatis suae cum primis compararetur, sed ne de maioribus natu quidem quisquam anteponeretur.
実際、彼は非常に優れた将軍であったため、同時代の一流の人々と比較されるに留まらず、かつての先達たちの中でも誰一人として彼より上位に置かれる者はいなかったほどである。
§1.2multum vero in bello est versatus, saepe exercitibus praefuit, nusquam culpa male rem gessit, semper consilio vicit tantumque eo valuit, ut multa in re militari partim nova attulerit, partim meliora fecerit.
彼は戦争において大いに活躍し、しばしば軍隊を率いたが、過失によって敗北を喫することは一度もなく、常にその知謀によって勝利を収めた。 そして、その点において極めて優れていたため、軍事技術に多くの新機軸をもたらし、また多くの点を改善した。
§1.3namque ille pedestria arma mutavit.
というのも、彼は歩兵の武装を変更したからである。
cum ante illum imperatorem maximis clipeis, §1.4brevibus hastis, minutis gladiis uterentur, ille e contrario peltam pro parma fecit (a quo postea peltastae pedites appellati sunt, qui antea hoplitae appellabantur), ut ad motus concursusque essent leviores, hastae modum duplicavit, gladios longiores fecit.
彼が将軍となる以前には、兵士たちは非常に大きな丸盾、短い槍、ごく小さな剣を用いていたが、彼はそれとは逆に、パルマの代わりにペルタを導入した(これにちなんで、以前はホプリタイと呼ばれていた歩兵たちが、後にペルタスタイと呼ばれるようになった)。 これは、動きや衝突の際により身軽であるようにするためである。 また、彼は槍の長さを二倍にし、剣をより長くした。
idem genus loricarum novum instituit et pro sertis atque aeneis linteas dedit.
さらに、新しい種類の鎧を導入し、金属板を繋ぎ合わせたものや青銅製のものの代わりに、亜麻布製のものを与えた。
quo facto expeditiores milites reddidit: nam pondere detracto, quod aeque corpus tegeret et leve esset, curavit.
このことによって彼は兵士たちの動きをより軽快にした。 というのも、彼は、同じように身体を保護しながらも軽量であるように、重さを取り除くことに配慮したからである。

語釈・文法注

  1. 1.1ne de maioribus natu quidem quisquam — ne... quidem で quisquam(「誰一人として〜ない」)を挟むことで、強い否定「先達たち(maiores natu)の中でも誰一人として〜ない」を表している。natu は「生まれる」を意味する名詞 nascor の奪格(制限の奪格)で、maiores(比較級)と結びついて「年長の、過去の」という意味になる。
  2. 1.3ante illum imperatorem — illum は主人公のイフィクラテスを指す。直訳すれば「あの将軍の前で」だが、ここでは「彼が将軍となる以前に」という時間的関係(述語的形容)を表している。
  3. 1.4pondere detracto, quod aeque corpus tegeret et leve esset, curavit — curavit の目的語として、先行詞(loricas など)が省略された関係節 quod... が置かれている。quod 節内の動詞 tegeret と esset は、特性(〜するようなもの)または目的を表す接続法。pondere detracto は独立奪格(「重さを減らすことで」)。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, イピクラテス伝 §1.1-1.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo011.humanitext-lat2:1.1-1.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。