Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · テミストクレス伝 §10.1-10.5

ペルシアでの厚遇とテミストクレスの死

10 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

ペルシア王はテミストクレスの才量を称賛して優遇し、テミストクレスはペルシア語を修得して領地を与えられる。その死については病死とするトゥキュディデスの説を支持し、遺骨が秘密裏にアッティカに埋葬された経緯に言及する。

§10.1Huius rex animi magnitudinem admirans cupiensque talem virum sibi conciliari veniam dedit.
この男の気高さを王は称賛し、このような人物を味方に引き入れたいと望んで、願いを聞き入れた。
ille omne illud tempus litteris sermonique Persarum dedit: quibus adeo eruditus est, ut multo commodius dicatur apud regem verba fecisse, quam ii poterant, qui in Perside erant nati.
彼はその全時間をペルシア人の文学と対話に捧げた。 彼はそれらにおいて非常に精通したため、ペルシアで生まれた人々ができるよりも、はるかに見事に王の前で言葉を述べたと言われるほどであった。
§10.2hic cum multa regi esset pollicitus gratissimumque illud, si suis uti consiliis vellet, illum Graeciam bello oppressurum, magnis muneribus ab Artaxerxe donatus in Asiam rediit domiciliumque Magnesiae sibi constituit.
彼は王に多くのことを約束し、とりわけ、もし王が彼の提案を用いたいと望むなら、王は戦争によってギリシアを制圧するだろうという最も喜ばしい約束をすると、アルタクセルクセスから多くの贈り物を授かってアジアへ戻り、マグネシアに居所を定めた。
§10.3namque hanc urbem ei rex donarat, his quidem verbis, quae ei panem praeberet (ex qua regione quinquagena talenta quotannis redibant), Lampsacum autem, unde vinum sumeret, Myunta, ex qua obsonium haberet.
というのも、王は彼にこの都市を「パンを彼に供給するように」という言葉とともに与えていたからである(この地方からは毎年50タラントンが収められていた)。 また、ワインを得るためにランプサコスを、惣菜を得るためにミユスを与えた。
Huius ad nostram memoriam monumenta manserunt duo: sepulcrum prope oppidum, in quo est sepultus, statua in foro Magnesiae.
この男の記念碑は我々の時代まで二つ残っている。 一つは彼が埋葬されている町の近くの墓であり、もう一つはマグネシアの広場にある像である。
§10.4de cuius morte multimodis apud plerosque scriptum est, sed nos eundem potissimum Thucydidem auctorem probamus, qui illum ait Magnesiae morbo mortuum neque negat fuisse famam, venenum sua sponte sumpsisse, cum se, quae regi de Graecia opprimenda pollicitus esset, praestare posse desperaret.
彼の死については、多くの著述家によって様々に書かれているが、私たちは同じくトゥキュディデスを最も確かな著者として認める。 彼は、テミストクレスがマグネシアで病死したと述べつつも、彼がギリシア制圧に関して王に約束したことを実行できる見込みがないと絶望したとき、自ら毒を飲んだという噂があったことを否定していない。
§10.5idem ossa eius clam in Attica ab amicis sepulta, quoniam legibus non concederetur, quod proditionis esset damnatus, memoriae prodidit.
同じ著者はまた、テミストクレスが国家反逆罪で有罪判決を受けていたために、法律によって許されていなかったことから、彼の遺骨が友人たちによってアッティカに密かに埋葬されたということを記録にとどめている。

語釈・文法注

  1. 10.1talem virum sibi conciliari — 現在分詞 `cupiens`(望んで)の目的語となる対格不定詞構文。不定詞 `conciliari` は受動態であり、意味上の主語は `talem virum`(そのような男が)、与格 `sibi` は主節の主語(王)を指す。「そのような男が自分(王)に引き入れられることを[望んで]」。
  2. 10.2illum Graeciam bello oppressurum — `pollicitus esset`(約束した)にかかる、未来不定詞 `oppressurum [esse]` の対格不定詞構文。代名詞の指示先に注意が必要。対格の `illum` は王(アルタクセルクセス)を指し、条件節 `si suis uti consiliis vellet` の `suis` はテミストクレス自身を指す。したがって「もし彼(王)が自分(テミストクレス)の提案を用いたいなら、彼(王)がギリシアを戦争で制圧することになるだろう」という約束を表す。
  3. 10.3quae ei panem praeberet — 関係代名詞 `quae`(先行詞は `urbem`)に接続法未完了過去 `praeberet` が続く、目的を表す関係節。「彼にパンを供給する(ための)都市」の意。同様の構文が、続く `unde vinum sumeret` や `ex qua obsonium haberet` にも並列されている。
  4. 10.4venenum sua sponte sumpsisse — `fuisse famam`(噂があった)の `famam` の内容を説明する対格不定詞構文(意味上の主語 `eum` は省略)。「彼が自発的に毒を飲んだ(という噂)」。これ全体が `neque negat`(否定しない)の目的語となる `fuisse famam` 節の名詞同格節として機能している。
  5. 10.5proditionis esset damnatus — 属格 `proditionis` は、受動態分詞 `damnatus`(有罪判決を下された)に伴う「罪状の属格」。また、接続法 `esset` は、間接話法(`memoriae prodidit`)の従属節内における主観的・伝聞の理由を表す。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, テミストクレス伝 §10.1-10.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo002.humanitext-lat2:10.1-10.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。