Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · テミストクレス伝 §1.1-1.4

テミストクレスの出自と廃嫡からの台頭

1 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

アテナイのテミストクレスの出自と放蕩な若き日、そして父からの廃嫡という逆境を契機に彼が国事に奔走し、類稀なる才覚によって急速に台頭する様子を描く。

§1.1Themistocles, Neocli filius, Atheniensis.
アテナイの、ネオクレスの子テミストクレス。
huius vitia ineuntis adulescentiae magnis sunt emendata virtutibus, adeo ut anteferatur huic nemo, pauci pares putentur.
彼の若き日の欠点は偉大な徳行によって改められ、その結果、彼に勝る者は誰もなく、彼に匹敵するとみなされる者すら極めて稀なほどであった。
§1.2sed ab initio est ordiendus.
しかし、彼の話は最初から始められなければならない。
pater eius Neocles generosus fuit.
彼の父ネオクレスは高貴な家柄の出身であった。
is uxorem Acarnanam civem duxit, ex qua natus est Themistocles.
彼はアカルナニアの市民の女性を妻に迎え、彼女からテミストクレスが生まれた。
qui cum minus esset probatus parentibus, quod et liberius vivebat et rem familiarem neglegebat, a patre exheredatus est.
彼は、あまりにも奔放に暮らし、家財を顧みなかったために、両親にあまり気に入られず、父から相続権を奪われた。
quae contumelia non fregit eum, sed erexit.
この屈辱は彼を挫けさせることなく、むしろ奮い立たせた。
§1.3nam cum iudicasset sine summa industria non posse eam exstingui, totum se dedidit rei publicae, diligentius amicis famaeque serviens.
なぜなら、極めて大きな勤勉さなしには、この不名誉を拭い去ることはできないと判断したため、彼は身を完全に国事に捧げ、友人たちと自らの名声のためにいっそう熱心に尽くしたからである。
multum in iudiciis privatis versabatur, saepe in contionem populi prodibat;
彼は私的な裁判に深く関わり、しばしば民衆の集会に現れた。
nulla res maior sine eo gerebatur;
彼なしには、いかなる重大な事柄も行われなかった。
celeriter quae opus erant
彼は必要なことを速やかに見出し、同じことを言葉巧みに容易に説明した。
§1.4reperiebat, facile eadem oratione explicabat, neque minus in rebus gerendis promptus quam excogitandis erat, quod et de instantibus, ut ait Thucydides, verissime iudicabat et de futuris callidissime coniciebat.
また、事を行うにあたっても、それを考案するのと劣らず迅速であった。 それは、トゥキュディデスが言うように、彼が現在直面している事柄を最も正確に判断し、未来の事柄を最も鋭く推測したからである。
quo factum est ut brevi tempore illustraretur.
こうして、短い時間のうちに、彼は有名になった。

語釈・文法注

  1. §1.1ineuntis adulescentiae — 現在分詞 ineuntis(入る、始まる)を伴う属格句で、名詞 vitia を修飾する時期の属格。「青年期の始まりにおける」「若い頃の」と解釈される。
  2. §1.2parentibus — 受動態の叙述部 esset probatus に伴う「動作主の与格」。また、直前の minus は部分的な否定(「より少なく」すなわち「あまり〜ない」)として機能している。
  3. §1.2quae contumelia — 関係詞の接続的用法(relative connection)。前文の「父から相続権を奪われたこと」を先行詞とし、文頭で「そしてこの屈辱は」と指示代名詞のように機能する。
  4. §1.3eam — 女性単数代名詞 eam の先行詞は前文の contumelia。non posse eam exstingui は動詞 iudicasset の目的語となる対格不定詞構文で、受動態不定詞 exstingui の意味上の主語が eam(対格)である。
  5. §1.3quae opus erant — 関係代名詞中性複数の quae の先行詞(ea など)が省略された構造。非人称表現 opus est(〜が必要である)において、ここでは quae が主語として erant(複数形)と一致している。
  6. §1.4in rebus gerendis promptus quam excogitandis — 前置詞 in が、rebus gerendis(事柄を実行することにおいて)と、共通の rebus が省略された excogitandis([事柄を]考案することにおいて)の両方を支配している。いずれも動形容詞の奪格による形容詞的用法。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, テミストクレス伝 §1.1-1.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo002.humanitext-lat2:1.1-1.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。